برای کاهش غلظت ازن در تهران چه باید کرد؟

آلاينده ازن از ابتداي سال تاکنون 26 روز از هواي تهران را آلوده کرده است. ازن که آلاينده‌اي ثانويه است و در حضور گرما و نور خورشيد توليد مي شود طي يک هفته اخير تنفس راحت را از تهراني‌ها گرفته است. مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هواي تهران مي‌گويد که براي کاهش ازن بايد چند اقدام اساسي در دستور کار قرار گيرد. حسين شهيدزاده با اشاره به اينکه پيش‌سازهاي آلاينده ازن ترکيبات آلي فرار و اکسيدهاي نيتروژن هستند، اظهار کرد: بزرگ‌ترين منبع توليد ترکيبات آلي فرار، بخارات سوخت وسايل نقليه است. اين بخارات سوخت که در پمپ‌بنزين‌ها است طي چند مرحله مي‌تواند وارد هوا شود. وي ادامه داد: در مرحله اول که سوخت از انبارهاي اصلي تخليه و به تانکرهاي حامل آن مننقل مي‌شود VOC‌ها يا همان ترکيبات آلي فرار که نوعي آلاينده هستند وارد هوا مي‌شوند. در مرحله بعد، انتقال سوخت موجود در تانکرها به مخازن پمپ‌بنزين‌ها سبب خارج شدن گازهايي مي‌شود و در مرحله آخر هنگام سوخت‌گيري خودروها‌ همزمان با ورود مايع بنزين به باک، بخارات بنزين از آن خارج مي‌شود. در واقع به ازاي هر يک ليتر مصرف بنزين سه ليتر از بخارات آن وارد هوا مي‌شود. مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هواي تهران با بيان اينکه وزارت نفت براي کنترل بخارات بنزين اجراي «طرح کهاب» را پيش‌بيني کرده است، تصريح کرد: «کهاب» مخفف چهار کلمه «کنترل، هدايت، انتقال و بازيافت» بخارات بنزين است. چنانچه اين طرح به طور کامل اجرايي شود هنگام انتقال سوخت به تانکرها بخارات آن توسط لوله‌اي جمع‌آوري و مجدد تبديل به مايع مي‌شود. مشابه اين اقدام مي‌تواند در پمپ‌بنزين‌ها هنگام سوخت‌گيري وسايل نقليه اجرايي شود. وي در ادامه گفت: در حال حاضر يک پوشش پلاستيکي در اطراف تعدادي از نازل‌هاي پمپ‌هاي بنزيني که جديد هستند، وجود دارد که مانع خروج بخارات بنزين هنگام سوخت‌گيري مي‌شود البته عموما مردم از آن استفاده نمي‌کنند. با اين حال اگر اجراي پروژه «طرح کهاب» تکميل شود اين منبع آلاينده و پيش‌ساز ازن تا حدودي کنترل خواهد شد. به گفته شهيدزاده علاوه‌ بر اين قطعه‌اي به نام «کنيستر» در خودرو وجود دارد که فشار بخارات بنزين داخل باک را کنترل مي‌کند و مانع از ورود بخارات آن به هوا مي‌شود. چنانچه اين قطعه در خودروها به درستي کار نکند بخارات بنزين به راحتي از باک خارج خواهند شد.مدير عامل شرکت کنترل کيفيت هواي تهران در ادامه درباره منابع توليد کننده آلاينده ناکس يا اکسيدهاي نيتروژن که از ديگر پيش سازهاي ازن هستند، توضيح داد: ناکس حاصل احتراق سوخت در موتور خودروها است. چنانچه کاتاليست خودروها به ويژه در موتورهاي انژکتوري به درستي کار کند ناکس قبل از خروج از اگزوز کنترل و مقداري از آن به گازهاي بي‌خطر تبديل مي‌شود بنابراين وجود کاتاليست سالم در وسايل نقليه مي‌تواند در کاهش آلودگي حاصل از ناکس و ازن موثر باشد. وي با اشاره به اينکه متاسفانه در حال حاضر کاتاليست‌ها هزينه زيادي دارند. از اين رو بعضي از افراد اقدام به تعمير يا تعويض آن نمي‌کنند، گفت: اين مساله باعث مي‌شود که ناکس زيادي از طريق اين خودروها وارد هوا شود و در مجاورت گرما و تابش نور خورشيد واکنش‌هايي را انجام دهد و تبديل به ازن شود.شهيدزاده در پايان با بيان اينکه آلاينده ازن مي‌تواند مشکلاتي را براي کساني که مشکلات تنفسي دارند ايجاد کند، تصريح کرد: خودروهاي فرسوده نيز در توليد آلاينده‌هايي که پيش‌ساز ازن هستند، نقش دارند.