چرا جنگل‌های شمال در خطر نابودی‌اند؟

از سال‌های قبل مساله‌ تغییر کاربری اراضی شمال کشور مطرح شده است. این مساله در استان مازندران چالش‌برانگیز است. برای مثال در خط ساحلی استان مازندران حتی یک مسیر کوچک برای تفکیک بین ساحل و جنگل وجود ندارد. در سال‌های اخیر این قضیه در استان گیلان هم چالش‌برانگیز شده است. با توجه به اینکه تغییر کاربری اراضی از 10 سال گذشته در شمال کشور ممنوع است، اما تغییر کاربری‌های با روش‌های مختلف انجام می‌شود. این مساله باعث بروز و تشدید مشکلات محیط زیستی، ورود پساب فاضلاب به دریا و تنش‌های اجتماعی متعدد شده است. در این شرایط اغلب کشاورزان از شغل مولد خود فاصله گرفته و به شغل‌های مصرف‌کننده مشغول شده‌اند. از دیگر نتایج این اقدام مخرب محیط‌زیستی می‌توان به تولید پسماندهای غیرقابل بازیافت اشاره کرد. همچنین با بررسی اتفاقات در سال‌های اخیر باید گفت که اداره مسکن و شهرسازی طرحی تحت عنوان «مدیریت یکپارچه اراضی» را اجرا کرد. این طرح به مقوله مدیریت سواحل با درج اطلاعات در زمینه تغییر کاربری اراضی به فعالیت پرداخت. در این طرح مدیریت دولتی، مدیریت خصوصی و کاربری‌ها هم مشخص شد. همچنین در راستای اجرای این طرح برخی از اراضی سازمان‌ها در بخش دولتی باز پس گرفته شد. در ضمن اجرای این طرح هم با اما و اگرهای فراوان روبه‌رو بود، چون در برخی از این اراضی مهمانسراها و اماکن عمومی ساخته شده و ارزش گذاری منابع در این اراضی زیاد بود و امکان پرداخت هزینه‌های آن وجود نداشت. در این شرایط قوانین ویژه برای مدیریت کاربری‌های اراضی وضع شد، اما باز این اقدام هم نتیجه بخش نبود. با این تفاسیر بحران تغییر کاربری اراضی در مناطق مختلف شمال کشور همچنان مشاهده می‌شود. در ضمن کارشناسان ساحلی و بنادر نیز از سال 1387 طرح « دبیرخانه آزادسازی سواحل» را بر اساس 200 پرونده قضائی تشکیل دادند. در سال‌های اخیر هم بر اساس اجرای این طرح 25 مورد قلع و قم سازه‌ها و بازپس‌گیری اراضی انجام شده است. این روند با کندی انجام می‌شود، چون علاوه بر اینکه در این اقدام افراد با نفوذ در جریان مساله هستند، شاهد تخلفات فراوان از گذشته تا به امروز هستیم. این مساله باعث شده تا برای برخی از این اراضی سند نیز صادر شود. در واقع اتفاقات این حوزه به سختی پیگیری و با مشکلات متعدد همراه است. با بررسی اتفاقات در حوزه تغییر کاربری اراضی مسئولان استانی کارگروهی تشکیل داده و در زمینه‌های فنی و کارشناسی ساحل و بنادر، حوزه اراضی و مبارزه با جعل اسناد و حوزه معماری و شهرسازی وارد عمل شدند تا بتوانند با حفظ حقوق بیت‌المال، همکاری سازمان‌های مردم نهاد، توجه به شکایات و گزارشات از تخلفات جلوگیری کنند. هر یک از گزارشات در زمینه تغییر کاربری اراضی از سوی قوه قضائیه پیگیری و کارگروه‌ها هم با جرم انگاری مسائل محیط زیستی را بررسی می‌کنند، البته باید تاکید کرد که هم اکنون سرعت رسیدگی به این مساله کاهش یافته و قضیه تغییر کاربری اراضی از یک امر روی میزی به مساله زیرزمینی تبدیل شده است، هرچند با پیگیری‌های انجام شده شاهد دغدغه‌مندی مسئولان برای حفظ اراضی کشور هستیم. امیدواریم بتوان به این مساله به شکل مطلوب و با استفاده از قابلیت‌های‌ کمیسیون ماده پنج پرداخت. از دیگر مسائل محیط زیستی تهدید‌کننده جنگل‌های شمال کشور می‌توان به آفات اشاره کرد. هم اکنون شاهد طغیان سه نوع آفات به‌طور عمده در جنگل‌های شمال کشور هستیم. هر یک از این آفات سلامت درختان را با بحران‌های فراوان روبه‌رو می‌کند. برای مثال بروز بیماری و آفت شمشاد باعث شده تا شمشاد خرزی به‌عنوان گونه‌ای منحصر به فرد با بحران‌های فراوان مواجه شود. در ضمن گونه پروانه شب پره شمشاد، به‌عنوان یک آفت انباری به‌تازگی وارد منطقه شده است. هر یک از این آفات خطرات فراوان را برای گیاهان و جنگل‌ها به‌دنبال دارند.