اقتصاد حبابی و هزینههایی که مردم میپردازند
به گفته نادر بذرافشان، دبير اتحاديه طلا و جواهر تهران، «افزايش نرخ ارز و قيمتهاي جهاني و کاهش ارزش ريال، عاملان افزايش 350 هزار توماني قيمت سکه در طول يک هفته هستند و اين در حالي است که هر قطعه سکه، با حباب يک ميليون توماني دادوستد ميشود.» اين حباب در قيمت سکه هميشه وجود داشته، اما هيچگاه از راهحل رفع اين حباب پردهبرداري نشده است. اين حباب صرفا براي بازار سکه نيست و در همه بخشهاي اقتصادي تشکيل ميشود. بازار خودرو، طلا، ارز، مسکن، خوراکي و لوازم خانگي و غيره و گاهي ميترکد و گاهي هم باقي ميماند و گاهي فراموش ميشود. چيزي هيچگاه تغيير نميکند هزينههايي است که مردم بابت اين حبابها ميپردازند، اما در محاسبات منظور نميشوند. آخرين قيمتها روز گذشته (جمعه) نيز بدين صورت بوده که هر قطعه سکه تمام بهار آزادي طرح جديد 10 ميليون و 980 هزار تومان، هر قطعه سکه تمام بهار آزادي طرح قديم 10 ميليون و 250 هزار تومان، نيم سکه پنج ميليون و 500 هزار تومان، ربع سکه سه ميليون و 220 هزار تومان و سکههاي يک گرمي يک ميليون و 750 هزار تومان قيمت خورد. ضمن اينکه هر گرم طلاي 18 عيار در آخرين معاملات انجام شده يک ميليون و 35 هزار تومان و هر مثقال طلا نيز چهار ميليون و 480 هزار تومان قيمت داشت. در بازار جهاني نيز هر اونس طلا 1801 دلار ثبت شد. مطرح شدن حباب يک ميليون توماني سکه آن هم در آستانه 11 ميليوني شدن سکه؛ چه معنايي دارد؟ آيا بايد منتظر کاهش قيمت سکه باشيم؟
قفل طلا بر واحدهاي توليدي!
بازار طلا و سکه با تجربه کردن قيمتهايي که تاکنون داشته تقريبا مشتريان خود را از دست داده است و با اين وجود رشد قيمت در اين بازار متوقف نميشود، ابزارهاي نظارتي هم در سه ماهه گذشته کار چنداني براي کنترل اين قيمتها نداشتند و تنها به تماشاي آن نشستند. همين اتفاق باعث ايجاد رکود تورمي در بازار طلا و سکه شده و بسياري از واحدهاي توليدي مصنوعات طلا را به مرز ورشکستگي کشانده است. در همين رابطه بذرافشان توضيح داد: « علاوه بر اينکه صفر شدن معاملات مصنوعات طلا سبب آسيب به واحدها شده و بسياري از آنها را تعطيل کرده، افزايش قيمتها سبب ضرر و زيان بسيار آنها نيز شده است. به طور مثال واحدي در آخرين معامله روز خود سکه را 10 ميليون و 770 هزار تومان فروخته و فرداي همان روز قيمت گرفته و ديده قيمت به 10 ميليون و 890 هزار تومان و تا خواسته خريداري کند به 10 ميليون و 980 تا 11 ميليون تومان رسيده است. اين تغييرات ساعتي باعث متضرر شدن واحدهاي توليدي مصنوعات خواهد شد و سودي که حاصل نميشود هيچ براي خريد مجدد بايد مبلغي هم از جيب بگذارد.» اين بازار نياز به تصميمگيري سريع، قاطع و درست دارد تا بتواند در مسير درستي گام بردارد. متاثرشدن لحظهاي از قيمتهاي جهاني و البته حضور دلالاني که بازار را ميچرخانند، نه تنها به نابودي برخي از مشاغل فعال در اين عرصه خواهد انجاميد بلکه بر تعداد بيکاران جامعه اضافه خواهد کرد.
مديريت و حذف واسطهها
يکي از راههايي که کارشناسان اقتصادي براي کنترل وضعيت اقتصادي پيشنهاد ميدهند مهار جريان نقدينگي است. آنها معتقدند مهار و هدايت حجم عظيم نقدينگي سرگردان در کشور به سمت توليد به کاهش تقاضا و در نهايت به افت قيمت در بازارهاي پولي و مالي خواهد انجاميد. البته بازار سکه و طلا متاثر از تغييرات نرخ ارز و انس جهاني و تبعات بيماري کرونا هم هستند ولي با مهار هر بخش ميتوان به بهبود ساير بازارها اميد داشت. در اين ميان نميتوان نقش بانک مرکزي در تامين ارز مورد نياز براساس ميزان تقاضا را ناديده گرفت، هرچند که منابع ارزي کشور به دليل تحريمها، شرايط اقتصادي ايران و جهان و همچنين شيوع بيماري کرونا و کاهش ميزان صادرات غيرنفتي در محدوديت قرار دارد، اما بازهم راهحلهايي از طرف اقتصاددانها براي اين کار پيشنهاد شده است. رشد قيمت سکه و طلا و به صفر رسيدن معاملات در بازار نشان از رکودي تورمي دارد که همين حالا هم صدمات خود را به بازار و صنعت طلا و سکه ايران زده است. رشد مجدد قيمت سکه و عبور از مرز 11 ميليون تومان تا هر کجا که ادامه داشته باشد ميخ تابوت صنعت سکه و طلا را محکمتر خواهد کوبيد. شايد با مهار شدن کرونا در هفتهها و ماههاي آينده و باز شدن مرزهاي تجاري ايران با کشورهاي مقصد صادرات و ورود ارز، شرايط بهتر شود و ديگر خبري از حباب نباشد، اما آيا قيمت سکه با کاهش قيمت ارز و انس جهاني کاسته خواهد شد؟ حبابي که براي اين محصول با ارزش متصور شدهاند خواهد ترکيد؟ اين بازار نياز دارد تا با مديريت از راه کاهش واسطهها و دلالان بازار سکه و ارز و همچنين ايجاد تعادل نسبي بين عرضهکننده و مصرفکننده واقعي طلا و ارز به ثبات برسد.
