سال 99؛ سال عبور خودروسازان از فشار تحریمها
آرمان ملي- امير داداشي: با تشديد تحريمها عليه ايران و ترک کشور توسط خودروسازان و قطعهسازان خارجي، حالا تمام اميد متقاضيان خودرو به صنعتگران داخلي است. با اينکه در سال 97 و اوايل سال 98 خودروسازان داخلي با مشکلات عديدهاي مواجه شدند و از تيراژ توليد آنها بشدت کاسته شد، اما با برنامهريزي براي نهضت داخليسازي صنعت خودرو، رفتهرفته شرايط تغيير کرد و دو خودروساز دولتي کشور در مسير افزايش توليد قرار گرفتند. چنانکه حجم توليد يکي از اين خودروسازان طي دومين ماه سال، رکورد توليد دوساله را شکست. حال با تحقق اهداف نهضت داخليسازي صنعت خودرو، به نظر ميرسد امسال سال طلايي اين صنعت و عبور از فشار تحريمها باشد. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با آرش محبينژاد، دبير انجمن صنايع همگن قطعهسازي، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
چند ماهي است که خودروسازان ايراني در مسير نهضت داخليسازي حرکت ميکنند. امروز اين نهضت در کجاي مسير قرار دارد و چه دستاوردهايي براي صنعت خودروسازي کشور داشته است؟
نهضت داخليسازي صنعت خودرو در قالب چهار ميز تخصصي ساخت داخلي پيش رفته است. ميز سوم مدتهاست که به پايان رسيده و دستاوردهاي ميز چهارم هم طي همين روزها به اطلاع رسانهها و عموم مردم ميرسد. در مجموع بخش زيادي از وابستگي صنعت خودرو به قطعات وارداتي کاسته شده است. تبلور بخشي از نهضت داخليسازي را هم ابتداي اين هفته در پروژه K132 نمود بيروني پيدا کرد. در اين پروژه مشاهده کرديم که خودباوري و اتکا به توان داخلي ايرانيها به نمايش گذاشته شد. در مقطعي از سال 1398 تعداد خودروهاي ناقص کف کارخانه به 200 هزار خودرو نزديک شد. دليل عمده تکميلنشدن ساخت اين خودروها به وابستگي بخش عمدهاي از محصولات به قطعات وارداتي بازميگشت. غير از مشکلات عمومي و مسائل جاري ساخت تعدادي زيادي از محصولات تا همين سال پيش وابستگي شديدي به خارج داشتند و امکان واردات هم وجود نداشت. اما در اين مدت قطعهسازان داخلي کسري اين قطعات را جبران کردهاند.
آيا امروز خودرو ناقصي در پارکينگ خودروسازان وجود دارد؟
امروز تعداد خودروهاي ناقص کاهش محسوسي پيدا کرده و به صفر نزديک شده است. ادامه نهضت داخليسازي صنعت خودرو دو دستاورد مهم براي کشور به همراه خواهد داشت. دستاورد اول به موضوع جلوگيري از خروج ارز مربوط ميشود. هرچه عمق ساخت داخل بيشتر شود، قطعا و يقينا وابستگي ارزي کشور کاهش مييابد. دومين دستاورد هم به ايجاد ارزش افزوده داخليسازي قطعات مربوط ميشود که اشتغال مولد را افزايش ميدهد. تحقق شعار جهش توليد، بوميسازي دانش فني و خلق فناوري در داخل کشور از ديگر دستاوردهاي اين نهضت به حساب ميآيد.
تا امروز تا چه حد از اين دستاوردها محقق شدهاند؟
در قالب همين پروژههاي داخليسازي شاهد رشد چشمگير شرکتهاي دانشبنيان بودهايم. هر گاه که تقاضا افزايش يابد و اعلام نياز شود، طبيعتا قسمت عرضه هم تحرکات خود را بيش از گذشته ميکند. بسياري از قطعاتي که داخليسازي شدهاند، فقط با اقتصاد دانشبنيان و چنين رويکردي ميتوانستند به توليد انبوه برسند که خوشبختانه ما شاهد آن بودهايم.
شيوع کرونا چه تاثيري بر ساخت و توليد قطعه و خودرو داشته است؟ اين امر تا چه دچار تاخير در تحقق نهضت داخليسازي صنعت خودرو شد؟
کرونا باعث انحراف منفي توليدات ايرانخودرو و سايپا شد. به هر حال ما پس از ورود کرونا انحراف 13 درصدي توليد را تجربه کرديم. شيوع اين بيماري بحث توليد در تمام جهان را تحت تاثير قرار داد و طبيعتا شرکتهاي خودروساز ايراني هم از اين امر مستثني نبودند. اثر مستقيم کرونا بر اين صنعت اين بود که براي مدتي کارخانجات را به ورطه تعطيلي کشاند. از پنجم اسفند روند شتابان توليد خودرو کاهشي شد و در سال 99 هم که تا 23 فروردين سايپا و ايرانخودرو تعطيل ماندند. اکنون به جرات ميتوان گفت که خودروسازان ايراني با رعايت پروتکلهاي مربوطه تا حد زيادي بر کرونا غلبه کردهاند، اما به هر حال به دليل حفظ فاصلهگذاري اجتماعي و ... توليد تا حدودي تحت تاثير قرار گرفته است، اما کرونا آثار غيرمستقيمي هم بر موضوع نهضت داخليسازي صنعت خودرو داشته که ازجمله آن ميتوان به موانع لجستيکي، حملونقل، تامين و تعطيلي کشورهاي تامينکننده مواد اوليه اشاره کرد. اکنون دنيا درگير کروناست و نميتوان انتظار داشت که ايران بهعنوان تافتهاي جدابافته از جهان عمل کند. بايد توجه داشته باشيم که پيش از شيوع کرونا شرکت سايپا روند رو به رشد خود را در سال 98 حفظ کرده بود و در مسير رشد متعادلي قرار داشت. ايرانخودرو نيز با اينکه در نيمه ابتدايي سال دچار نشيب و فرودهايي بود، اما با برنامهريزيهايي که صورت گرفت در نيمه دوم 1398 رشد شتاباني را در پيش گرفت و به تيراژ توليد قابل قبولي دست يافت. شايد اگر کرونا ميهمان ناخوانده ايرانيان نميشد، مشکلاتي که به آن اشاره ميشود اکنون ديگر وجود نداشت.
1399 سال جهش توليد نامگذاري شده است. آيا ميتوان اين سال را بهعنوان سال عبور از فشارها تحريمها دانست؟
اگر مقدمات و پيشنيازهاي جهش توليد در صنعت خودروسازي فراهم شود بهطور يقين ميتوان 1399 را سال عبور از فشارها تحريمها قلمداد کرد و آن را جشن گرفت. کمااينکه با تعميق ساخت داخلي و رونمايي از توليدات داخلي نظير ساخت K132 طلايههاي عبور از تحريم مشاهده ميشود. عمق ساخت داخل خودرو K132 به بيش از 90 درصد رسيده است. سابقه نداشته که قطعات داخلي بهکاررفته در يک خودرو ايراني به بيش از 60 درصد برسد، اما اکنون به اين سمت رفتهايم که 100 درصد قطعات محصولات جديد داخلي باشد. ازجمله پيشنيازهاي جهش توليد و عبور از تحريم در صنعت خودروسازي ميتوان به رهايي از اقتصاد دستوري اشاره کرد. مسائلي در توليد، صنعت و مجموعه اقتصاد وجود دارد که از طريق دستور و فرمايش حل نميشود؛ بلکه در اين زمينه بايد قوانين و مقررات مخل توليد هرچه سريعتر کنار گذاشته شوند. حداقل کاري که در شرايط فعلي ميتوان انجام داد، عبور از قيمتگذاري دستوري خودرو و قطعات است. قطعهساز مگر تا چه زماني ميتواند با قيمتهاي پايين نياز خودروساز را برآورده سازد؟ اين امور بايد به دست بازار و فعالان صنعتي سپرده شود تا منطقيترين قيمتها در بازار حاکم شود و به يک نظام تکنرخي هم برسيم.
