فشار مضاعف بر دولت

آرمان ملي- اميد کاجيان: مجلس يازدهم که خود را مجلس انقلابي مي‌داند گام‌به‌گام و البته خيلي زودتر از آنچه که تصور مي‌شد، اقدامات انقلابي‌اش را پيش مي‌برد؛ اقداماتي که از ديد بسياري چيزي جز رودررويي و تقابل با دولت نيست و از سويي هم عده‌اي آن را جزو جدانشدني قدم‌هاي بعدي تهران در شرايط کنوني چه با وجود دولت و چه بدون آن، با توجه به سياست‌هاي کلان کشور مي‌دانند که اين مجلس تنها تسهيل‌کننده آن است، نه اجراکننده‌اش. به هرروي مجلس يازدهم طي يکي دو هفته گذشته روزهاي پرچالشي را براي دولت آفريده است. ابتدا طرح سوال از رئيس‌جمهور مطرح شد، بعد از آن حضور محمدجواد ظريف وزير خارجه ايران در مجلس بود که سکانسي ديگر از تقابل را به تصوير کشيد. زماني که ظريف در مجلس ناسزا شنيد، به او خائن و دروغگو گفتند و سپس با فرياد‌هاي مرگ بر دروغگو او را بدرقه کردند تا جايي که وزير خارجه ايران به‌کنايه گفت: از مهمان‌نوازي شما ممنونم. در حالي‌که امضاهاي سوال از رئيس‌جمهور از مرز 200 در مجلس يازدهم مي‌گذشت، عده‌اي پا را از اين فراتر گذاشته و با استناد به اينکه پيشتر نيز در مجلس دهم از او سوال شده بود و با اينکه در آن مجلس نيز از پنج سوال در مورد چهار سوال قانع نشده بودند موضوع با مسامحه فيصله يافت، چاره کار را صرفا در استيضاح رئيس‌جمهور دانستند.

طرح خروج از پروتکل الحاقي

اما در کنار همه اينها اکنون در شرايطي که دولت از سويي به واسطه راي شوراي حکام عليه ايران تحت فشار است و از سويي نيز احتمال رفتن پرونده به شوراي امنيت را نيز دارد، مجلس يازدهم که پيشتر حتي تهديد به خروج از «ان‌پي‌تي» مي‌کرد طرح دوفوريتي توقف اجراي پروتکل الحاقي را هم مطرح کرده و قرار است اين طرح به زودي اعلام وصول شود. طبق اين طرح، دولت موظف خواهد بود تا از پروتکل الحاقي خارج شود. دراين‌باره اخيرا عباس مقتدايي، نايب رئيس کميسيون امنيت ملي مجلس گفته است: در پي برگزاري چند جلسه در کميسيون امنيت ملي مجلس، پيشنهادي مطرح شد مبني بر اينکه يک طرح فوريت‌دار مبني بر ملزم کردن دولت به توقف اجراي داوطلبانه پروتکل الحاقي تدوين شود که در آن جلسات همه نمايندگان با تهيه اين طرح موافقت کردند. نايب‌رئيس کميسيون امنيت ملي مجلس شوراي اسلامي تصريح کرده بود: اين طرح توسط تعدادي از نمايندگان تهيه شده و در حال پيگيري روندهاي اداري است و در روزهاي آينده در قالب يک طرح دوفوريتي از سوي هيات‌رئيسه مجلس اعلام وصول خواهد شد. وي اظهار داشت: تاکنون بيش از حد لزوم براي طرح «الزام دولت جمهوري اسلامي ايران به توقف اجراي داوطلبانه پروتکل الحاقي» در مجلس امضا جمع‌آوري شده است. پس از اعلام وصول اين طرح از سوي هيات‌رئيسه مجلس، اين طرح جهت بررسي به کميسيون اصلي يعني کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس ارجاع مي‌شود. اين يعني، علاوه بر فشارهاي سياسي و لفظي که در اين مدت از سوي مجلس يازدهم به دولت وارد مي‌شد، اکنون جدي شدن موضوع خروج از پروتکل الحاقي نيز مطرح است، اما خروج از پروتکل الحاقي به چه معنا خواهد بود و آيا الزاما بايد آن را هم خطري براي دولت و حسن روحاني تلقي کرد؟ و يا شرايط استراتژي کنوني ايجاب مي‌کند که حتما چنين کاري صورت بگيرد و خروج از پروتکل در ادامه گام‌هاي پنجگانه ايران در کاهش تعهدات برجامي و پس از اقدام شوراي حکام عليه ايران ضروري است؟ درحالي‌که عده‌اي اين اقدام را بهانه‌اي براي ارجاع کامل پرونده ايران به شوراي امنيت مي‌دانند.

تصميم درستي نيست

اين در حالي است که داوود هرميداس باوند استاد حقوق بين‌الملل در اين‌باره به «آرمان ملي» مي‌گويد: خروج از پروتکل الحاقي لااقل در اين زمان اشتباه محض است. در حال حاضر ايران مظلوم واقع شده است چرا که آمريکا زير برجام زده و ديگر کشورها نيز در انجام به تعهداتشان کوتاهي کرده‌اند. با اين حال باز هم مي‌بينيم شوراي حکام عليه تهران به واسطه همان پنج گام کاهش تعهدات برجامي ايران قطعنامه مي‌دهد اين يعني آن پنج گام کاهش تعهدات سرانجامي نداشته که خروج ايران از پروتکل داشته باشد. ولي اگر ايران بخواهد اکنون دست به خروج از پروتکل بزند به‌ويژه بعد از قطعنامه شوراي حکام، فضا را به‌طور کلي عوض مي‌کند و پاي شوراي امنيت به ميان مي‌آيد.وي افزود: نکته بعدي کشورهايي است که روي آنها حساب باز کرده‌ايم؛ چين و روسيه در نهايت قابل اتکاي صددرصدي نيستند. تا به حال در مورد موضوع موشک‌ها نيز روس‌ها و چيني‌ها همسو با اروپا بودند، راي وتوي آنها به نفع ايران نيز در مورد سيستم تسليحاتي است که بايد از قضيه موشک‌ها تفکيک شود. به‌رغم همه تنش‌هاي ميان چين و آمريکا، چين در سال 600ميليارد صادرات به آمريکا دارد. به نظر نمي‌رسد چين 600ميليارد صادرات را به دليل موضع‌گيري به نفع ايران قطع کند. روسيه هم هميشه از کشورمان استفاده ابزاري مي‌کند. بنابراين نبايد روي کمک آنها بعد از خروج از پروتکل چندان حساب باز کنيم. باوند اظهار کرد: ايران چون دستاورد لازم را در برجام نداشته، اکنون به همين واسطه مي‌خواهد آزادي عمل داشته باشد. بنابراين مجلس طرح خروج از پروتکل را مطرح کرده است، اما در حال حاضر خروج ايران از پروتکل به نفع ما نيست. واکنش‌هاي اين‌چنيني اشتباه است. در سياست نبايد حالت عصبانيت و واکنش‌هاي تند نشان داد. از سويي نبايد واژه هرگز و هيچ‌وقت را به کار برد. دشمن ديروز ممکن است امروز دوست باشد، اينکه ما اصلا با يک کشور مذاکره نمي‌کنيم با ماهيت حقوق بين‌الملل بيگانه است، در سياست هميشه بايد آمادگي براي تعديل وجود داشته باشد هرگز و هيچ‌گاه در سياست نداريم. ترامپ هم تمام هم و غمش اين بود به تفاهمي با ايران برسد تا بتواند در انتخابات از آن بهره‌برداري کند. اين استاد حقوق بين‌الملل گفت: بديهي است امروز مجلس با طرح خروج از پروتکل الحاقي فشار مضاعف بر دولت مي‌آورد، اصولگرايان مجلس بايد کل شرايط منطقه و جهان را در نظر بگيرند. همسايگاني مثل عربستان و امارات و... با هر گرفتاري‌اي که براي ايران پيش بيايد خوشحال مي‌شوند، خروج از پروتکل هم آنها را خوشحال مي‌کند. ايران با خروج از پروتکل الحاقي به دنبال تهديد است ولي در نهايت با اين کار دست و بال خودمان را در شرايط فعلي محدود مي‌کنيم. تصميم مجلس در شرايط فعلي جز فشار بيشتر به دولت عايدي ندارد و تصميم درستي نيست.