مراقبت بيماريهاي مزمن در شرايط کرونايي باشيم
در شرايطي که اپيدمي کرونا در دنيا سايه افکنده و رعايت دستورالعملهاي بهداشت شخصي و فاصلهگذاري فيزيکي براي همه ضروري شده، بايد مراقبت از خود در مقابل بيماريهاي مزمن غير واگير هم مورد توجه قرار گيرد. خيلي وقت بود که عمده توجه دستاندرکاران حوزه سلامت معطوف به بيماريهاي مزمن غيرواگير از جمله ديابت، پرفشاري خون، کبد چرب و انواع سرطانها شده بود، با پيشرفت دانش بشر، پيشگيري و درمان بيماريهاي عفوني واگير بسيار سادهتر از قبل شده و برخي بيماريهاي عفوني تقريبا بهطور کامل ريشهکن شده بودند. اما چند ماهي است که ويروس کرونا دستاندرکاران سلامت و ساير مردم را به خود مشغول کرده و کم کم از اين بيماريهاي غافل ميشويم.
اهميت فعاليت بدني در بيماريهاي مزمن
کارشناس سلامت و دانشجوي دکتري سياستهاي غذا و تغذيه دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي در اين زمينه گفت: قرنطينه خانگي، تعطيلي مدارس، دانشگاهها و بسياري از کسبوکارها، باشگاههاي ورزشي و... سبب شده فعاليت بدني عموم افراد جامعه نسبت به قبل از همهگيري کوويد19 به ميزان قابل توجهي کاهش يابد. وي افزود: با کاهش ميزان فعاليت بدني و افزايش دريافت غذاها، بسياري از مردم چند کيلوگرم وزن اضافه کردهاند، بعد از اتمام همهگيري کرونا شاهد خيل عظيمي از افرادي هستيم که به منظور کاهش وزن سراغ مطبها و کلينيکها ميروند، در اين شرايط توصيه ميشود همه افراد با توجه به شرايط خود، ميزان فعاليت بدني را افزايش داده و از ورزشهاي خانگي غفلت نکنند. البته با رعايت فاصلهگذاري فيزيکي و رعايت دستورالعملهاي بهداشتي ميتوان بيرون از منزل هم ورزشهاي سادهاي مانند پيادهروي و دويدن را اجرا کرد. احمدي ادامه داد: ملاک در ورزش، کمي سرخ شدن رنگ چهره، شروع تعريق و افزايش تعداد تنفس و ضربان قلب است که در افراد مختلف، زمانهاي متفاوتي دارد و نبايد خيلي سخت گرفت و نبودن امکانات را بهانه کرد، بهطوريکه حتي 15 بار ورزش دو دقيقهاي در جا زدن و آرام دويدن در منزل در طول شبانهروز هم به افزايش متابوليسم بدن، کسب انگيزه و ايجاد نشاط کمک ميکند، ورزش نکردن سبب بروز افسردگي، اضطراب و استرس شده و احتمال ابتلا به بيماريهاي قلبي- عروقي و ديابت را چندين برابر کرده و در مقابل ورزش کردن با مکانيسمي غير از انسولين سبب بهبود کنترل قند خون ميشود.
تغذيه سالم کليد سلامت
اين کارشناس سلامت گفت: هرچند شرايط نامناسب اقتصادي سبب کوچکتر شدن سفره مردم شده و بسياري از خانوارها درجاتي از ناامني غذايي را تجربه کنند ولي با دانستن برخي نکات ميتوان تغذيه خانوار را بهتر مديريت کرد و از برخي عادات ناپسند تغذيهاي در اين دوران ميتوان به پرخوري (به علت قرنطينه و به منظور سرگرمي)، نداشتن نظم در ساعات غذا خوردن، افزايش مصرف قندهاي ساده و غذاهاي پرچرب خانگي (به دليل بروز خلاقيت بانوان در زمينه کيک و شيرينيپزي و تعطيلي خيلي از رستورانها و فستفودها) اشاره کرد. احمدي تصريح کرد: پرخوري و دريافت بيش از حد نياز انرژي وقتي با فعاليت بدني کم ترکيب ميشود، از مهمترين عوامل بيماريزا محسوب شده و فرد را مستعد ابتلا به بيماريهاي واگير و غيرواگير ميکند. مرگ و مير ناشي از کوويد19 در افراد داراي اضافه وزن و چاقي بيشتر است و دريافت بيش از حد انرژي از گروه نان و غلات و عدم دريافت لبنيات، ميوهها و سبزيهاي تازه منجر به بروز سوءتغذيه شده و احتمال ابتلا به انواع بيماريها را افزايش ميدهد. وي افزود: حذف وعدههاي اصلي غذايي بهويژه صبحانه سبب به هم ريختن نظم گوارشي شده و در بروز چاقي و ساير بيماريهاي مزمن موثر است، خوردن يک نوع غذا در وعدههاي اصلي غذايي در ساعات منظم به شکل آرام و به دور از هيجان همراه با جويدن کافي و پرهيز از نوشيدن مايعات تا يک ساعت بعد از غذا و مصرف ميوهها در ميان وعدهها بسيار در حفظ سلامتي مفيد است.
خوب بخوابيد تا سالم بمانيد
احمدي با بيان اينکه يکي ديگر از اجزاي سبک زندگي، خواب است، گفت: همه تجربه کردهايم که يک خواب کافي و عميق بعد از خستگي روزمره چقدر به بازسازي قوا کمک ميکند در حاليکه مردم در اين زمانه دير ميخوابند و صبح زود را درک نميکنند، بايد بدانيم خواب روز مجموعهاي از پيامدهاي ناگوار را به همراه خواهد داشت. کسالت و بيحوصلگي، مشکلات گوارشي و التهاب از مهمترين آنهاست. وي افزود: بايد ساعات قبل از خواب، نور محيط را کم کرد تا هورمونهاي خواب به مقدار کافي ترشح شود. کساني که عادت به دير خوابيدن دارند، بايد به تدريج ساعات خواب خود را جلو آورده و تا حد امکان در ساعات منتهي به خواب از ديدن فيلمهاي هيجاني و کار با موبايل پرهيز کنند.
مديريت استرس و سلامت رواني
احمدي خاطرنشان کرد: شرايط زندگي امروز به خصوص که با شيوع کوويد19 همراه شده، خود به خود استرسزاست. اما نبايد به اين شرايط دامن زد، بايد توجه داشت که مرگومير مبتلايان به کرونا که استرس زيادي دارند، بيشتر است، استرس زياد، سيستم ايمني را ضعيف کرده و توان مقابله آن با عامل بيماري را کم ميکند. اين کارشناس سلامت و بهداشت تغذيه ادامه داد: کساني که استرس زيادي دارند، بايد از پيگيري اخبار نگرانکننده دوري کرده و ساعاتي از روز را به گفتوگو با افراد خوشبين و اميدوار به زندگي يا ديدن فيلمهاي نشاط آور و خواندن داستانهاي مثبت اختصاص دهند. يکي ديگر از نکاتي که مبتلايان به استرس بايد به آن توجه کنند، پرهيز از حضور افراطي در فضاي مجازي است. با قرار گرفتن در اين فضا در مدت کوتاهي حجم گستردهاي از تصاوير و پيامها وارد مخزن ذهن شده و تجزيه و تحليل آنها سبب آشفتگي ذهن و بروز استرس و اضطراب ميشود. وي گفت: خوردن بيش از حد مواد غذايي مانده، گوشت گاو و گوساله، ادويه فراوان و ترشيها به اين افراد توصيه نميشود و در عين حال نوشيدن شربتهايي مانند گلاب، زعفران، بيدمشک، بهارنارنج، شيره انگور و سيب در کاهش استرس زياد موثر است.
