ابوظبی؛ آغاز دومینوی رابطه جهان عرب با اسرائیل
آرمان ملي- اميد کاجيان: «آغاز روابط رسمي رژريم صهيونيستي-امارات.» بيترديد اين داغترين و از ديد عدهاي غيرمنتظرهترين خبري بود که طي چند روز گذشته در مورد آن سخن گفته ميشود. عاديسازي روابط اين دو که در طرح صلح ترامپ به حقيقت پيوست. امارات با اعلام آغاز روابط رسمي با رژيمصهيونيستي اعلام کرد که وليعهد اين کشور با ترامپ و نتانياهو درباره توقف اجراي طرح الحاق کرانه باختري به توافق رسيدند. امارات، آمريکا و رژيمصهيونيستي نيز در بيانيه مشترکي ضمن تاييد اين خبر اعلام کردند که روابط دوجانبه ميان ابوظبي و تلآويو به شکل مستقيم و علني برقرار خواهد شد. در اين بيانيه آمده است: اين دستاورد ديپلماتيک تاريخي باعث تقويت صلح و ثبات در خاورميانه خواهد شد. دونالد ترامپ رئيسجمهور آمريکا پس از اين توافق با تاريخي خواندن آن اعلام کرد: رهبران رژيمصهيونسيتي و امارات براي آغاز روابط علني و مستقيم توافق کردند. اين توافق مهمترين دستاوردي است که در 25 سال اخير به دست آمده و چه بسا شاهد اتفاقات ديگري در آينده باشيم. از رهبران امارات و اسرائيل به خاطر «شجاعتشان» تشکر ميکنم. بهزودي سفارتهاي دو طرف نيز در اسرائيل و امارات راهاندازي ميشود. اين موضوع را بيترديد بايد به معناي به رسميت شناختن اسرائيل اينبار به صورت کاملا صريح و واضح از سوي امارات دانست. آنتونيو گوترش دبيرکل سازمان ملل در بيانيهاي ابراز اميدواري کرد اين توافق در رسيدن به راهکاري براي حل اختلاف فلسطين و اسرائيل بر اساس راهکار دو کشوري سهيم باشد. سازمان ملل از اين توافق استقبال کرد و ابراز اميدواري داشت که اين توافق فرصتي را براي رهبران اسرائيلي و فلسطيني براي ورود مجدد به مذاکرات جدي در تحقق راهکاري براي صلح براساس قطعنامههاي شوراي امنيت و قوانين بينالمللي فراهم کند. دولت فرانسه و وزارت خارجه آلمان هم با استقبال از اين توافق آن را در روند صلح در خاورميانه امري بزرگ دانستند.
واکنش تند مقامات کشورمان
بيترديد چنين توافقي اما با واکنش تند مقامات کشورمان همراه بود .مثلا کدخدايي سخنگوي شوراي نگهبان گفت: توافق بين رژيمصهيونيستي و امارات چيزي نيست جز تصرف امارات به بهانه تعليق الحاق کرانه غربي! محسن رضايي دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام در اينباره با بيغيرت خواندن مقامات امارات بيان داشته است: فقط بيغيرتها از پشت خنجر ميزنند. وزارت خارجه ايران هم از اين موضوع با عنوان حماقت ياد کرد و در بيانيهاي اعلام داشت: امارات بايد مسئوليت تمامي عواقب حماقت عاديسازي روابط با رژيمصهيونيستي را بپذيرد. البته مقامات فلسطيني هم دل خوني از اين توافق صلح دارند. اسماعيل هنيه و محمود عباس رئيس دفتر سياسي حماس و رئيس تشکيلات خودگردان فلسطين تاکيد کردند توافق صلح رژيمصهيونيستي و امارات براي فلسطينيها الزامآور نيست. در عوض اما کشورهاي عربي از اين موضوع استقبال کردهاند. عبدالفتاح سيسي رئيسجمهور مصر با استقبال از اين توافق آن را گامي در مسير برقراري صلح در خاورميانه خواند. وي همچنين از تلاشها براي برقراري ثبات در منطقه تقدير کرد. عربستانسعودي هم توافق ميان امارات و اسرائيل را تبريک گفت و ابراز اميدواري کرد که بهزودي اين اتفاق در عربستان نيز بيفتد. آنطورکه ايسنا مينويسد دولت بحرين هم توافق عاديسازي روابط بين امارات و رژيمصهيونيستي را تبريک گفته و آن را در چارچوب اقداماتي دانست که فرصتهاي دستيابي به صلح را در خاورميانه بيشتر ميکند.
پله اول توافق؟
اين اظهارات درحالي مطرح ميشود که برخي امارات را پله اول توافقات با ساير کشورهاي عربي تعبير ميکنند و معتقدند که بحرين و عربستان هم روابط خود با رژيمصهيونيستي را عادي خواهند کرد. گفته ميشود عمان و سودان هم بهزودي اقدام مشابه انجام داده و با رژيمصهيونيستي عاديسازي روابط را آغاز ميکنند. همه اينها در حالي است که بهزودي رئيس موساد به منظور بررسي جزئيات توافق صلح ميان تلآويو و ابوظبي به امارات ميرود. البته از بنزائد اماراتي هم براي رفتن به اسرائيل دعوت شده است.
نقش ترامپ
بسياري آنچه را با امارات اتفاق افتاد در سطح يا فراتر از معاهدههاي صلح قبلي رژيمصهيونيستي با کشورهاي عربي مانند معاهده صلح کمپ ديويد با مصر، يا وادي عربه با اردن و پيمان اسلو با ياسر عرفات و فلسطين ارزيابي ميکنند. آنچه معاهده اخير با امارات را اما از ديد برخي خاصتر ميکند اين موضوع است که گفته ميشود بعد از امارات توافقات ديگري با ساير کشورهاي عربي در حال شکلگيري است و اساسا توافق
امارات به صورت دومينووار براي ساير کشورهاي عربي نيز ايجاد خواهد شد و از اين حيث اتفاقي بيسابقه و البته بسيار عجيب در حال شکلگيري است که قطعا وضعيت منطقه را دگرگون خواهد کرد؛ چيزي که آمريکا نام آن را بهبود روابط اعراب و اسرائيل نامگذاري ميکند و اسرائيل آن را اتفاقي تاريخي در ميان روابطش با کشورهايي که زماني به عنوان دشمنان درجه يکش نام برده ميشدند ميداند. همه اينها در حالي است که تا پيش ازاين موضوع به نظر ميآمد که امارات به سمت ايران چرخش کرده است و تهران و کشورهاي عربي درصدد بهبود رابطهشان با يکديگرند. اما اکنون با زمزمههاي پيوستن ساير کشورهاي عربي به رژيمصهيونيستي به نظر ميآيد که به کلي چنين چيزي منتفي است. نکته ديگر اما در اين ماجرا نه رژيمصهيونيستي و امارات و ساير کشورهاي عربي بلکه نقشي است که دونالد ترامپ دراين برهه حساس ايفا کرد. دونالد ترامپ که تا پيش ازاين در بيشتر تلاشهاي بينالمللي خود ناکام بود و نه در روابطش با کره شمالي به چيزي فراتر از چند عکس و خوش و بش و نامههاي عاشقانه رهبر کره شمالي رسيد و نه در ارتباط با ايران توانست تا پيش از انتخابات 2020 تهران را پاي ميز مذاکره بنشاند و نه در ونزوئلا توانست دولت فعلي را سرنگون کند و نه ارتباطش با کشورهاي اروپايي به واسطه وضع تعرفهها و البته خروجش از برخي تعهدات مثل تعهد پاريس ارتباطات مطلوبي بود، نياز به يک برگ برنده داشت؛ بهويژه آنکه اين چند ماهه اخير به واسطه اتفاقات کرونا، تمامي دستاوردهاي مطلوب داخلياش از جمله اشتغال، بهبود وضع اقتصادي و... را نيز بربادرفته ميديد و همه اين عوامل جايگاه او را در مقابل با رقيب دموکراتش بايدن، تنزل بخشيده بود. او اکنون در اتفاقي بيسابقه نقش مهمي را در خاورميانه بازي کرد که از نگاه عدهاي ميتواند همان برگ برنده او لااقل در حوزه سياست خارجه باشد و از آن در انتخابات 2020 بهره ببرد.
تقويت جايگاه ترامپ نزد لابيهاي يهودي و تيپارتيها
علي بيگدلي کارشناس مسائل بينالملل در اينباره به «آرمان ملي» ميگويد: به نظر ميرسد شرايط نظام بينالملل در حال تغيير است و به دوران جديد مناسبات خاورميانه نزديک ميشويم. جهان عرب از شرايط سنتي خود تحتتاثير فشارهاي آمريکا و سياست ايرانهراسي آنها خارج شده است. اتفاقي که در ارتباط با امارات رخ داده، محصول توافق عمومي اتحاديه عرب و شيوخ آن بوده است. يعني نبايد از توافقات مشابه در آينده متعجب شويم. اين مساله از سويي ديگر نشان ميدهد که ديگر براي اعراب، فلسطين يک مساله اصلي نيست. قاعدتا ادامه اين روند قدرت منطقهاي در خليج فارس را نيز تحتالشعاع قرار خواهد داد و نفوذهاي نظامي متفاوت ميشود، لايههاي مقاومت تحت فشار بيشتري قرار ميگيرد و تغييرات ژئوپلتيک بيشتري را شاهد خواهيم بود و البته ماجراي بهبود رابطه ايران و جهان عرب هم منتفي خواهد شد. وي ادامه ميدهد: اما نقش ترامپ در اين ماجرا باعث ميشود تا اينبار اتفاقات بهتري براي او در انتخابات رخ دهد. ترامپ پيشتر هم اشاره کرده بود که برگ برندههايي دارد که روخواهد کرد و قطعا يکي از اين برگها همين است. اين اتفاق موقعيت ازدسترفته او را در ميان لابيهاي يهودي و تيپارتيها دوباره تقويت خواهد کرد و اين کمک بسيار بزرگي به او در آستانه انتخابات 2020 است. اين جداي از آن موضوع است که ترامپ اکنون ميتواند نقش انسانهاي صلحجو يا موفق در رايزنيها و مذاکرات مهمي چون خاورميانه را در تبليغات انتخاباتي بازي کند.
