آمریکا به موافقت 9 کشور نیاز دارد
آرمــان ملي - عليرضا پورحسين: بسياري از سياستمداران پس از آنکه ايالاتمتحده بهصورت رسمي از برجام خارج شد بر اين باور هستند که اين کشور ديگر نميتواند يکي از طرفين برجام به منظور بازگرداندن تحريمهاي احتمالي پيشبينيشده توسط قطعنامه 2231 شوراي امنيت سازمان ملل محسوب شود. اروپاييان نيز تاکيد کردهاند که اين اتحاديه به انجام هرکاري براي اطمينان حاصل کردن از حفظ و اجرا شدن کامل توافق هستهاي با ايران ادامه خواهند داد. از سوي ديگر، ايالاتمتحده آمريکا ضمن متهم کردن ايران به عدم پايبندي به توافق هستهاي، رسما روز گذشته شوراي امنيت سازمان ملل را از خواست خود براي فعال کردن مکانيسم ماشه آگاه کرد. تاکنون اين پيشنهاد آمريکا با مخالفت تمامقد کشورهاي مختلف روبهرو شده است. آنها اعلام کردهاند که آمريکا که خود ناقض برجام است نميتواند از مکانيسم ماشه استفاده کند. در صورت فعالسازي مکانيسم ماشه، شوراي امنيت يک ماه فرصت دارد قطعنامهاي را براي عدم تمديد تحريمهاي هستهاي عليه ايران تصويب کند، در غير اين صورت، تحريمها خود به خود باز خواهند گشت. هفته گذشته تلاش آمريکا براي تصويب قطعنامهاي مبني بر تمديد تحريمهاي تسليحاتي عليه ايران با شکست مواجه شد اما اين اقدام ايالاتمتحده تا حدودي کار را سختتر کرده است و تنها راه جلوگيري از اين اقدام آمريکا اين است که چنين جلسهاي اساسا تشکيل نشود و براي محقق شدن چنين امري 7 کشور بايد در اين عرصه با تشکيل جلسه مخالفت کنند. امري که روزهاي آينده را سخت و پر ابهام براي سياست خارجي ايران کرده است. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با مرتضي مکي، کارشناس مسائل بينالملل داشته است که در ادامه ميخوانيد.
فعال کردن مکانيسم ماشه در اين برهه زماني از سوي ايالاتمتحده به نتيجه ختم خواهد شد؟
سازوکــار مــکانيسم مـاشه به شـکلي است که ايالاتمتحده اميدوار است با استفاده از اين مکانيسم و با وجود مخالفت اتحاديه اروپا، چين و روسيه، تحريمهاي سازمان ملل را عليه ايران فعال کنند. ايالاتمتحده در آخرين اقدام عليه ايران متحمل شکست سنگيني شده است و ايران بهخوبي توانست در مقابل فشار حداکثري سياسي آمريکا مقاومت کند. اين مقاومت سبب شد ايالاتمتحده به سمت مکانيسم ماشه روي آورد. اراده سياسي کشورهاي عضو شوراي امنيت در اين برهه زماني معين خواهد کرد که آمريکا به نتيجه خواهد رسيد يا خير. در نخستين گام دبير شوراي امنيت به اعضا اعلام ميکند که براي اين اقدام ايالاتمتحده جلسه تشکيل خواهد شد و در اين ميان حداقل 9 کشور بايد اعلام حضور کنند و با تشکيل اين جلسه موافقت کنند که در صورت اينکه اين 9 کشور موافقت نکنند ايالاتمتحده با يک مانع جدي روبهرو خواهد شد. اگر اين جلسه تشکيل شود و ايالاتمتحده با تهديد و تطميع تعداد موافقان برگزاري اين جلسه را به 9 کشور برساند کار براي ايران دشوارتر خواهد شد.
در صورت تشکيل شدن جلسه شوراي امنيت با چه ابزاري ميتوان مقابل ايالاتمتحده براي فعال کردن مکانيسم ماشه ايستادگي کرد؟
از زماني که يکي از اعضاي برجام گزارش خود را براي نقض توافق هستهاي قرائت کند يک ماه زمان وجود دارد تا قطعنامهاي عليه گزارش ايالاتمتحده تصويب شود. از آنجايي که ايالاتمتحده خود در اين جمع وجود دارد و ميتواند هر قطعنامهاي را وتو کند به همين دليل وضعيت دشوار و بسيار سختي در مقابل ايران قرار خواهد گرفت. به همين علت وضعيت بسيار سخت و دشواري در هفتههاي آينده پيش روي سياست خارجي ايران قرار دارد. آنچه در اين ميان بسيار اهميت دارد اين است که اروپا، روسيه و چين آيا به اجماع خواهند رسيد يا خير. اجماعي که ميتواند بسيار سرنوشتساز باشد و آينده بسياري از تعاملات جهاني را دستخوش تغيير و تحول کند. اين اجماع ميتواند مانع از تشکيل جلسه شود و در ادامه نيز قاعدتا گزارشي قرائت نخواهد شد و اساسا تهديد از روي ايران برداشته خواهد شد اما در صورتي که جلسه تشکيل شود به نحوي مقابله با آمريکا غيرممکن خواهد شد. در حال حاضر تنها ابزار ايستادگي در مقابل آمريکا اين است که نبايد اجازه تشکيل جلسه داد. اين يک آزمون بزرگ براي سازمان ملل و تمامي کشورهايي است که ادعاي استقلال راي دارند. اروپاييان بايد بهخوبي بدانند که اگر در اين مرحله در مقابل يکجانبهگرايي ايالاتمتحده ايستادگي نکنند در ساير عرصهها نيز متضرر خواهند شد.
براي عدم تشکيل جلسه شوراي امنيت چند کشور بايد در جلسه حاضر نشوند و آيا اساسا چنين امري محقق خواهد شد؟
اگر 7 کشور در اين جلسه حاضر نشوند و تعداد حاضرين براي قرائت گزارش ايالاتمتحده کمتر از 9 کشور شود ايالاتمتحده اساسا نميتواند گزارش خود را قرائت کند و پيروزي ديگري براي ايران در اين عرصه به دست خواهد آمد. در اين ميان آنچه اهميت دارد و بسيار ملموس است بازي با زمان برخي کشورها است که ايالاتمتحده و دولت ترامپ را به خط پايان نزديکتر ميکند. ايالاتمتحده تلاش ميکند تا قبل از پايان زمان تحريمهاي تسليحاتي اين جلسه را تشکيل دهد. تا اين لحظه کشورهايي همچون بلژيک، روسيه، چين، بريتانيا، آلمان و فرانسه با اين اقدام ايالاتمتحده مخالفت کردهاند و اگر اين آرا و نظرات تا روز رايگيري در خصوص جلسه باقي بماند ايالاتمتحده به موفقيتي دست نخواهد يافت و مجبور صرفا دست به دامن کشورهايي همچون نيجر و دومينيکن شود که تعداد آنها نيز در شوراي امنيت براي تشکيل جلسه چشمگير نيست و ايالاتمتحده با تطميع و تهديد آنها راه به جايي نخواهد برد؛ زيرا اتحاديه اروپا با صراحت پس از اين اقدام آمريکا اعلام کرده است که به انجام هرکاري براي اطمينان حاصل کردن از حفظ و اجرا شدن کامل توافق هستهاي با ايران ادامه خواهد داد.
