زهر يکجانبه گرايي و پادزهر چند جانبه گرايي

شوراي امنيت سازمان ملل، ويدئو کنفرانسي را براي بررسي اجراي قطعنامه 2231 آن شورا درباره توافق هسته‌اي ايران برگزار کرد. اکنون مي‌توان اين موضوع را بررسي کرد که مهمترين نکات مورد اشاره سخنرانان اين جلسه چه بود و اين اظهارات چگونه قابل ‌تبيين است؟معاون دبيرکل سازمان‌ملل در گزارش خود، به خاستگاه ايراني موشک‌هاي استفاده شده در حمله به تاسيسات شرکت آرامکو و نيز برخي سلاح‌هاي به کار رفته در جنگ يمن اشاره کرد. او به علاوه بر حفظ برجام پافشاري و بر حل‌وفصل اختلافات اعضاي برجام در چارچوب همان توافق، تاکيد کرد. علاوه بر آنکه اعضاي شوراي امنيت درباره اينکه آيا گزارش دبيرخانه درباره خاستگاه سلاح‌هاي استفاده شده در حمله به آرامکو و جنگ يمن، در چارچوب ماموريت تعيين‌شده براي دبيرکل در قطعنامه 2231 قابل پذيرش است، اختلاف‌نظر داشتند؛ اين نکته را نمي‌توان ناديده گرفت که گنجاندن چنين موضوعي در گزارش دبيرکل، در شرايطي که آمريکا تلاش مي‌کند تحريم تسليحاتي ايران را تمديد کند، نمي‌تواند موضوعي اتفاقي تلقي شود. وزير امورخارجه آمريکا، در سخنراني خود، برجام را پيماني ناقص و نتيجه عملکرد دولت قبلي آمريکا معرفي کرد و اظهار داشت تمديد تحريم تسليحاتي ايران، براي صلح و امنيت بين‌المللي ضروري است. او ادعا کرد ايران با پايان تحريم تسليحاتي، هواپيماهايي خواهد خريد که ورشو و رياض را هدف قرار مي‌دهد. اينکه پمپئو تلاش کرد با نسبت دادن برجام به دولت قبلي آمريکا، خروج آمريکا را از اين توافق توجيه کند؛ مغاير حقوق بين‌الملل، از جمله کنوانسيون حقوق معاهدات وين است. تهديد رياض نيز چنان پيچيده نيست که به خريد جنگنده‌هاي پيشرفته نيازمند باشد؛ به ويژه که افتضاح دفاع موشکي عربستان در ماجراي حمله موشکي به آرامکو ميزان ضربه‌پذيري عربستان را برملا کرد. سرانجام ‌آنکه وزير امور خارجه آمريکا، هرچند تمديد تسليحاتي ايران را براي صلح و امنيت بين‌المللي ضروري دانست؛ اما اين تناقض را توضيح نداد که چگونه شوراي امنيت مي‌تواند با نقض قطعنامه قبلي خود درباره برنامه هسته‌اي ايران و تمديد تحريم تسليحاتي ايران، صلح و امنيت بين‌المللي را حفظ کند؟نمايندگان اعضاي شوراي امنيت، هرچند ادبيات متفاوتي انتخاب کردند؛ اما به طور يکپارچه از برجام دفاع و بر اجراي آن پافشاري کردند. به علاوه، هيچ دفاع مهمي از تمديد تحريم تسليحاتي ايران از جانب اعضا، به جز آمريکا، ديده نشد. موضوعي که به طور آشکار، انزواي آمريکا را نشان داد. ظريف به عنوان نماينده ايران در جلسه شوراي امنيت سخنراني کرد. اشاره ظريف به سخنان مصدق، نخست‌وزير پيشين ايران، در شوراي امنيت به لحاظ نمادين و‌ محتوايي اهميت داشت. وزير امور خارجه، با تبيين فرآيندي که برجام تاکنون پشت سر نهاده، تلاش کرد بر مسئوليت آمريکا در ايجاد شرايط پيچيده کنوني، پافشاري کند. او همچنين به گلايه‌هاي ايران درباره نقض برجام، از جانب ساير طرف‌ها و صبر يک ساله ايران در برابر خروج آمريکا از توافق هسته‌اي و پيامدهاي آن اقدام اشاره کرد تا اين نکته را برجسته کند که تهران براي بقاي برجام، تلاش کرده است. اجلاس شوراي امنيت، دو رويکرد متفاوت را بازتاب داد. آمريکا، از يک سو به طور يکجانبه تلاش مي‌کند برجام را به عنوان دستاورد چندجانبه‌گرايي، نابود و شوراي امنيت را به نقض قطعنامه خود، وادار کند. ايران و ساير اعضاي شوراي امنيت، از جانب ديگر، با وجود برخي اختلافات دست‌کم درباره حفظ برجام به عنوان دستاورد چندجانبه‌گرايي و ديپلماسي، هم‌نظرند. اينکه مبارزه زهر يکجانبه‌گرايي و پادزهر چندجانبه‌گرايي، براي جسم ضعيف منطقه و امنيت جهان چه نتيجه‌اي در پي آورد، موضوعي است که گذشت زمان نشان خواهد داد.