ايران و افغانستان دنبال صلح و امنيت متقابلاند
آرمـــان مـــلی- علــیرضاپورحـسین: رئـیــسجمــهوری در گفتوگوی تلفنی با اشرف غنی عنوان کرد که اراده جمهوری اسلامی ایران، همواره گسترش روابط با افغانستان است. روحانی با ابراز امیدواری نسبت به تکمیل سریعتر سند جامع همکاریهای ایران و افغانستان کرونا را مانع جدی آن دانست. ابراز خشنودی از برقراری آتشبس موقت در افغانستان و اظهار امیدواری برای دوام و استحکام این آتشبس و کاهش خشونتها از جمله تاکیدات ایران در سالهای گذشته در خصوص افغانستان بوده است. جمهوری اسلامی ایران همواره از روند صلح به رهبری دولت افغانستان حمایت کرده و امیدوار بوده است که گفتوگوهای داخلی با محوریت دولت قانونی و همه گروههای سیاسی افغانستان و طالبان، بر مبنای قانون اساسی به نتیجه برسد. برخی بررسیها در افغانستان نشاندهنده روند کنترل شیوع کرونا در این کشور است و این امر میتواند مراودات دو کشور را به حالت عادی بازگرداند. بخشهای خصوصی دو کشور مسیر تعامل با یکدیگر را بهخوبی شناختهاند و در نقش سیاستمدارانی
حرفهای میتوانند به روابط دو کشور جنبهای اقتصادی و قوی دهند. رابطهای که میتواند بسیاری از گرههای دو کشور را حل کند. روابطی که این روزها بدخواهان زیادی دارد و هر روز به نحوی در هر یک از دو کشور علیه آن جنجالهایی آفریده میشود تا موانعی در این مسیر ایجاد شود. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفتوگویی با محسن روحیصفت، دیپلمات سابق کشورمان داشته است که در ادامه میخوانید.
نقــش گفتوگوهای سران ایران و افغانستان تا چه میزان میتواند در توسعه روابط در بحبوحه کارشکنیها موثر واقع شود؟
در خصوص صلح و امنیت هر دو کشور ایران و افغانستان بر یکدیگر تاثیر مستقیم و غیرقابل انکاری دارند که عملا کمرنگ شدن روابط به ضرر طرفین خواهد بود و هر دو کشور را در شرایط سختی قرار میدهد. این یک امر طبیعی میان هر دو کشور است و همواره ایران در سختترین روزها در کنار افغانستان بوده است و هیچ کشوری نمیتواند مانع از اثرگذاری مستقیم ایران بر این کشور شود. امروزه حتی ایالاتمتحده نیز بر این باور است که حضور ایران در افغانستان مثبت بوده و خواهد بود تا جایی که زلمای خلیلزاد همچون گذشته دیگر در این کشور فعال نیست. این اصول است که ضرورت ایجاد میکند تا سران دو کشور با یکدیگر بر سر یک نقشه راه مشترک و همهگیر به تفاهم برسند تا از منافع یکدیگر به بهترین شکل استفاده کنند. در همین راستا ایران به عنوان قطعهای از امنیت و ثبات افغانستان شناخته میشود و شاهد هستیم که در این روزها علاوه بر سران افغانستان سایر کشورها نیز بر حضور ایران در نقشه صلح این کشور تاکید دارند. همواره گفتوگوی سران دو کشور
به عنوان یک چاره اساسی بسیاری از سختیها را هموار کرده است و در این میان گفتوگوی رئیسجمهوری ایران و افغانستان نیز چنین ماهیتی دارد.
در راســتای جـنگهای تبلیغاتی گسترده علیه روابط ایران و افغانستان بارها ادعا شده است که ایران از طالبان حمایت میکند آیا اساسا این گفته صحت دارد و ابعاد مختلف آن چیست؟
ایران به هیچ وجه حامی طالبان نبوده است و همواره با این گروه اختلافات جدی داشته است. ایران همواره حامی دولت مرکزی افغانستان بوده است. زمانی که جبهه متحد شمال در این کشور وجود داشت نیز ایران از آن حمایت میکرد و ربانی که رئیس دولت مرکزی کابل بود نیز جزئی از این جبهه متحد بود. همواره پاکستان، امارات و عربستان بودهاند که حامی طالبان بودهاند و حکومت این گروه را به رسمیت شناختهاند و نه ایران. امروزه به دلیل وجود ناامنی در مرزهای ایران و افغانستان و وجود نیروهای طالبان در مناطق مرزی، تماس با این گروه اجتنابناپذیر است تا بر مرز ایران امنیت برقرار شود و در تحولات آینده طالبان را به سمت اتحاد با دولت مرکزی کابل سوق دهیم. ایران هیچ نمایندهای در مقرهای تحت کنترل این گروه ندارد و به آنها نیز در داخل کشور اجازه فعالیت داده نشده است. ایران امروز پذیرای 2میلیون نفر از اتباع افغان است و اگر اتفاقی یا تجمعی در گوشهای از ایران در حمایت از طالبان صورت میگیرد مربوط به تعداد محدودی
از طرفداران این گروه است که در میان انبوه اتباع افغانی در ایران حضور دارند. این افراد تبعه افغانستان هستند که بهناچار در ایران ساکن هستند و نماینده طالبان در ایران نیستند.
نقش منفی کشورهای منطقه بر اوضاع داخلی افغانستان چه تغییراتی کرده است؟
اینبار تا حدودی به نظر میرسد که آمریکاییها برای خروج تصمیمی جدی دارند و طبق توافقنامه صلح با طالبان قرار است تا ماه جولای حدود 8هزار نیروی آمریکایی از خاک افغانستان خارج شوند. بر همین اساس نیروهای باقیمانده نیز برحسب توافق باید تا آخر سال میلادی از افغانستان خارج شوند. برای جمعبندی باید گفت عدم دستیابی به اهداف ترسیمشده طی 18 سال، تحمیل هزینههای سنگین به ایالاتمتحده آمریکا در سایه حضور نظامی و نبود هیچ چشماندازی روشن برای ادامه حضور از عمدهترین دلایل تصمیم کاخ سفید برای ترک افغانستان است. در بُعد داخلی نیز شاهد ادامه روند مذاکرات بینالافغانی هستیم. یکی از مقدمات این مذاکرات آزادسازی بخشی از زندانیان دو طرف بوده است. در این راستا برخی از زندانیان طالبان نزد دولت و همچنین برخی از زندانیان دولت نزد طالبان آزاد شدهاند. اما روند بسیار زمانبر است و دولت افغانستان تعداد زیادی از زندانیان طالبان را در حبس دارد. به همین منظور
دولت باید اقداماتی در جهت طبقهبندی زندانیان، گرفتن تعهد برای عدم فعالیتهای نظامی و ملحق شدن به گروه طالبان از زندانیان انجام میداد. در مرحله بعد و پس از انجام این روند موضوع دیگری که اولویت دارد برقراری آتشبس است تا در نتیجه آن از درجه خشونتها علیه دولت کاسته شود و در نهایت با انجام مقدمات لازم مذاکرات بینالافغانی آغاز شود که در نهایت نمیتوان چشمانداز کوتاهمدتی را برای حل این مسائل متصور بود. امروزه همان افرادی که طالبان را ایجاد کردهاند همچنان نیز از آن حمایت میکنند تا این کشور همچنان در تنش باقی بماند.
