سنجش دقيق هزينه و فايده قرارداد با چين

اينکه دو کشور چين و ايران بخواهند يک تفاهم‌نامه يا همکاري بلندمدت داشته باشند امر پسنديده‌اي است و در اينکه چين يک قطب بزرگ اقتصادي جهان است هم شکي نيست. کشور چين اولين تاجر جهاني شناخته مي‌شود اما اقتصاد آمريکا بزرگ‌تر است و در تجارت جهاني به عنوان يک بازيگر مهم نقش اصلي را بازي مي‌کند. در توسعه و صنعت نيز ترديدي در رابطه با چين وجود ندارد. اما آيا با ايران همکاري خواهد کرد؟ آيا در صورت همکاري به عهد خود وفا خواهد کرد؟ چين در حوزه نفتي آزادگان از خودش امتحان خوبي نشان نداد. يعني بعد از اينکه به دليل تحريم توتال فرانسه از ايران رفت، چيني‌ها نيز ميدان را خالي کردند و به عهد خودشان وفادار نماندند. عملکرد چين در رابطه با آزادراه شمال نيز قابل قبول آنطور که بايد و شايد نبوده است. اما امروز حوزه بسيار وسيع‌تر و بزرگ‌تري را براي همکاري با ما پيش کشيده‌اند که قرار است آباداني و شهرسازي رخ بدهد و گفته مي‌شود دستاوردهاي بزرگ‌تري را براي ما خواهد داشت. اما سوالاتي در اين رابطه مطرح مي‌شود از جمله اينکه چنين طرحي در شرايط کنوني عملي است. دوم اينکه آيا کشور چين به عهد خود وفادار خواهند ماند و سومين نگراني که وجود دارد اين است که همکاري با چين تا چه اندازه دستاورد و چه امتيازاتي قرار است به چين بدهيم. به‌هرحال ما در يک شرايط خاص جهاني قرار داريم و در اين شرايط اگر تجارت با چين نبود ما آسيب‌هاي زيادي را متحمل مي‌شديم. حال سوال اينجاست که در چنين شرايطي چين از موقعيت انحصاري خودش سودجويي نمي‌کند و از وضعيتي که ايران بر اثر تحريم‌ها با آن مواجه شده سوءاستفاده نمي‌کند و امتياز بيشتري را از ايران نخواهد گرفت. ما بايد ببينيم که کشور چين چه خواسته‌هايي را در رابطه با اين همکاري دارد، اينها سوالاتي است که در رابطه با اين قرارداد وجود دارد. در کنار آن مساله ديگري که وجود دارد اين است که کشور ما در شرايط فعلي فقط با چين در ارتباط است که اين تنها کافي نيست و ما بايد تلاش کنيم با کشورهاي ديگر دنيا نيز وارد تعامل و همکاري شويم که از رقابت بين اينها بتوانيم بهترين فرصت را به‌دست بياوريم. چين يک کشور مستقلي است که قطعا به‌دنبال منافع خود در هر نوع همکاري است و تا به حال توانسته فروشنده خوبي براي محصولاتش در بين کشورهاي مختلف دنيا باشد و عرضه‌کننده موفقي بوده است. اما در رابطه با شرايطي که ايران در حال حاضر با آن روبه‌رو است هم به اين ترتيب رفتار خواهد کرد؟ اين نگراني‌ها به علاوه انواع تبليغاتي که در داخل و خارج از کشور صورت گرفته مردم ما را نگران کرده است که مبادا با وجود تمام امکاناتي که چين دارد و توانايي همه اين احتمالات را دارد، در وهله نخست به چه بهايي و در درجه دوم چه دستاوردهايي در اين همکاري دوجانبه براي ما خواهد داشت و در اين شرايط تقريبا بدون رقيب، چه چيزي نصيب کشور ما خواهد شد.