تمدید تحریم تسلیحاتی ایران و شورای همکاری خلیج فارس!
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس به نمایندگی از شش کشور عضو این شورا با ارسال نامهای به شورای امنیت سازمان ملل خواستار تمدید تحریم تسلیحاتی ایران شده است. تحریم تسلیحاتی ایران طبق قطعنامه 2231 شورای امنیت قرار است 27 مهرماه سال جاری به پایان رسد، اما دولت آمریکا با متهم کردن ایران به «حمایت از تروریسم» خواستار تمدید تحریم تسلیحاتی تهران بهصورت نامحدود است. در همین مورد، گفته میشود دولت ترامپ پیشنویس قطعنامهای را به شورای امنیت ارائه میکند که به رأی گذاشته خواهد شد. طبق گزارش رسانهها، پیشنویس قطعنامۀ مورد نظر آمریکا شانس چندانی برای تصویب از سوی شورای امنیت ندارد چرا که علاوه بر احتمال استفادۀ چین و روسیه از حق وتوی خود، کشورهای اروپایی نیز آن را متناسب با تلاشهایشان در جهت حفظ برجام نمیدانند و تداوم تحریم تسلیحاتی ایران بهصورت مدتدار را بر تحریم نامحدود ترجیح میدهند. با توجه به این سابقه، نامه دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس به منظور تاثیرگذاری بر رأی اعضای شورای امنیت نوشته شده است و بهنظر میرسد چندان هم بیتأثیر نباشد. شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس بعضا با یکدیگر دچار اختلافند و روابط
یکسانی نیز با ایران ندارند. از میان این شش کشور، عربستان و بحرین و امارات موضع واحد و تندی در برابر جمهوری اسلامی دارند، عمان و کویت خود را مایل به میانجیگری نشان میدهند و قطر هم بهدلیل اختلافاتی که تا حد دشمنی با سه کشور نخست پیدا کرده است، با سیاست خارجی نه چندان منسجمی، خود را دوست جمهوری اسلامی معرفی میکند. بنابراین، آنچه در این میان کاملا عجیب بهنظر میرسد اجماع این شش کشور بر سر ضرورت تداوم تحریم تسلیحاتی ایران است که در نامۀ دبیرکل شورای همکاری به شورای امنیت تبلور یافته است. اینکه چه تلاشهای دیپلماتیک پشتپردهای سبب این اجماع شده است، مشخص نیست، اما به سختی میتوان پذیرفت که چنین تلاشهایی از جانب وزارت خارجۀ آمریکا صورت نگرفته باشد. اینکه تلاشهای احتمالی در این باره صرفا جنبه متقاعدکنندگی داشته و یا از ابزارهای دیگری هم در این رابطه استفاده شده است، طبعا قابل راستیآزمایی نیست اما اگر هر شش کشور شورای همکاری بنا به میل و طبق منافع مورد تصورشان خواستار تداوم تسلیحاتی ایران شده باشند، در آن صورت بهخصوص چین و روسیه در استفاده از حق وتوی خود برای بیاثر کردن قطعنامه پیشنهادی آمریکا با دردسر
روبهرو میشوند. چین و روسیه در کنار علاقه به حفظ سطحی از رابطه با ایران، برای گسترش روابط خود با کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس بهویژه عربستان و امارات اهمیت بالایی قائلاند و نمیخواهند به انتخاب بین یکی از دو طرف دعوا مخیّر شوند. قاعدتا وتوی قطعنامه پیشنهادی آمریکا از سوی چین و روسیه بر روابط آنها با اعضای شورای همکاری تاثیر منفی میگذارد و این چیزی است که این دو کشور تمایلی به آن ندارند. از طرفی رأی مثبت یا ممتنع آنها به قطعنامه مربوط به تداوم تحریم تسلیحاتی ایران به قصد جلب رضایت کشورهای عضو شورای همکاری نیز به نوبه خود میتواند روابط دو کشور را با تهران به خطر اندازد و یا به کلی سرد کند. بنابراین، چین و روسیه در نوع برخورد با قطعنامه پیشنهادی آمریکا راه آسانی پیش رو ندارند و باید بین دو امر متناقض گونهای آشتی برقرار کنند. آمریکا با اصرار بر اصل «همه یا هیچ» میتواند راههای میانه را در برابر پکن و مسکو سد کند و آنها را به انتخاب بین ایران و شورای همکاری مجبور سازد. از طرفی واشنگتن میتواند با نشان دادن سطحی از انعطاف، راهحل میانه مورد نظر اروپاییها را بهعنوان راه سوم در برابر چین و روسیه قرار
دهد. در هر صورت، نوع رأی شورای امنیت به قطعنامۀ پیشنهادی آمریکا تا اندازه بسیاری، نحوه مناسبات قدرتهای جهانی و نقش ایران و رقبای منطقهایاش در این مناسبات را روشن خواهد کرد و این تا حدی از ابهام موجود در مناسبات جهانی میکاهد و بهخصوص برای تحلیلگران مفید است!
