کمبود ويتامين D تهديدي براي سلامت
افزايش شيوع بيماريهاي ناشي از کمبود ويتامين D سلامت ايرانيها را به خطر انداخته است. گزارشهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي حاکي از آن است که 30 تا 50 درصد جمعيت کشور با کمبود ويتامين D مواجه هستند و بيشترين ميزان شيوع اين کمبود در سالمندان، زنان در سنين باروري و کودکان مشاهده ميشود. ويتامين D يک ويتامين محلول در چربي است و چرخش مقادير کافي اين متابوليت در گردش خون جهت حفظ سلامت استخوانها و بهبود عملکرد سيستم ايمني، غدههاي جنسي و عضلات در همه سنين و نژادها ضروري است. نتايج تحقيقات کشوري نشان ميدهد کمبود ويتامين D باعث بروز بيماريهاي مانند «M.S» ميشود و براساس مشاهدات در مناطقي که آفتاب بيشتري دارند اين بيماري کمتر ديده شده و کمبود آن ميزان ترشح انسولين از پانکراس را کاهش ميدهد و در نتيجه احتمال ابتلا به ديابت نوع اول بالا ميرود. عباس بهروزي متخصص داخلي در اين زمينه گفت: افزايش شيوع بيماريهاي ناشي از کمبود ويتامين D مانند همه دنيا سلامت ايرانيها را هم تهديد ميکند و شيوع اين ويتامين در زنان بيشتر مشاهده ميشود. وي افزود: کمبود اين ويتامين باعث بروز بيماريهاي مفصلي و استخواني مانند آرتروروماتوئيد و پوکياستخوان تا انواع بيماريهاي عفوني و سيستم ايمني، همچنين سرطانها و بيماريهاي مزمن مرتبط با عروق ميشود و گرچه نقش ويتامين D در سلامت استخوانها و پيشگيري از نرمي و پوکياستخوان به اثبات رسيده اما مصرف اين ويتامين به تنهايي اثر مشخصي بر کاهش شکستگيها را نشان نداده و بايد اين ويتامين بههمراه کلسيم استفاده شود تا بتواند تاثير مناسبي بر پيشگيري از شکستگيهاي استخواني بگذارد. بهروزي ادامه داد: کمبود ويتامين D ميتواند با اثرگذاري بر افزايش فشارخون يا تغيير مقاومت به انسولين و يا بزرگشدن قلب بر بيماريها پرفشاري خون، ديابت و قلبيوعروقي تاثير بگذارد.
علل کمبود ويتامين D
اين پزشک افزود: در اغلب موارد ميزان ويتامين D که از طريق منابع غذايي در اختيار بدن قرار ميگيرد کافي نيست، از طرفي منابع غذايي غني شده نيز محدود بوده و قادر به تامين مقدار مورد نياز کودکان و بزرگسالان نيست و در حقيقت توليد ويتامين D در مجاورت تابش اشعه ماوراي بنفش خورشيد در پوست انسان، عمدهترين منبع تامينکننده آن براي بدن است. بهروزي گفت: کاهش سنتز در پوست، افزايش متابوليسم، تغذيه با شيرمادر، نارسايي کبد، بيماريهاي مزمن کليه، اختلالات ارثي، سل و پرکاري تيروئيد و غيره از دلايل مهم کمبود ويتامين هستند و بهترين منبع اين ويتامين نور مستقيم آفتاب است و در اثر تابش اشعه خورشيد به پوست ويتامين D در پوست توليد ميشود. وي افزود: نور آفتاب از پشت شيشه اين خاصيت را ندارد، روغن کبد ماهي که بهصورت دارو مصرف ميشود نيز منبع غني ويتامين D بوده و جگر، تخممرغ، کره و شير و ماهيهاي چرب مثل ماهيآزاد، قزلآلا، ساردين هم منابع خوبي از اين ويتامين هستند. زهرا عبداللهي مدير کل فتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي نيز در اين زمينه گفت: براي پيشگيري از کمبود ويتامين D، دستورالعمل مکمل ياري در کودکان زير 2 بازنگري شد و براساس دستورالعمل جديد، همه کودکان بايد از سه تا پنج ماه پس از تولد، قطره حاوي IU 400 ويتامين D و IU 1500 ويتامين A را به ميزان 25 قطره در روز مصرف کنند. وي افزود: همچنين کميته ملي مشورتي پيشگيري و کنترل کمبود ويتامين D توصيه ميکند بهعنوان مکمل ياري هر دو ماه يک مکمل 50 هزار واحدي ويتامين D براي کودکان 2 تا 12 سال تهيه شود و برنامه مکمل ياري ويتامين D به ميزان يک عدد مکمل 50 هزار واحدي يکبار در ماه در دبيرستانهاي دخترانه و پسرانه کشور از سال 1394 به مورد اجرا گذاشته شده و جوانان، ميانسالان و سالمندان نيز براي پيشگيري از کمبود ويتامين D، بايد ماهانه يک عدد مکمل 50 هزار واحدي ويتامين D مصرف کنند. عبداللهي تصريح کرد: اکنون برنامه مکمل ياري ويتامين D، از طريق شبکههاي بهداشتي درماني کشور اجرا ميشود و افراد با مراجعه به پايشگاههاي سلامت در شهر و خانههاي بهداشت در روستا با تشکيل پرونده الکترونيک سلامت، مکمل ويتامين D را براساس دستورالعمل هاي موجود، بهطور رايگان دريافت ميکنند. زنان باردار نيز بايد از آغاز دوران بارداري تا هنگام زايمان روزانه يک عدد مکمل هزار واحدي ويتامين D مصرف کنند. وي گفت: غنيسازي شير و روغنهاي مايع خوراکي با ويتامين D نيز يکي ديگر از راهکارهايي است که به اجرا گذاشته شده و ميتواند بخشي از ويتامين مورد نياز را تامين کند.
