چرا سفر الکاظمي به واشنگتن مهم است؟

فواد حسين وزير خارجه عراق اخيرا از سفر مصطفي الکاظمي نخست وزير اين کشور به آمريکا در آينده نزديک خبر داد و سه‌شنبه گذشته طي تماسي تلفني با همتاي آمريکايي خود مايک پمپئو براي فراهم کردن مقدمات سفر رايزني کرد. اين گونه به نظر مي‌رسد که سفر برنامه‌ريزي شده و الکاظمي فقط منتظر شرايط کرونايي نسبتا بهتر براي انجام آن است. در کنار اين خبر، برخي منابع رسانه‌اي نيز از احتمال سفر وي به تهران و رياض نيز گفته‌اند، اما هنوز رسما تاييد نشده است. خبر سفر الکاظمي به آمريکا صرف نظر از نتايج احتمالي آن في نفسه حائز اهميت است؛ از آن جهت که چنين سفري براي عادل عبدالمهدي نخست وزير پيشين عراق در طول يک سال و نيم نخست وزيري وي امکان پذير نبود؛ گرچه چند بار از سفر احتمالي وي به واشنگتن سخن گفته شد و خود وي هم از آن خبر داد، اما به دليل مخالفت آمريکا انجام نشد. علت اين مخالفت هم گويا ناخرسندي واشنگتن از عدم تقابل عبدالمهدي با نفوذ و نقش ايران در عراق و بي‌اعتمادي به وي در اين خصوص بود، اما حالا که سخن از سفر الکاظمي به آمريکاست، بايد منتظر ماند و ديد آيا انجام خواهد شد يا مانند سفرهاي از پيش اعلام شده عبدالمهدي به اين کشور در روزها و لحظات آخر منتفي مي‌گردد؟ و اگر اين سفر نخست وزير کنوني عراق انجام شود، آيا علت منتفي شدن همان دلايل و عواملي است که کاخ سفيد را از پذيرفتن عبدالمهدي باز مي‌داشت؟ يا خير؟ آيا اين سفر در صورت انجام نشان از اعتمادي است که آمريکا به الکاظمي در تقابل منطقه‌اي با ايران دارد؟ به هر حال، به نظرم سفر الکاظمي به آمريکا انجام خواهد شد که در اين صورت نفس همين سفر و انتخاب اين کشور به عنوان اولين مقصد سفرهاي خارجي، پس از تحولات چند ماه اخير در عراق متعاقب ترور سردار سليماني و فرمانده حشد شعبي نشان از آن دارد که بغداد در دوران الکاظمي خود را طرف اين قضايا هر چند در خاک اين کشور اتفاق افتاده، نمي‌داند و فارغ از الزامات اين تحولات از نگاه ايران و نيروهاي سياسي طرفدار، از جمله در بحث خروج نيروهاي آمريکايي مي‌انديشد. همچنان که اين رفتار خود کاشف جوانب سياست توازني است که دولت جديد عراق اعلام کرده در سياست خارجي و در قبال طرف‌هاي خارجي موثر در معادلات داخلي اين کشور در پيش خواهد گرفت. در همين حال، اين سفر احتمالي پس از دور نخست گفت‌وگوهاي راهبردي آمريکا و عراق انجام مي‌شود و از اين منظر هم مهم به نظر مي‌رسد و احتمالا مباحثات الکاظمي با دونالد ترامپ و ديگر مقامات کاخ سفيد روند اين گفت‌وگوها را تسريع کند؛ روندي که ماهيتش نسبتا مشخص شده است. در کنار مسائل پيش‌گفته، نکته مهم ديگر که احتمالا همزمان با اين سفر مطرح شود، بحث ميانجيگري الکاظمي ميان ايران و آمريکاست. البته اين مهم به احتمال خيلي زياد بخشي از برنامه سفر الکاظمي باشد و به جد آن را مطرح و پيگيري کند، آن هم به دو دليل؛ نخست اينکه کاهش تنش ميان تهران و واشنگتن مطلوب ضروري و راهبردي بغداد است و دوم اينکه برجسته کردن اين مساله احتمالا با هدف جلوگيري از جنجالي شدن خود سفر و برنامه‌ها و تبديل شدن آن به يک معضل داخلي است. به اين علت که به احتمال زياد سفر مورد اعتراض حشد شعبي و نيروهاي سياسي نزديک به ايران قرار گيرد. اما در مورد اين که چنين ميانجيگري برآيندي در جهت کاهش تنش ميان تهران و واشنگتن داشته باشد، نگارنده بر اين باور است که هر چند احتمال رد و بدل کردن پيام‌هايي به وسيله الکاظمي ميان دو طرف زياد است، و دور از ذهن نيست که ترامپ بخواهد در اين شرايط، کانال الکاظمي را هم براي شروع مذاکراتي با ايران بيازمايد، اما بعيد است وساطت وي نيز به نتيجه‌اي برسد.