تصمیم مقطعی، نسخه بیجواب آلودگی هوای پایتخت
امسال بر اساس استانداردهاي جديد تعداد روزهاي آلوده در تهران افزايش يافت و با سرد شدن هوا و بحث وارونگي دما انتظار ميرود نفس کشيدن در اين شهر سخت شود؛ مشکلي که نه تنها قانون هواي پاک بلکه تصميمهاي مقطعي هم نتوانست نسخهاي براي آن باشد.امسال بر اساس دادههاي شرکت کنترل کيفيت هواي تهران، 36 روز نفس کشيدن براي گروههاي حساس از جمله بيماران قلبي و ريوي، زنان باردار و کودکان سخت شد و دو روز هواي تهران براي همه اقشار جامعه آلوده بود.آلودگي هوا تابع يک متغير نيست بلکه به عواملي چون شرايط جوي از جمله سرعت باد، ارتفاع لايه مرزي، دماي هوا، تابش خورشيد و ميزان توليد آلايندههاي اوليه بستگي دارد و بيشترين ذرات معلقي که در آلودگي هواي تهران تاثيرگذار بوده ازن، دي اکسيد نيتروژن و ذرات معلق کمتر از 5/2ميکرون است.
ازن؛ يک آلاينده موثر در آلودگي
مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هواي تهران درباره روزهاي آلوده هواي اين شهر ميگويد: در همه روزهاي آلوده «ازن» آلاينده مسئول و شاخص بوده و همانطور که در اخبار و گزارشهاي پيشين نيز اعلام شد، اين آلاينده بهواسطه وجود برخي آلايندههاي ديگر مانند اکسيدهاي نيتروژن و ترکيبات آلي فرّار، در زير نور خورشيد بستر مناسب براي توليد و انتشار پيدا ميکند.حسين شهيدزاده با بيان اينکه در سال جاري نيز همانند سالهاي قبل، از ابتداي خرداد و همزمان با گرم شدن هوا غلظت آلاينده «ازن» به خصوص در ساعات بعدازظهر افزايش يافت، تصريح ميکند: در روزهاي اخير به واسطه کاسته شدن از شدت گرما، غلظت اين آلاينده نيز کاهش يافته و در اغلب روزها، آلاينده شاخص شهر نبوده و در شرايط مطلوب قرار داشته است.وي با اعلام اينکه پيشبيني ميشود طي ماههاي آينده تا آخر سال غلظت آلاينده «ازن» کاهش يابد، خاطر نشان ميکند: همزمان با سرد شدن هوا و کاهش ارتفاع لايه مرزي و بروز پديدههايي مانند وارونگي دما، بستر براي افزايش غلظت ساير آلايندهها مانند ذرات معلق ريز و اکسيدهاي نيتروژن فراهم ميشود و کاهش زمان اجراي طرح ترافيک به علت شيوع بيماري کرونا، امکان افزايش اين آلايندهها را تشديد خواهد کرد.
راهکارهايي براي کاهش آلودگي هوا
راهکارهايي براي رهايي از آلودگي هواي تهران بيان شده که مهمترين آن اجراي قانون هواي پاک است که برخي آن را قانون نفس ناميدهاند؛ اين قانون در 25 تير 1396 به تصويب مجلس رسيد و پس از تاييد شوراي نگهبان، چند روز بعد جهت اجرا به دولت ابلاغ شد و دستگاههايي هم در آن متولي بودند تا با اجراي برنامههاي مختلف نسبت به کاهش آلودگي هوا اقدام کنند.در اين ميان توسعه روزافزون صنايع، شکلگيري واحدهاي آلاينده، از رده خارج نشدن خودروهاي فرسوده و حتي افزايش جمعيتي در شهرهايي که ظرفيت زيستي آنها تکميل شده نيز از مواردي است که به آلودگي هوا دامن ميزند و راهکارهاي کاهش آلودگي را بايد در تحقق هر يک از آنها دنبال کرد.
بارگذاري بيش از ظرفيت اکولوژيکي
مديرکل محيطزيست و توسعه پايدار شهرداري تهران به عنوان يکي از متوليان امر نيز با انتقاد از اينکه در مواجهه با مشکل آلودگي هواي تهران صرفا به ارتقاي استانداردها توجه ميشود و فراموش ميکنيم که ظرفيت زيستي اين کلانشهر تکافوي چه ميزان خودرو را ميدهد؟ خاطر نشان ميکند: امروز بارگذاري بيش از ظرفيت اکولوژيکي مهمترين دليل تنگي نفس شهرهاي بزرگ بهويژه تهران است. شينا انصاري درباره مديريت آلودگي هوا ميگويد: اين موضوع مقولهاي چندوجهي است که عوامل متعددي چون استاندارد خودروها، کيفيت سوخت، از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده، توسعه حملونقل عمومي، معاينه فني خودروها و مديريت تقاضاي سفر در آن دخالت دارد.وي با اشاره به اينکه عوامل مختلفي از جمله عدم التزام دستگاهها به قوانين مصوب مجلس و آييننامههاي اجرايي دولت و تخصيص نيافتن منابع مالي لازم و تداوم روند بارگذاري در شهرهاي بزرگ را ميتوان از جمله عوامل تشديد آلودگي هوا نام برد، ميگويد: حل معضل آلودگي هوا يک اقدام بيندستگاهي است و علاوه بر دولت و شهرداريها، مجلس و پليس راهنمايي و رانندگي نيز در آن دخيل هستند. انصاري با بيان اينکه مصوبههاي موردي و تصميمهاي مقطعي طي چند دهه گذشته براي توسعه ساختوسازها و بارگذاريها در پايتخت و ساير شهرهاي بزرگ کشور موجب جذب بيشتر جمعيت، صنعت و خدمات در شهرهاي بزرگ و حريم آنها شده است، ادامه ميدهد: به استناد مصوبههاي دولت، شرق و غرب تهران نبايد گسترش کالبدي داشته باشد، اما متاسفانه بيشترين رشد طي دو دهه قبل در دو محور شرق و غرب اين کلانشهر رخ داد؛ اين بارگذاريها صرفنظر از مسائل مختلف اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي، معضلات زيستمحيطي را براي تهران و ساير کلانشهرها پديد آورده که آلودگي هوا تنها يکي از پيامدهاي آن است.مديرکل محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران ميگويد: از تبعات اين بارگذاريها سرازير شدن حجم قابل توجه وسايط نقليه موتوري به اين شهر بوده که حتي با ارتقاي استانداردهاي سوخت و خودرو به «يورو 5» هم در شرايط اينورژن و وارونگي دما در فصول سرد سال، وقوع آلودگي هوا در اين شهر بزرگ اجتنابناپذير است.وي با بيان اينکه تلاشها براي ارتقاي استانداردها مطابق قانون هواي پاک و آييننامههاي آن نيز به نتيجه مطلوب نرسيده، ميگويد: با وجود تذکرهاي سازمان حفاظت محيط زيست در خصوص ارتقاي استاندارد خودروهاي نو به يورو 5 متأسفانه اين موضوع در زمان مقرر اجرايي نشده است.
نقش برجسته توسعه زيرساختهاي حملونقل
مديرکل محيطزيست و توسعه پايدار شهرداري تهران با تاکيد بر نقشمحوري توسعه حملونقل عمومي در کنترل آلودگي هوا، اضافه ميکند: رويکرد خودرومحوري نيز بايد در شهر تهران به انسان محوري تغيير کند. انصاري با بيان اينکه شهرداري تهران اقدام قابلتوجهي را براي پيادهسازي اين راهبرد انجام داده، تصريح ميکند: احداث چندين پيادهراه، ترويج حملونقل پاک، توسعه مسيرهاي دوچرخه سواري به موازات اقدامات براي بازسازي ناوگان حملونقل عمومي و توسعه خطوط مترو از جمله فعاليتهاي زيرساختي براي کاهش خودرومحوري در شهر است.وي ميگويد: تداوم اين حرکتها، تسهيل فرآيندها و تامين امکانات و منابع مالي لازم براي توسعه حملونقل پاک ميتواند تا حد زيادي از بار آلودگي هواي پايتخت در فصل سرد سال بکاهد. تداوم آلودگي، نفسها را در سينه حبس و جلوه زيباي شهري را در خود محو ميکند و بر همين اساس کاهش آلودگي هوا بايد به دغدغه مردم و مسئولان تبديل شود.
