فراز و فرودهاي برجام

«آرمان ملي» در پنجمين سالگرد

توافق غرب و ايران روايت مي‌كند

فراز و فرودهاي برجام

وزارت خارجه: عصر حاکميت قانون خاتمه نيافته است

توافق هسته‌اي بين ايران و 1+5 که انتظار مي‌رفت منافع دو طرف را در يک بازي برد- برد تامين کند به‌دنبال خروج آمريکا و مسئوليت گريزي ديگر اعضا در پايان چهارمين سال عمر خود در فضاي خاکستري است. بيست وسوم تيرماه چهار سال پيش (1394) بود که بعد از مذاکراتي 22 ماهه، سرانجام ايران و گروه 1+5 به توافق هسته‌اي دست يافتند؛ توافقي که انتظار مي‌رفت بر عمر بيش از يک دهه اختلافات دو طرف پايان داده و روابط آنها را در مسير عادي و بدون تنش قرار دهد. برنامه جامع اقدام مشترک يا برجام ميان ايران و گروه 1+5 در راستاي توافق جامع بر سر برنامه هسته‌اي ايران منعقد شد که طليعه تعامل سازنده با جهان را نويد مي‌داد که دونالد ترامپ رئيس جمهوري آمريکا با خروج يک‌طرفه از آن ضمن خروج از معاهده‌اي بين‌المللي، تلاش براي بي‌اثر کردن آن را آغاز کرد. با خروج آمريکا از برجام بار ديگر تحريم‌هاي ناعادلانه عليه ايران شروع شد؛ تحريم‌هايي که با مبادلات دلار، ريال، خريد و فروش و صدور و بيمه محموله‌هاي طلا و فلزات گرانبها و صنعتي، خريد و فروش اسناد و اوراق بهادار و تحريم صنايع خودروسازي کالاهاي ايراني شروع شد. 18 ارديبهشت 98 شوراي عالي امنيت ملي ايران اعلام کرد: «ايران در راستاي صيانت از امنيت و منافع ملي مردم ايران و در اعمال حقوق خود مندرج در بندهاي 26 و 36 برجام از امروز 18 ارديبهشت 98 برخي اقدامات خود در توافق برجام را متوقف مي‌کند.» 16 تير 98 هم سخنگوي وزارت خارجه اعلام کرد:« امروز از ميزان 3.67 غني‌سازي اورانيوم عبور خواهيم کرد و ميزان غلظت بر اساس نياز ما خواهد بود و امروز اين موضوع به‌طور رسمي اتفاق خواهد افتاد.» 13شهريور، 14 آبان و 15 دي 1398گام سوم تا پنجم کاهش تعهدات ايران برداشته شد. ديروز پنجمين سالگرد امضاي برجام بود.سيد عباس موسوي، سخنگوي وزارت امور خارجه بيانيه‌اي را در خصوص پنجمين سالگرد انعقاد برجام قرائت کرد.در اين بيانيه آمده است: پس از 13 سال مذاکرات بين‌المللي فشرده، برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در تاريخ 23 تيرماه 1394 (14 ژوئيه 2015) تفاهم گرديد. برجام يک هفته بعد با قطعنامه 2231 شوراي امنيت سازمان ملل متحد تائيد شد و به‌عنوان ضميمة الف به قطعنامه مذکور پيوست شد. به‌دنبال نهائي شدن برجام، قوانين رفع تحريم هاي يکجانبه آمريکا و اتحاديه اروپا نيز در تاريخ 18 اکتبر 2015 (26 مهر 1394 و قبل از آغاز اقدامات هسته اي ايران) مصوب شدند و مقرر گرديد پس از انجام برخي اقدامات هسته اي از سوي کشورمان و همزمان خاتمه دادن به تمامي سئوالات و ابهامات و تاييد توسط آژانس بين‌المللي انرژي اتمي برخي از اقدامات پيش بيني شده در برجام، رفع تحريم ها طبق برجام اثربخش شود که اين امر در تاريخ 26 دي‌ماه 1394 رخ داد.

برجام تا قبل از ترامپ

تا قبل از روي کار آمدن رژيم ترامپ در آمريکا، به‌رغم برخي موانع و مشکلات بر سر راه انتفاع اقتصادي ايران، برجام از روند اجرائي متعادلي برخوردار بود. لکن پس از ورود ترامپ به کاخ سفيد در ژانويه 2017 (دي‌ماه 1395) و پس از چند اقدام مقدماتي، نهايتا با اتخاذ مواضع مغاير برجام، با خروج يکجانبه و غيرقانوني آمريکا از برجام در 18 ارديبهشت 1397 (8 مي 2018)، در دو مرحله تحريم هاي ثانويه آن مجددا عليه جمهوري اسلامي ايران به‌طور کامل اجرائي شد. اجراي نامتوازن برجام از يک طرف و فشارهاي ناشي از اعمال و تشديد تحريم‌هاي يکجانبه آمريکا و تضييقات آن (با اعمال فشار به بانک ها و شرکت هاي خارجي در تمامي حوزه ها براي عدم همکاري با ايران و وضع تحريم‌هاي جديد) از طرف ديگر، باعث شد يکسال پس از خروج آمريکا از برجام، نهايتا در تاريخ 18 ارديبهشت 1398 (8 مي 2019) شورايعالي امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران تصميمِ متوقف کردن گام به گام اجراي اقدامات داوطلبانه تعهدات هسته‌اي را با اعطاي فرصت‌هاي 60 روزه به ديپلماسي، اتخاذ نمايد. به‌دنبال بي‌‌‌عملي کشورهاي اروپائي عضو برجام، گام دوم در تاريخ 16 تيرماه 1398، برداشته شد. سپس گام سوم در تاريخ 15 شهريور 1398، گام چهارم در تاريخ 15 آبان 1398 و نهايتا گام پنجم و نهائي در تاريخ 15 دي 1398 (5 ژانويه 2020) اتخاذ گرديد. براساس گام پنجم و نهائيِ توقف اجراي داوطلبانه تعهدات هسته‌اي، جمهوري اسلامي ايران آخرين مورد کليدي از محدوديت‌هاي عملياتي خود در برجام، يعني «محدوديت در تعداد سانتريفيوژها» را کنار گذاشت. بدين ترتيب برنامه هسته‌اي جمهوري اسلامي ايران ديگر با هيچ‌محدوديتي در حوزه عملياتي (شامل ظرفيت غني سازي،‌درصد غني‌سازي، ميزان مواد غني شده و تحقيق و توسعه) مواجه نيست و بعد از آن برنامه هسته‌اي صرفا براساس نيازهاي فني توسط سازمان انرژي اتمي ايران پيش رفته است. لازم به ذکر است در همين حال همکاري با آژانس بين‌المللي انرژي اتمي طبق تعهدات پادماني و اجراي داوطلبان پروتکل الحاقي کماکان ادامه دارد.

تلاش آمريکا براي پيروزي بر ايران

رژيم ترامپ در آمريکا به‌دليل مسائل انتخابات رياست جمهوري در آبان 1399، در تلاش است به يک پيروزي در سياست خارجي خود در قبال ايران دست يابد، لذا نابوديِ بيش از پيشِ برجام را به نفع خود ارزيابي مي‌کند و در تلاش است تا عدم انتفاع کشورمان از منافع سياسي برجام را نيز تحقق بخشد. براساس قطعنامه 2231 شوراي امنيت در مهرماه 1399 محدوديت‌هاي تسليحاتي جمهوري اسلامي ايران رفع مي‌گردد و رژيم ترامپ درصدد است تا قطعنامه 2231 را مختل سازد. پيش از اين رياست محترم جمهوري اسلامي ايران هشدارهاي لازم را به کشورهاي باقي مانده در برجام و به جامعة بين‌المللي داده است که در صورت عدم انتفاع ايران از برجام واکنش ايران قاطع خواهد بود. وزير محترم امور خارجه نيز طي مکاتباتي با دبيرکل سازمان ملل متحد و هماهنگ کنندة اروپائيِ برجام، مواضع جمهوري اسلامي ايران را رسما اعلام نموده‌اند. جامعه جهاني رژيم قانون شکن و قلدرمآبِ آمريکا را به خوبي مي‌شناسد و شناخت کافي از اين حامي تروريست هاي تکفيري و مرتجع در منطقه و هم پيمانان آن دارد. رژيم سلطه طلب آمريکا نمي تواند بيش از اين به‌دليل تسلط بر ساختارهاي سياسي و اقتصادي- پوليِ بين‌المللي، سياست هاي غيرقانوني خود را به پيش ببرد و عصر حاکميت قانون به اين سادگي که ترامپ فکر مي‌کند، خاتمه نيافته و نظام بين‌الملل به عصر حکمفرمائي قانون جنگل بازگشت نخواهد کرد.