8 سال زمان می‌برد اقتصاد جهان به شرایط پیش از کرونا بازگردد

آرمان ملي- امير داداشي: تجار ايراني در حالي که در گير و دار تحريم‌هاي ظالمانه آمريکا و محدوديت‌هاي صادراتي و وارداتي بودند، به يکباره سر و کله کرونا پيدا شد تا ديگر چشم‌انداز روشني پيش رو نداشته باشند. در اين ميان قرارگرفتن در ليست سياه FATF äíÒ Èå äÙÑ ÊíÑ ÎáÇÕí ÈÑ í˜Ñ äíãåÌÇä ÊÌÇÑÊ ÎÇÑÌí ÇíÑÇä Èå ÍÓÇÈ ãíÂãÏ. ÈÇ Çíä ÍÇá äÈæÏ ˜äÊÑá æ äÙÇÑÊ ˜ÇÝí ÈÑ Úãá˜ÑÏ ÕÇÏјääÏÇä ÎæÏ Èå ÚÇãáí ÊÈÏíá ÔÏ ÊÇ ÏÑ Ïæ ÓÇá ÐÔÊå 27 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ÇÒ ÇÑÒ ÕÇÏÑÇÊí Èå ÓÑäæÔÊí äÇãÚáæã ÏÇÑ ÔæÏ. ÊãÇã Çíä ãÍÏæÏíÊåÇ ÈÇÚË ÔÏåÇäÏ ÊÇ ÕÇÏÑÇÊ ÇíÑÇä ÏÑ åÇÑ ãÇå ÇÎíÑ ÇÝÊ ãÍÓæÓí ÑÇ ÇÒ ÓÑ ÈÐÑÇäÏ. ÈÑÑÓí ÂãÇÑ ãј äÔÇä ãíÏåÏ ÇíÑÇä ÏÑ åÇÑ ãÇåå äÎÓÊ ÇãÓÇá 7/8 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ÕÇÏÑÇÊ ÏÇÔÊå ÇÓÊ.íÚäí ÇÑ ÓÑÚÊ ÕÇÏÑÇÊ ÇíÑÇä ÊÇ ÇíÇä ÓÇá Èå åãíä ãäæÇá ÈÇÞí ÈãÇäÏ¡ ÇÑÒÔ ÕÇÏÑÇÊ ˜ÇáÇ æ ÎÏãÇÊ Èå 26 ãíáíÇÑÏ ÊÇ 27 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ÎæÇåÏ ÑÓíϺ íÚäí 15 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ˜ãÊÑ ÇÒ ÓÇá ÐÔÊå æ 21 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ˜ãÊÑ ÇÒ ÂÎÑíä ÓÇá ÇÌÑÇí ÈÑÌÇã. ÂãÇÑ åãäíä æíÇí Âä ÇÓÊ ˜å ÏÑ åÇÑ ãÇåå ÇÈÊÏÇíí ÇãÓÇá ÍÌã æÇÑÏÇÊ 9/10 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ÈæÏå ÇÓÊ ˜å ãÚäÇíí ÌÒ ÊÑÇÒ ÊÌÇÑí ãäÝí 2/2 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ äÏÇÑÏ. ÏÑäÊíÌå Çíä˜å ãÌãæÚ ÑÞã ˜á ÊÌÇÑÊ ˜ÔæÑ Øí Çíä ãÏÊ 6/19 ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ÈæÏå ÇÓÊ. ÏÑ ÑÇÈØå ÈÇ ÑæäÏ ÊÍæáÇÊ ÊÌÇÑÊ ÎÇÑÌí ÇíÑÇä¡ «ÂÑãÇä ãáí» ÝÊææíí ÈÇ ÌãÔíÏ ÚÏÇáÊíÇäÔåÑíÇÑí¡ ÊÍáíáÑ ÊÌÇÑÊ ÎÇÑÌí¡ ÇäÌÇã ÏÇÏå ÇÓÊ ˜å ÏÑ ÇÏÇãå ãíÎæÇäíÏ.

طي ماه‌هاي اخير شاهد کندشدن روند تجارت خارجي کشور بوده‌ايم. دليل اين اتفاق چيست؟ تحريم‌هاي آمريکا و کرونا چه نقشي در اين زمينه داشته‌اند؟

براي شروع بحث بهتر است که اقتصاد جهان را مورد واکاوي قرار دهيم. شيوع کرونا باعث شد که اقتصاد جهان دچار رکودي کم‌سابقه شود. رکودي که مراجع بين‌المللي آن را برابر و گاه شديدتر از دوران جنگ جهاني مي‌دانند. اين بدان معناست که حجم تجارت خارجي در دنيا کاهش پيدا کرده و نبايد اين اتفاق را فقط مختص ايران دانست. ما هم از اسفند ماه درگير بيماري کرونا شديم و براي مدتي مرزهاي ما هم بسته شد. البته از آن‌جايي که چين بزرگ‌ترين شريک تجاري ايران به حساب مي‌آيد و مبدا پيدايش کرونا بود، مي‌توان گفت که تجارت ايران از همان ابتداي شيوع کرونا در چين تحت تاثير قرار گرفت. حال تب کرونا در چين تاحدودي فروکش کرده، اما کشورهاي زيادي، ازجمله ايران در پيک کرونا به سر مي‌برند. آلمان پيش‌بيني کرده که هشت سال زمان مي‌برد تا اقتصاد خود را به شرايط پيش از پيدايش کوويد-19 بازگرداند. اين انتظار را مي‌توان به تمام کشورهاي دنيا تعميم داد. بنابراين وقتي اقتصاد جهان با رکود مواجه است، ما هم نمي‌توانيم همچون چين به‌عنوان يک استثنا عمل کنيم. به‌ويژه آنکه اقتصاد ايران با موضوعي نظير تحريم دست و پنجه نرم مي‌کند. گذشته از اين، نفت، مواد پتروشيمي، ميعانات گازي و ... مهم‌ترين کالاهاي صادراتي ما به حساب مي‌آيند که امروز بيش از ساير کالاها با رکود مواجه شده‌اند، پس مي‌توان انتظار داشت که اقتصاد ايران با بحران جدي‌تري روبه‌رو شود. البته اينکه مواد پتروشيمي جزو گروه نفتي هستند يا غيرنفتي اختلاف وجود دارد، با اين حال تنها شانسي که ما آورده‌ايم قرارگرفتن در منطقه خاورميانه و اشتراک تجاري با چين است. چين که تا حدودي بحران کرونا را پشت سر گذاشته و به‌سرعت در حال عبور از اين شرايط است؛ پس تلاش دارد روند تجارت خود را به شرايط قبل بازگرداند. کشورهاي همسايه نيز براي تامين مايحتاج خود چشمداشت ويژه‌اي به ايران دارند. البته بايد آمار کالاهايي هم که صادر شده‌اند به تفکيک منتشر شود تا روشن‌تر بتوان در اين باره اظهار نظر کرد؛ اما به نظر مي‌رسد مواد غذايي و دارويي بيشترين حجم صادرات را به خود اختصاص داده باشند.

رئيس سازمان توسعه تجارت اظهار اميدواري کرده است که ارزش صادرات کشور در تابستان بهبود پيدا کند. پيش‌بيني شما در اين باره چيست؟

موضوع شيوع کرونا نه فقط امسال، بلکه تا چندين سال بر حجم تجارت خارجي ايران تاثير منفي خواهد گذاشت. امروز ديگر نه‌تنها ايران، بلکه اقتصاد جهاني نياز به يک بازسازي اساسي دارد. علاوه بر اين، ما نبايد آينده اقتصاد کشور را به انتخابات آمريکا منوط کنيم. حتي اگر جو بايدن، نامزد دموکرات انتخابات رياست جمهوري آمريکا، به‌عنوان رئيسجمهوري آينده ايالات متحده انتخاب شود تازه 21 ژانويه، يعني ابتداي بهمن ماه مي‌تواند سوگند بخورد. تا او کابينه خود را انتخاب کند و عنان کار را در دست بگيرد، سال به پايان مي‌رسد و پس از آن هم بايد منتظر برگزاري انتخابات رياست جمهوري در ايران باشيم. حال بايد ديد چه کسي در ايران به پاستور مي‌رود. بنابراين در خوش‌بينانه‌ترين حالت هم تا مرداد سال آينده گشايش خاصي در اقتصاد ايران رخ نمي‌دهد. اگر هم مدت رياست جمهوري دونالد ترامپ در آمريکا چهار سال ديگر تمديد شود، ديگر بستگي به تصميم سران ايراني دارد که چه رويه‌اي را براي روابط بين‌المللي خود در پيش گيرند. امروز اين روابط تاثير بسزايي در اقتصاد ايران، به‌ويژه بخش تجارت خارجي دارد. فقط کرونا اقتصاد ايران را 20 درصد کوچک کرد و اگر فقط نگاهي به قدرت خريد مردم بيندازيم، متوجه مي‌شويم که روند رو به مثبتي حداقل در سال 1399 اتفاق نمي‌افتد.

در اين زمينه بهبود قيمت دلار و افزايش ذخاير ارزي چه تاثيري بر روند تجارت خارجي ايران مي‌گذارد؟

اين موضوع را هم مي‌توان در بعد بين‌المللي بررسي کرد. امروز مشاهده مي‌کنيم که شاخص دلار در بازارهاي جهاني به‌شدت تضعيف شده است. يعني حتي اگر رقم صادراتي ما افزايش يابد، بايد روي ترازو ارزش دلار گذاشته شود. دلاري که امروز در بازارهاي جهاني تبادل مي‌شود تفاوت فاحشي با دلار سال‌هاي گذشته دارد. اين ارز ارزش خود را حداقل پنج درصد از دست داده است. به همين دليل امروز مشاهده مي‌کنيم که سرمايه‌ها در جهان به سمت خريد طلا مي‌رود و قيمت هر اونس طلا قله‌هاي تاريخي خود را پشت سر گذاشته و از 2000 دلار هم فراتر رفته است. بنابراين پيش‌بيني مي‌شود که صادرات کشور امسال همچنان کاهشي باشد و نتوان آن را تا پايان سال جبران کرد. البته با برنامه‌ريزي صحيح و اصلاح ساختارها مي‌توان از سال‌هاي بعدي به‌عنوان فرصتي براي جبران استفاده کرد.