معاون کل وزارت بهداشت با اشاره به اهميت استفاده از ماسک و اعلام آغاز پويش «#ãä-ãÇÓ˜-ãíÒäã» ÇÒ ÇãÑæÒ¡ ÝÊ: ÑÚÇíÊ ÝÇÕáå ÝíÒí˜í í˜ ãÊÑí 82 ÏÑÕÏ¡ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ ãÇÓ˜ 85 ÏÑÕÏ æ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ æÔÔ ãÍÇÝÙ Ôãí 78 ÏÑÕÏ ÇäÊÞÇá æíÑæÓ ÑÇ ˜ÇåÔ ãíÏåÏ. ÇíÑÌ ÍÑíÑí ÏÑ ÇÑÊÈÇØ æíÏÆæ ˜äÝÑÇäÓí ÈÇ ÎÈÑäÇÑÇä¡ ÝÊ: ǘäæä ÏÑ Ç˜ËÑ ˜ÔæÑåÇí ÏäíÇ ÈÑÇí ÊÇãíä ãÚíÔÊ ãÑÏã æ ÏáÇíá ÇÞÊÕÇÏí¡ ÈÇÒÔÇííåÇ ÇäÌÇã ÔÏå ÇÓÊ. ÏÑ ÔÑÇíØ ÝÚáí ÝÚÇáíÊ ÇÞÊÕÇÏí æ ÇÌÊãÇÚí¡ ãåãÊÑíä ãæÇÑÏí ˜å ÈÇÚË ˜ÇåÔ ÔíæÚ ˜ÑæäÇ ãíÔæäÏ¡ ÑÚÇíÊ ÝÇÕáå í˜ ãÊÑí ÈÇ ÏíÑÇä æ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ æÔÔ ãÍÇÝÙ Ôãí æ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ ãÇÓ˜ ÇÓÊ. ÍÑíÑí ÝÊ: ÑÚÇíÊ ÝÇÕáå ÝíÒí˜í í˜ ãÊÑí 82 ÏÑÕÏ¡ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ ãÇÓ˜ 85 ÏÑÕÏ æ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ æÔÔ ãÍÇÝÙ Ôãí 78 ÏÑÕÏ ÇäÊÞÇá æíÑæÓ ÑÇ ˜ÇåÔ ãíÏåÏ ˜å ÇÑÞÇã ÈÓíÇÑ ãåã æ ÞÇÈá ÊÇËíÑí åÓÊäÏ. ÎæÔÈÎÊÇäå ÇÒ ÇãÑæÒ æíÔ ÇÓÊÝÇÏå åãÇäí ÇÒ ãÇÓ˜ ÈÇ åÔÊ «ãä-ãÇÓ˜-ãíÒäã» ÏÑ ˜ÔæÑ ÂÛÇÒ ãíÔæÏ ˜å ÇäÊÙÇÑ ãÇ ÇÒ åãÇä Çíä ÇÓÊ ˜å ÈÇ åÑ ÏíÏÇå æ äÙÑí ÏÑ Çíä ˜ÇÑ ÈÒÑ¡ åã˜ÇÑí æ åãÑÇåí ÏÇÔÊå ÈÇÔäÏ. ÏÑ Çíä ÑæÒåÇ í˜í ÇÒ ãåãÊÑíä ãæÇÑÏ ãÕÏÇÞí ÇãÑ Èå ãÚÑæÝ æ í˜í ÇÒ ãåãÊÑíä ãÕÇÏíÞ äæÚ ÏæÓÊí æ ÚáÇÞåãäÏí Èå ÇíÑÇä ÚÒíÒ¡ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ ãÇÓ˜ ÊæÓØ ÎæÏãÇä æ ÊæÕíå ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ ãÇÓ˜ Èå ÏíÑÇä ÇÓÊ.
چالش مبتلايان بدون علامت
ايرج حريرچي تاکيد کرد: جوانان و نوجوانان و حتي کودکان به ظاهر سالم يا داراي علائم خفيف بيماري کرونا، عامل مهم انتقال بيماري به ديگران خصوصا پدر و مادرها و افراد مسن هستند. بنابر اعلام مرکز کنترل بيماريهاي ايالات متحده به ازاي هر نفر بيمار تشخيص داده شده کرونا 10 نفر مبتلاي ديگر در سطح جامعه وجود دارد که تشخيص داده نميشوند. وي گفت: در افراد زير 50 سال و خصوصا در افراد جوان و با سن کم احتمال ابتلا به بيماري بدون علامت و کم علامت بسيار زياد است. جوانان مبتلا ناخواسته و نادانسته اطرافيان خود را به بيماري مبتلا ميکنند که گاهي منجر به مرگ و مير و بستري طولانيمدت اين افراد ميشود. حريرچي ادامه داد: در اين مقطع حساس زماني از لحاظ ابتلا به کرونا با رعايت دستورالعمل هاي ساده و بهداشتي مانند استفاده همگاني از ماسک در خارج از منزل و شستوشوي مرتب دست و ترويج اين اقدامات، جوانان ميتوانند نقش بسيار مهمي در کاهش شيوع بيماري ايفا کنند. فراموش نکنيم هر نفر مبتلاي بدون رعايت فاصله گذاري اجتماعي ميتواند 406 نفر را به صورت مستقيم و غيرمستقيم به کرونا مبتلا کند. وي تاکيد کرد: افرادي که قبلا به کرونا مبتلا شدند و افرادي که آنتيبادي آنها بر اساس آزمايش مثبت شده و تصور ميکنند ايمن هستند، همچنان بايد فاصلهگذاري اجتماعي را رعايت کنند؛ چراکه هنوز بر اساس مستندات علمي نميتوان اعلام کرد که اين افراد در برابر کرونا ايمن هستند. رسيدن تعداد مبتلايان به کوويد19 در جهان به حدود 10 ميليون نفر و مرگ و مير نيم ميليون نفري اين بيماري زنگ خطر جدي است.
دوگانه «اقتصاد» و «سلامت»
وي در پاسخ به سوالي درباره برخي اظهارات مبني بر عجولانه بودن برخي بازگشاييها گفت: دوگانه رعايت معيشت مردم و اهداف اقتصادي با هدف به حداقل رساندن بيماري، در همه کشورهاي جهان مطرح است. گروهي ممکن است فقط از منظر بيماري نگاه کنند و درخواست تعطيليهاي طولاني مدت را داشته باشند، اين درحالي است که در تمام کشورهاي دنيا مشخص شده که اين موضوع ممکن نيست. بايد در نظر داشته باشيم که مهمترين عامل مخل و مضر سلامت، فقر است و بيماري ناشي از فقر بدترين نوع بيماريهاست. بنابراين کشور ما هم مانند ساير کشورهاي دنيا ملاحظات اقتصادي را لحاظ کرده است. حريرچي ادامه داد: در يکي از کشورهاي نزديک ما از آنجا که اقتصاد کشور بر مبناي گردشگري است اعلام کردهاند که گردشگر را ميپذيريم و اگر هر گردشگيري مبتلا به کرونا شد 3هزار دلار خسارت به وي ميدهيم. بنابراين ميان اين دوگانه اقتصاد و سلامت بايد تعادل ايجاد شود و همانطور که رييس جمهور گفتند اگر ستاد ملي کرونا به اين نتيجه برسد که بازگشت محدوديتها لازم است، بر اساس تقسيم بندي شهرستاني و استاني اقدام خواهد شد.
از سرگيري اجراي طرح ترافيک
معاون کل وزارت بهداشت در پاسخ به سوالي درباره از سرگيري اجراي طرح ترافيک و عدمرعايت فاصلهگذاري اجتماعي در مترو و وسايل حملونقل عمومي گفت: در موضوعاتي مانند طرح ترافيک بر اساس تصميمات ستاد ملي عمل ميشود. در بيماري کرونا اصل بر آن است که ما مواجهه اجتماعي را به حداقل برسانيم اما اين موارد براساس بحث اغنايي در ستاد ملي کرونا و ستاد استاني تصميمگيري ميشود و اقدام بر مبناي تصميم ستاد ملي خواهد بود. وي درباره عدم رعايت فاصلهگذاريهاي اجتماعي در ايرلاينها و وسايل حملونقل عمومي گفت: فاصلهگذاري اجتماعي بسته به رفتاري است که مردم انجام ميدهند. در مورد هواپيماها نيز قبلا حوزه هواپيمايي اعلام ميکرد که با صندليهاي پُر هم پرواز برايش مقرون به صرفه نيست و مردم هم امکان پرداخت افزايش قيمت بليتها به دنبال اجراي فاصلهگذاريها را ندارند. خيلي از شرکتهاي هواپيمايي بزرگ دنيا ورشکست شدهاند و چنين چيزي را نميتوانند اجرا کنند. اما از طرف ديگر مشاهده ميکنيم که به تعداد قابل توجهي از مردم ماسک و دستکش داده ميشود اما تعداد زيادي از آنها ماسک را استفاده نميکنند. بنابراين برخي موارد به رفتار اجتماعي خود مردم بازميگردد. حريرچي گفت: مترو هم بر اساس انبوهبري طراحي شده است، اما در مترو هم توصيهمان به حداقل رساندن مسافر تا حد ممکن و رعايت مسايل بهداشت فردي توسط مردم است. مردم بايد توجيه شوند که از ماسک استفاده کنند. ما نميتوانيم درخواست اين را داشته باشيم که کارخانجات تعطيل باشند، ادارات و دانشگاهها و مدارس تعطيل باشند اما در اجتماع شاهد اين باشيم که مردم به فراواني شمال روند و عروسي و اجتماعات ديگر برگزار شود.وي افزود: بنابراين بايد تصميم همگون بگيريم. حتي اگر کل کشور تعطيل شوند برخي جاها بايد باز باشند و به عنوان مثال نميتوان بيمارستان و آتش نشاني و شهرداري و پليس و ... را تعطيل کرد، از طرفي هم همه اين مشاغل نيازمند رفت و آمد هستند. به همين دليل درخواستها بايد متعادل باشد. آگاهسازي مردم در رعايت فاصلهگذاري اجتماعي بسيار مهم است.
افزايش خشونت خانگي
حريرچي در پاسخ به سوالي درباره افزايش خشونت خانگي در بحران کرونا و ايام قرنطينه و برخي اظهارات مبني بر به خط قرمز رسيدن آن، گفت: اينکه آمارها به خط قرمز رسيده درست نيست، اما خشونت خانگي، فرزندآزاري و همسرآزاري ولو يک مورد هم اضافه و مازاد است. در برخي از کشورهاي دنيا اين موارد به طرز قابل توجهي افزايش يافت. در کشور ما نيز هم از طريق اداره کل سلامت روان وزارت بهداشت و هم از طريق سازمان بهزيستي و هم ساير سازمانهاي دولتي و خصوصا سازمانهاي مردم نهاد در اين زمينه اقداماتي انجام ميشود. اميدواريم با توجه به فرهنگ غني ايراني و اسلامي شاهد حتي يک مورد از اين موارد نباشيم.حريرچي همچنين در پاسخ به سوالي درباره کمبود برخي داروهاي پزشکي هستهاي، گفت: در برخي از داروهاي پزشکي هستهاي و در مقطعي کمبودهايي بوجود آمده بود، البته قسمتي از موضوع هم بستگي به سياستهاي توزيعي دارد، يعني مواد هستهاي با توجه به نياز کشور توزيع ميشود که جزييات آن را بهتر است از حوزه مربوطه بپرسيد و در اين موضوع اطلاعات دقيق امروز را ندارم.
کمبود جهاني واکسن آنفلوآنزا و اقدام وزارت بهداشت
معاون کل وزارت بهداشت در ادامه درباره تمهيدات در نظر گرفته شده براي تامين واکسن آنفلوآنزا براي پاييز و زمستان امسال، گفت: در مورد واکسن آنفلوآنزا ما حتما امسال مصرفمان بيشتر خواهد بود، خصوصا براي افراد در معرض ريسک بالا، زنان باردار، سالمندان، افراد داراي بيماريهاي زمينهاي و ... در همين راستا نيز اقدامات قابل توجهي براي تهيه اين واکسن انجام شده است. البته کمبود جهاني در مورد واکسن آنفلوآنزا وجود دارد، ولي حتما اقداماتي انجام ميدهيم که افراد در معرض خطر استفاده مناسب از آن را داشته باشند.
آخرين اطلاعات از علائم کوويد19
حريرچي در پاسخ به سوالي درباره آخرين اطلاعات از علائم بيماري کوويد19، گفت: توجه کنيد که کل علم بشر درباره بيماري کوويد19 محدود به همين چند ماهي است که بيماري از چين آغاز شده است و بر همين اساس بسياري از وجوه بيماري هنوز ناشناخته است. وي افزود: بيماري ميتواند خود را به اشکال گوناگون و با علائم مختلف نشان دهد. براي برخي بيماريها مانند حصبه و سل و... نماهاي گوناگوني داشيم و از آنجايي که اين بيماريها در طولاني مدت وجود داشتند، علائم آنها طبقهبندي شده است. بر همين اساس انتظار ميرود که هنوز وجوه متفاوتي از کرونا را بببنيم. بايد توجه کرد که قسمت عمدهاي از اين وجوه جديد، قبلا هم بودند، اما مورد شناسايي قرار نميگرفت. حريرچي درباره وضعيت رعايت پروتکلهاي بهداشتي، گفت: متاسفانه رعايت پروتکلهاي بهداشتي به ميزان قابل توجهي کاهش يافته است. البته بايد توجه کرد که رعايت پروتکلهاي بهداشتي به معناي معجزه و راه حل 100 درصدي نيستند. به عنوان مثال گفته ميشود که مسافرت احتمال انتقال بيماري را افزايش ميدهد، رعايت پروتکل بهداشتي مقداري آن را کاهش ميدهد يا مثلا عدم رعايت پروتکلهاي بهداشتي در رستورانها ميزاني انتقال را افزايش ميدهد. هرچند که در مواردي شاهد تخلف مراجعين و ارائهکنندگان خدمات در رعايت پروتکلهاي بهداشتي و درماني هستيم که مشکلات را مضاعف ميکند. وي در پاسخ به سوالي درباره وضعيت شيوع کرونا در کشورهاي همسايه ايران بهويژه در کشور جمهوري آذربايجان، گفت: ما وضعيت همه کشورهاي همسايه را رصد ميکنيم. زيرا ويروس کوويد19 بيماري جهاني و با انعکاس منطقهاي است. بنابراين تا زماني که حتي يک مورد ويروس در يک کشور از جهان وجود دارد، همه مردم جهان و دولتها بايد هوشيار باشند تا با بازپديدي و انتشار جديد ويروس مواجه نشوند. اميدواريم با تدابيري که دولت آذربايجان اتخاذ کرده، در جلوگيري از شيوع اين بيماري موثر باشد، اما وزارت بهداشت ايران آمادگي کامل دارد که در صورت نياز به برادران و خواهران خود و مردم آذربايجان هرگونه کمکي انجام دهد.حريرچي افزود: ما در اين حوزه تجربيات موفقي داريم و کاملا آمادهايم که اين تجربيات را در اختيار دوستانمان در کشور آذربايجان و ساير کشورها بگذاريم. حتي اگر درخواست باشد، ميتوانيم تيم متخصص اعزام کنيم و همچنين آمادگي کامل براي ارسال تجهيزات تست و موارد بيمارستاني داريم. در بسياري از موارد به خوکفايي رسيديم و امکان صادرات هم داريم.
تفويض اختيار به استانها
حريرچي در پاسخ به سوالي درباره اعمال محدوديتها در شهرستانهايي که وضعيت قرمز دارند، گفت: از اکنون به بعد عمده موارد تصميمگيريهايمان درباره محدوديتها با مبناي شهرستاني و با مکانيزم آساني که از طريق استانداران و وزاري کشور و بهداشت خواهد بود، تدبير شده است. براي برخي استانها مجوز اقدامات شهرستاني صادر شده است که ادامه دارد. نحوه اعلام اين موارد، شهرستاني و استاني است و به صورت کشوري اعلام نميشود.وي افزود: با توجه به نماي متفاوتي که از نظر منحني جمعيتشناسي و همهگيري که در استانهاي مختلف داريم که برخي استانها اوج بيماريشان در اسفند، برخي در فروردين و برخي در خرداد ماه بوده است، قطعا تصميمات شهرستاني، با توجه به ملاحظات فرهنگي، اجتماعي و قوميتي استانها گرفته ميشود. اکثر استانها عيد نوروز جشن اصليشان بود، اما در برخي استانها عيد فطر را به عنوان عيد اصلي تلقي ميکنند. در برخي استانها مجالس تحريم کاملا کنترل شده است، اما در برخي استانها با شدت زيادي وجود دارند و توصيههاي ما راه به جايي نبرده است. بر همين اساس تصميمات استاني خواهد بود و اعلام ميشود. وي درباره حادثه بمباران شيميايي سردشت نيز گفت: هم متاسفيم که اين حادثه توسط دشمن بعثي پيش آمد و هم متاسفيم که جامعه جهاني هم در زمان وقوع حادثه و هم بعد از آن، کوتاهي کرد و روش مقابلهاي مناسبي نداشت. سالهاست در خدمت مردم سردشت و حادثهديدگان ايراني و حتي عراقي هستيم و تا جايي که بتوانيم به اين عزيزان ارائه خدمت ميکنيم. وي در پاسخ به سوالي درباره گرفتاري چند اندامي در بيماري کوويد19، گفت: ويروس کرونا از ابتدا هم به صورت سيستماتيک اقدام ميکرد و وجه بارز آن در ريه و به صورت تنفسي بود. حال به تدريج متوجه شديم که کرونا اثرات عصبي هم ميدهد و ميتواند حس بويايي و چشايي را از بين ببرد و بعد اثراتش در عروق مشخص شد که مي تواند در عروق اثرات انعقادي داشته باشد که اين عروق در اعضاي مختلف هستند و ميتوانند اثرات خود را نشان دهند. در برخي موارد علائم گوارشي و در برخي موارد علائم سيستماتيک ويروس مانند تب، درد عضلاني و ... خود را نشان ميدهد. اينها علائم متنوعي است که ويروس ميتواند در اعضا و ارگانهاي مختلف داشته باشد. حريرچي ادامه داد: ضمن اينکه بايد توجه کرد که بعد از اينکه ويروس به مرحلهاي رسيد و درگيري به وجود آمد، مانند ساير عوامل عفوني اعم از ويروس و يا باکتري باعث سلسله وقايعي ميشود که ناشي از واکنش بدن به اين ويروس است و بدن گاهي با خودش هم وارد جنگ ميشود. يعني با ريه آسيبديده وارد جنگ ميشود و گاهي آثار کليوي و کبدي ديده ميشود. ضمن اينکه درمانهاي طولانيمدتي هم که بري اين بيماري انجام ميشود و همانطور که هميشه ميگوييم دارو سم است، خود داروها خودشان عوارض جانبي دارند که به ويروس کرونا هم اختصاص ندارد. در عين حال بستري طولاني مدت در بيمارستان ميتواند عفونتهاي منتقله از بيمارستانها را تشديد کند. حتي بستري در آيسييو و لولهگذاري تنفسي احتمال درگيري با باکتريها و ساير عوامل ويروسي و قارچها را زياد ميکند. بنابراين مجموعه اتفاقاتي است که يک بيماري شديد و طولانيمدت ميتواند ايجاد کند.
ايمني جمعي؛ آري يا خير؟
وي در پاسخ به سوالي درباه ميزان اثرگذاري ايمني جمعي در حوزه کرونا، گفت: برخي کشورها به طرف ايمني جمعي رفتهاند. حتي کشور پيشرفتهاي مانند سوئد به اين سمت حرکت کردند، اما دچار شکست خيلي بدي شدند که منجر به عذرخواهيشان شد. بايد توجه کرد که حرکت به سمت ايمني جمعي يا جمعيتي و يا ايمني رمهاي به صورت منفعلانه، کاملا اشتباه است و سياست ما اين نيست. زيرا وقتي به اين سمت ميرويد، حتما در اين مسير تعداد قابل توجهي مبتلا شده، بدحال شده و فوت ميکنند. روش مطلوب ايمني جمعيتي از طريق ايجاد واکسن است. يعني واکسن تزريق شود، مردم ايمن شوند و زنجيره انتقال بسته شود. حريرچي ادامه داد: در عين حال هنوز مشخص نيست که کساني که مبتلا ميشوند، ايمني طويلالمدتي خواهند داشت يا خير. نکتهاي که معاون بهداشت اعلام کردند اين بود که 40 رصد مبتلا شدند، نه اينکه 40 درصد ايمن ميشوند. زيرا طبق بررسيهايي که انجام شده اگر شدت علائم در افرادي که مبتلا ميشوند، کم باشد يا بي علامت باشند، ميزان آنتيبادي موجود در سرمشان به سرعت در عرض چند هفته کاهش مييابد و کساني هم که داراي علائم بودند، ميزان سطح آنتيبادي در بدن آنها هم کم ميشود. حال نميدانيم آيا اين آنتيبادي ايمني دائمي ميدهد يا ايمني موقت ميدهد و اين ايمني براي چه مدتي است. وي همچنين گفت: وقتي با توجه به ضريب مولد پايه و مولد موثر براي ايمني جمعيتي با واکسن يا هر روش ديگر، ايمني معيني را تعيين ميکنيم، به معني اين نيست که انتقال ويروس در جامعه به صفر ميرسد، بلکه انتقال ويروس خيلي کند ميشود. در برخي واکسنهاي ايمنيزا بايد دوز واکسن يادآور بزنيم. يعني واکسن دائمي نيست. به عنوان مثال در آنفلوآنزا نيز واکسن موقت است و سالانه بايد واکسن جديد تزريق شود.
3 توصيه براي مقابله با کرونا
حريرچي در پاسخ به سوالي درباره اجباري شدن استفاده از ماسک در جامعه، گفت: قرار است جلسه ستاد ملي مقابله با کرونا برگزار شود و نميدانم اين موضوع در دستور جلسه اين هفته هست يا خير. به هر حال فعلا توصيه اکيدمان اين است که استفاده از ماسک از سوي مردم انجام شود. در برخي کشورها مانند ترکيه استفاده از ماسک هنگام خروج از خانه تا زمان ورود به خانه اجباري است و جريمههاي سنگيني هم براي عدم استفاده از ماسک گذاشته شده است. در شرايطي که مجبوريم اقتصاد و مسائل معيشتي را بازگشايي کنيم، مهمترين اقداماتي که به کاهش شيوع کرونا کمک ميکند، استفاده از ماسک، فاصلهگذاري فيزيکي يک متري و بيشتر و استفاده از شيلد صورت است.