کاهش درآمدسرانه سالانه کشور نشان ميدهد که قدرت خريد و توان توليد در کشور خيلي کمتر شده و بهازاي 82 ميليون نفر جمعيت کشور سرانه ملي يا GTP يعني توليد ناخالص ملي به 7/4 ميليون تومان رسيده است. اين برآورد پيامهاي زيادي دارد، چراکه توان اقتصادي هر کشوري با ميزان توليد ناخالص ملي اندازهگيري ميشود. اگر واقعا به دنبال اين هستيم که از اين وضعيت خارج شويم بايد موتور توليد روشن شود تا ثروت و ارزش افزوده افزايش يافته و در نهايت کيک اقتصادي کشور بزرگ شود. کيک اقتصادي کشور هم زماني بزرگ ميشود که فضاي کسبوکار رونق بگيرد و مشارکت مردم در اقتصاد و رقابتپذيري بيشتر شود. اين درحاليست که وقتي شاخصهاي اساسي در فضاي کسبوکار را اندازهگيري ميکنيم ما رتبه مناسبي نداريم و بين 180 کشور در رتبه 130 تا 140 قرار داريم. از همه مهمتر بحث درآمدهاي کشور است و عملکردها نشان ميدهد که تا امروز متکي به درآمدهاي نفتي بوديم و از اين به بعد بايد تلاش کنيم تا درآمدهاي غيرنفتي افزايش يابد و شکل قويتري بگيرد و اين هم نياز دارد تا روابط سياسي و اقتصادي خوبي با دنيا بهويژه با همسايگانمان داشته باشيم. زمانيکه صادرات افزايش يابد توليد منطقي و اقتصادي خواهد شد و کيفيت هم افزايش مييابد و منجر به اين خواهد شد که در داخل کشور هم شغل ايجاد شود. مجموعه مولفههاي اقتصادي کشور در وضعيت درست به هم کمک ميکنند تا با افزايش توليد ناخالص ملي کشور قدرت اقتصادي مردم هم بيشتر شود. پر واضح است عدد 7/4 ميليون تومان شايسته ملت ايران نيست که روزي عددهاي بسيار بسيار بالايي را براي سرانه درآمد کشور تجربه کردهاند. ما در اقتصاد کشور با کرونا و تحريم مواجه هستيم ولي نکته اصلي به ساختار اقتصاد ما برميگردد که از گذشته اقتصاد واردات محور و نفتي بوده است. از 70 سال پيش اين اقتصاد با همين محوريت پيش رفته و همه ميدانيم اين اقتصاد بيمار است و جوابگوي يک کشور 82 ميليون نفري نيست، شايد در اقتصادهاي کوچک چهار يا پنج ميليون نفري با فروش دارايي مثل نفت بتوان کشور را سرپا نگه داشت و يارانه و سوبسيد داد ولي نميتوان کشور 80 ميليوني را با سوبسيد و يارانه نگه داشت آن هم در شرايطي که امکان فروش نفت وجود ندارد. بنابراين بايد موتور توليد روشن شود و براي اينکار کشور بايد مولفههاي توليد يعني منابع مالياي در کشور و چه آنهايي که در خارج از کشور وجود دارند و به آن سرمايهگذاري خارجي گفته ميشود و براي توليد مهم است، را فراهم کند. البته متاسفانه امروز سرمايهگذاري خارجي کشور در پايينترين حد و حتي منفي قرار دارد و اين ضربه زيادي به توليد زده است. امروز در دنيا کشوري نميتواند دور خودش ديوار بکشد و بخواهد توليد داشته باشد.