ماسک مانع ورود ذرات معلق ویروس به مجرای تنفسی می‌شود

رئيس شبکه بيماري‌هاي ويروسي ايران با تاکيد بر لزوم استفاده از ماسک گفت: ذرات تنفسي آلوده به ويروس که کوچک‌تر از پنج ميکرومتر يا پنج ميليونيوم متر باشند، به دليل سبکي در هوا معلق مي‌مانند و ماسک مي‌تواند از ورود اين ذرات کوچک به مجاري تنفسي فرد سالم جلوگيري کند. تا قبل از انتشار کرونا عده بسيار قليلي از جمله کادر درماني از ماسک استفاده مي کردند اما دلايلي مانند شيوع بيماري کوويد19 و بالا رفتن سطح آگاهي مردم سبب شد استفاده آن به شدت افزايش پيدا کند. به عبارتي کرونا براي اولين بار سبب استفاده همگاني از ماسک در دنيا از جمله ايران شده است. دکتر سيد‌محمد جزايري، ويروس‌شناس اظهار داشت: در حال حاضر استفاده از ماسک ساده‌ترين راهکار براي کنترل انتقال عفونت برخي ويروس‌ها از جمله کرونا است. استفاده از ماسک صرف‌نظر از نوع ويروس، سبب محافظت افراد حتي در مجاورت فرد بيمار مي‌شود حتي اگر هم اين مجاورت و نزديکي نسبتا طولاني باشد. البته اين به شرطي است که ماسک به خوبي روي دهان و بيني و اطراف آنها را پوشيده باشد. وي تاکيد کرد: ذرات حاوي ويروس اگر بزرگ‌تر از 5 ميکرومتر (هر يک ميکرومتر، يک ميليونويم متر است) باشند، چون نسبتا بزرگ هستند، برابر قانون جاذبه زمين، خيلي معلق نمانده و سريعا تمايل به نشست داشته و بعد از مدت زماني از بين مي‌روند. به گفته اين ويروس‌شناس، در اينگونه موارد اگر فرد بيمار ذرات آلوده را به صورت سرفه يا عطسه به سوي افراد عادي پرتاب کند، بلافاصله وارد دستگاه تنفسي افراد شده و به احتمال فراوان آنان را مبتلا مي سازد. اما ذراتي که کوچکتر از 5 ميکرومتر يا 5 ميليونويم متر باشند، در هوا به دليل سبکي معلق مي‌مانند و بعد از زمان طولاني تري روي سطوح نشسته و آنها را آلوده مي‌کنند. وي ادامه داد: آنچه تاکنون در مقالات علمي در مورد طول عمر يک ذره تنفسي حامل ويروس در محيط خارج از بدن انتشار يافته، بسيار متغير و بين 5 دقيقه تا 16 ساعت گزارش شده است. جزايري افزود: هنوز دلايل قطعي و شواهد متقني براي آلودگي اين ذرات سبک معلق در هوا براي کوويد19 ثابت نشده ولي آنچه مسلم است سطوح فلزي، پلاستيکي، کاغذي و... هر کدام با زمان هاي متفاوتي مي‌توانند آلوده به اين ذرات بوده و فرد را آلوده به ويروس کنند. وي تاکيد کرد: بايد توجه داشت علاوه‌بر عواملي که سبب ايجاد ذرات آلوده مي‌شوند (مانند سرفه، عطسه و...) ميزان نزديکي، فاصله و مدت تماس با بيمار آلوده به کوويد19 نيز مهم است.

انواع ماسک‌ها و موارد استفاده از آنها

رئيس شبکه بيماري‌هاي ويروسي ايران به انواع ماسک مورد استفاده اشاره کرد و گفت: ماسک‌ها به سه دسته‌ N95، جراحي يک‌بار‌مصرف و پارچه‌اي تقسيم مي شوند. البته انواع ديگري از ماسک وجود دارد که هر کدام به نوعي از فيلتر مجهز هستند که براي مصرف عمومي توصيه نمي‌شوند چون هم نسبتا گران قيمت هستند و هم به راحتي در بازار يافت نمي‌شوند.جزايري گفت: ماسک‌هاي N95 بالاترين کيفيت را دارند و حداقل 95 درصد ذرات کوچک معلق در هوا و از جمله ذرات ويروسي را جذب مي‌کنند. اين ماسک‌ها مجهز به فيلتري هستند که وظيفه به دام انداختن ذرات معلق و بزرگتر را دارد. وي ادامه داد: اين نوع ماسک براي کادر پزشکي که با بيماران در ارتباط هستند و ديگر مشاغل پرخطر مانند افرادي که در حمل‌و‌نقل اجساد فوت شدگان ناشي از کرونا يا افرادي که اجساد اين بيماران را شست‌وشو مي‌دهند، بهترين انتخاب است و مصرف آنها براي جمعيت عمومي توصيه نمي‌شود. رئيس شبکه بيماري‌هاي ويروسي ايران گفت: نوع ديگري از ماسک که پرمصرف هم هستند، انواع ماسک جراحي است. اين نوع ماسک بعد از استفاده بايد دور انداخته شود. وي بيان داشت: اين ماسک‌ها در شرايط معمولي قادر به ايجاد سدي در برابر ويروس‌ها و باکتري‌هاي شايع هستند؛ بنابراين به دليل عدم‌پوشانده شدن کامل نواحي دهان، در مواقعي که فرد مقابل عطسه يا سرفه مي‌کند، فاقد قدرت بازدارندگي ايده‌آل است.‌ جزايري افزود: ماسک‌هاي جراحي به دو لايه و سه لايه تقسيم مي‌شوند و ماسک‌هاي سه‌لايه بهترين مانع در برابر ذرات هستند. آنچه در بازار به عنوان ماسک يک‌بار مصرف عرضه مي‌شود، از نظر ساختمان و شکل مشابه ماسک جراحي است. وي ادامه داد: انتخاب سوم، ماسک‌هاي پارچه‌اي است. اين نوع ماسک مي‌تواند از انواع پارچه انتخاب شود ولي نوع کتان آن مناسب‌تر است. اين همان ماسکي است که مجامع بين‌المللي استفاده از آن را براي عموم جامعه توصيه کرده است. استفاده از ماسک پارچه‌اي براي کارکنان سيستم بهداشتي- درماني و مشاغل پرخطر از اين حيث اصلا توصيه نمي‌شود. جزايري افزود: هرچند قدرت ممانعت از سرايت ذرات در نوع پارچه‌اي از دو ماسک قبلي پايين‌تر است ولي مي‌توانند ذرات ويروسي از جمله ذراتي که از طريق بزاق پخش مي‌شوند را جذب کرده تا از انتشار ويروس جلوگيري کنند. وي گفت: اين نوع ماسک بيشتر سبب محافظت از انتشار ذرات به بيرون از فردي که آن را استفاده مي‌کند، مي‌شود و قدرت بازدارندگي آن در برابر ورود ذرات تنفسي و... از محيط خارج به دهان و بيني فرد قدري ضعيف است. جزايري افزود: بايد توجه داشت تمام ماسک‌هاي اشاره شده در بالا فقط چند ساعت امکان محافظت را داشته و حداکثر بايد براي همان روز استفاده شوند. اگر چه برخي از افراد ماسک‌هاي مختلف و خصوصا پارچه‌اي (نوع سوم) را اتو، مايکروويو يا شست‌وشو مي‌کنند ولي استفاده مجدد با استفاده از اين روش‌ها چندان علمي نيست.