مهمترين نشانهها و دلايل بروز آلزايمر
رئيس بخش روانپزشکي بيمارستان آيتا...طالقاني ضمن تشريح علائم و نشانههاي بروز آلزايمر و تاکيد بر نقش آموزش و اطلاعرساني در ارتقاي آگاهي افراد جامعه نسبت به اين بيماري شايع دوران سالمندي، سياستگذاري و برنامهريزي صحيح و بهموقع مسئولان براي مواجهه با تبعات ناشي از افزايش جمعيت سالمندي کشور طي سالهاي آينده و در پي آن افزايش تعداد افراد مبتلا به آلزايمر را ضروري و اجتناب ناپذير دانست. دکتر عبدا... فرهادينسب مدير گروه روانپزشکي دانشگاه علوم پزشکي شهيدبهشتي به مناسبت روزجهاني آلزايمر با بيان اينکه آلزايمر از بيماريهاي دوره سالمندي و شايعترين نوع دمانس است، گفت: دمانس همان «زوالعقل» است که طي آن مغز کوچکشده و بهصورت دقيقتر و بالينيتر عملکرد فرد از دست ميرود. بهعبارت ديگر فرد بعداز ابتلا به آلزايمر قادر به انجام پيشپاافتادهترين فعاليتها نيز نبوده و با وجود سالمبودن اعضاي بدن، سلولهاي مغزي عملکرد مناسبي ندارند. اين متخصص روانپزشکي با تاکيد بر اينکه سن شاخص مهمي در ابتلا به آلزايمر محسوب ميشود، عنوان کرد: حدود سني ابتلا به اين بيماري 65 سال به بالا بوده و با افزايش سن احتمال ابتلا بالاتر ميرود. وي با بيان اينکه آمار شيوع اين بيماري در اکثر کشورها مشابه بوده و تفاوت چنداني ندارد، اظهارکرد: در اغلب کشورها معمولا 5 درصد افراد بالاي 65 سال به آلزايمر مبتلا شده و بهازاي هر يکدهه افزايش سن، 5 درصد به شيوع بيماري اضافه ميشود، بهگونهاي که حدود 40 تا 50 درصد افراد بالاي 85 سال به آلزايمر مبتلا هستند. اين پزشک متخصص با بيان اينکه شيوع آلزايمر در خانمها بيشتر از آقايان است، ادامه داد: احتمال بروز اين بيماري در افراد داراي سواد و فعاليت ذهني کمتر نسبت به افراد داراي فعاليتهاي منظم مغزي بيشتر است؛ بهگونهاي که در افراد داراي فعاليتهاي بالاتر مغزي و آکادميک، حتي پس از ابتلا به انواع خفيف آلزايمر نيز علائم بيماري در فاز اوليه بروز نميکند.
عمدهترين نشانهها
اين متخصص روانپزشکي عمدهترين نشانههاي بيماري آلزايمر را اختلال عملکرد عنوان کرد و گفت: در گذشته و براساس تصور عامه مهمترين نشانههاي بيماري را اختلالحافظه ميدانستند، در صورتيکه در برخي موارد بدون مشهودبودن تغيير در حافظه، عملکرد فرد دچار اختلالشده و تشخيص بيماري براساس تستهاي خاص روانشناختي انجام ميشود. وي ادامه داد: بهعنوان نمونه بروز مشکلاتي در عمل پارککردن و يا تصادف زياد در مورد يک راننده، ميتواند از علائم اوليه ابتلا به آلزايمر باشد و ممکن است با گذشت زمان فرد به مشکلات ديگري نظير اختلال در بلع و يا بياختياري ادرار نيز دچار شود، مشکلاتي که مجال فعاليت را از او ميگيرد.
دلايل بروز
فرهادينسب بااشاره به برخي دلايل بروز آلزايمر بهعنوان شايعترين نوع دمانس، تصريح کرد: طي اين بيماري يک نوع ماده که کار خاصي را در بدن انجام ميدهد به توکسيک تبديل شده و بهعنوان سم توکسيک در سلولها رسوب کرده و عملکرد آنها را دچار اختلال ميکند. همچنين در آلزايمر نسبت به ساير دمانسها تقريبا يک ماده بيشتر رسوب ميکند که ماده شناختهشده در اين دمانس رايج، آميلوئيد بوده که در سلولهاي مغز رسوب کرده و عملکرد آن را مثلا در رابطه با خواب و بيداري و يا حافظه دچار اختلال ميکند. وي با بيان اينکه براساس تحقيقات جديد رسوب آميلوئيد اثر واضحتري بر لوب تمپورال مغز دارد، ادامه داد: شناسايي برخي ژنهاي اثرگذار در اين بيماري به داروسازان کمک ميکند تا داروهاي جديدي را براي پيشگيري از رسوب و شکلگيري آميلوئيد بهعنوان ماده فلجکننده آنزيمها و بروز اختلال در عملکرد سلولهاي سالم، طراحي و توليد کنند. اين عضو هيات علمي دانشگاه با بيان اينکه علت عمده بروز اين بيماري ارثي و ژنتيکي بوده، اما گاهي سبک غلط زندگي زمينه را براي بروز اين بيماري مساعد ميکند، توضيح داد: بهعنوان نمونه عدم رعايت مسائل بهداشتي، ابتلا به بيماريهاي جسمي و متابوليک مانند ديابت، چربيخون بالا، فشارخون کنترلنشده، مصرف طولاني مدت سيگار احتمال بروز آلزايمر را بهشدت افزايش ميدهد. وي با بيان اينکه توصيههاي بهداشتي براي پيشگيري از بروز آلزايمر با پيشگيري از بيماريهاي قلبيوعروقي شباهت زيادي دارد، تصريح کرد: قاعدتا اگر افراد در سنين پايينتر ديابت، فشارخون و چربي خون خود را کنترل کرده و يا با پرهيز از پرخوري، انجام روزانه فعاليتهاي ورزشي، خواب منظم و بهموقع و بيدارشدن در صبح زود، چکاپهاي ساليانه، عدم مصرف دخانيات، پرهيز از استرس و مصرف سبزيجات، سبک زندگي سالمي را دنبال کنند، تا حد زيادي ميتوانند از بروز آلزايمر پيشگيري کنند.
بروز آلزايمر بهدنبال افزايش سالمندان
اين پزشک متخصص در ادامه با اشاره به افزايش جمعيت سالمندي کشور طي سالهاي آينده و احتمال افزايش شيوع و ابتلا به آلزايمر، خاطرنشان کرد: براساس تعريف جهاني اگر حداقل 7 درصد جمعيت کشوري بالاي 65 سال باشد، آن کشور به سمت پيري گام برميدارد. اين در حالي است که آمارها نشان ميدهد در حال حاضر 7 تا 8 درصد جمعيت کشور را افراد بالاي 65 سال تشکيل ميدهند و اين مساله نشاندهنده روند افزايشي جمعيت سالمندي در ايران است. مديرگروه روانپزشکي دانشگاه علومپزشکي شهيدبهشتي با اشاره به برخي کشورها همچون ژاپن که 20 درصد جمعيتشان سالمند بوده و از اين نظر غافلگير شدهاند، تصريح کرد: در اين رابطه اصطلاحي بهنام «سونامي سالمندان» در کتب علمي وجود دارد، اين واژه بيانگر آن است که بهواسطه افزايش جمعيت سالمندي، در صورت عدم برنامهريزي و سياستگذاري صحيح و بهموقع، مشکلات عديده و هزينههاي زيادي گريبانگير جامعه خواهد شد که اگر از امروز براي آنها راهکار و راهحل مناسبي انديشيده نشود، گرههاي کوري را در سطح جامعه ايجاد ميکند. اين عضو هيات علمي دانشگاه با تاکيد بر لزوم برنامهريزي صحيح و بهموقع و تربيت نيروهاي متخصص در زمينه مراقبت از سالمندان مبتلا به آلزايمر، اظهارکرد: در گروه آموزشي روانپزشکي دانشگاه علوم پزشکي شهيدبهشتي، چند تن از همکاران در حال گذراندن دورههاي آموزشي روانشناسي سالمندي در خارج از کشور هستند که طي چند ماه آينده براي انتقال علم و دانش و ارائه خدمت به مردم بازميگردند.
