انتخابات ریاستجمهوری؛ غایبان قطعی و حاضران فداکار
آرمان ملي: سال آينده، همزمان با نو شدن قرن هجري شمسي قرار است انتخابات رياستجمهوري هم برگزار شود. به تقريب ميتوان گفت از نيمه دوم امسال فعاليتهاي انتخاباتي گروههاي اصلي که خود را صاحب کانديدا ميدانند آغاز خواهد شد. اينکه آيا جريان اصلاحات ميتواند نامزد احتصاصي خود را معرفي کند يا نه، سوالي است که از امروز نميتوان به آن پاسخ داد. در سوي ديگر جريان اصولگرا قرار دارد که از همين امروز ميتواند نامزد جرياني خود را تاييدشده ببيند. درعينحال جناح سومي هم هست که کار خود را در اطراف احمدينژاد آغاز کرده و تلاش دارد او را به مرحله نهايي انتخابات برساند؛ اتفاقي که در سال 96 ممکن نشد. اما سيب سياست و انتخابات هزاران چرخ خواهد خورد و نميتوان بهروشني و با دقت بالا تحليلها و پيشبيني روشني از آينده و روزهاي پاياني منتهي با انتخابات رياستجمهوري 1400 ارائه داد. همزمان با افزايش گمانهزنيها پيرامون نامزدهاي انتخابات رياستجمهوري سيزدهم، برخي چهرهها بهصورت صريح حضور خود را در اين عرصه تکذيب ميکنند، درباره شماري هم نشانهها از نامزدي حکايت دارد و برخي هم براي حضور در اين رقابتها خود را آماده فداکاري اعلام ميکنند. گفتوگوهاي رسانهاي و مجازي فرصتي براي پرسش و پاسخ از برخي چهرههاي سياسي درباره آينده آنها فراهم کرده است. بايد يادآوري کرد که در هيچ دورهاي بازگشت روساي دولتهاي پيشين و تلاش براي به دست گرفتن دوباره دولت، خوشيمن نبوده و به نتيجه منجر نشده است، اما با وجود چنين تجربه تاريخي، برخي با تمام توان در حال زمينهسازي براي بازگشت رئيس دولتهاي نهم و دهم هستند.
واکنش به شايعات
يکي از نامهاي مطرح براي رياستجمهوري سيزدهم دستکم از پنج سال پيش محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه است؛ وزيري که در بيشتر مصاحبههاي داخلي و خارجي با پرسشي درباره آينده سياسي خود مواجه ميشود، اين بار هم در پاسخ به سوالات ناتمام درباره تصميمش براي نامزدي در انتخابات 1400 «نه» صريح خود را تکرار کرده و گفته است: «با کمال صداقت عرض ميکنم که اصلا من خودم را داراي صلاحيت براي چنين مسئوليتي نميدانم. همين کاري را که ميکنم اگر دوستان اجازه بدهند انجام دهم حالا محضر که نبردند ما را که ما تعهد محضري دهيم که اجازه دهند ما کار روابط خارجي را انجام دهيم، اما باز هم عرض ميکنم من فقط اين يک کار را بلدم، اگر اين کار را هم اجازه ندهند انجام دهم در دانشگاه درس ميدهم». «بيژن زنگنه»، وزير نفت دولت تدبير و اميد هم از گزينههاي تازه مطرح در گمانهزنيهاست که شايد نخستينبار «علي صوفي» آن را علني کرد و گفت: «انصافا زنگنه وزير موفقي بوده و رجل سياسي و باسابقه انقلابي محسوب ميشود و قطعا ميتواند براي رياستجمهوري مدنظر عدهاي قرار بگيرد و مطرح شود؛ زنگنه معطوف به کارش است و دچار ملاحظات سياسي در کارش نميشود». همزمان با مطرح شدن نام «اسحاق جهانگيري» معاون اول رئيسجمهوري، «حسين مرعشي» سخنگوي حزب کارگزاران سازندگي که جهانگيري هم سابقه عضويت در آن را دارد، گفته است: «هيچ بحثي در کارگزاران درباره افراد و مصاديق براي انتخابات رياستجمهوري 1400 نشده است. ما در مرحله تهيه راهکارهايي هستيم که با حفظ هويت حزب کارگزاران و نمايندگي تکنوکراسي در ايران، بتوانيم با ساير دوستان اصلاحطلب به توافق برسيم.» ديگر مسئول کنوني کشور هم که نشانهها از تمايل گروهي براي حضور وي در انتخابات رياستجمهوري حکايت دارد؛ آيتا... سيدابراهيم رئيسي، رئيس قوه قضائيه است. توئيت يکي از نمايندههاي کنوني مجلس درباره تلاش اصولگرايان براي متقاعد کردن او با پاسخ ديگر نماينده اصولگراي ديگر مواجه شد. «اميرحسين قاضيزاده» در حساب شخصي خود نوشت: «سخن برادرم آقاي اميرآبادي بر لزوم حضور آيتا... رئيسي در انتخابات 1400جديد نيست. جمعبندي بسياري از انقلابيها همين بود که مطرح هم شد، اما ايشان بهشدت مخالفت کردند و ضمن تاکيد بر برنامه 5 ساله خود در قوه قضائيه، طرح بحثهاي اينچنيني را انحراف در مسير تحولي قوه و گفتمان مبارزه با فساد دانستند». از سوي ديگر، «غلامحسين محسني اژهاي» معاون اول قوه قضائيه هم درباره زمزمههاي احتمال حضور رئيسي در انتخابات رياستجمهوري 1400 گفته است: «چنين چيزي مطرح نيست و اين زمزمه، زمزمه بيخودي است». «محسن هاشمي» رئيس شوراي شهر تهران هم گزينه بعدي گمانهزنيها از ميان مسئولان فعلي بود اما دفترش در اطلاعيهاي احتمال کانديداتوري او در انتخابات 1400 را تکذيب و تاکيد کرده است: «همانگونه که رئيس شوراي شهر تهران در مصاحبههاي متعدد تصريح کرده است، برنامه يا بنايي براي کانديداتوري در انتخابات رياستجمهوري ندارد. طرح اينگونه احتمالات اثر مثبتي بر شرايط امروز جامعه که سخت درگير مشکلاتي نظير بيماري کرونا، مسائل اقتصادي ــ اجتماعي و تحريمهاي ظالمانه است، ندارد». «محمدباقر قاليباف» رئيس مجلس هم گزينه هميشگي جريان اصولگراست اما تاکنون تکذيبي درباره نامزدي او در انتخابات مطرح نشده است، همانگونه که تاييد هم در کار نيست و بحثها در حد گمانهزنيهاي سياسي و رسانهاي بوده است.
آغاز يا تکرار داستان احمدينژاد؟
«آماده فداکاري هستم» تازهترين اظهارنظر رئيسجمهوري سابق درباره احتمال حضورش در قامت نامزد انتخابات 1400 است. جملهاي که گمانهها درباره حضورش را قويتر از هميشه کرده است اما اين اعلام آمادگي از سوي او نميتواند به معناي رفع موانع پيش رويش و آمادگي سياست ايران براي پذيرش او باشد. «قاسم روانبخش»، عضو شوراي مرکزي جبهه پايداري و از حاميان گذشته و البته تمامقد احمدينژاد معتقد است وي با وجود تلاشهايي که انجام ميدهد اين امکان را ندارد که از سد شوراي نگهبان عبور کند؛ زيرا پروندهاش حتي از آنچه در سال 96 بود، سنگينتر نيز شده است، روانبخش احمدينژاد امروز را اصولگرا ندانسته و گفته است: «رفتارها»، «شعارها» و «تفکرات» چند سال اخير احمدينژاد به هيچ عنوان سنخيتي با تفکر اصولگرايي ناب ندارد و نميتوان از چنين فردي براي انتخابات حمايت کرد». اين موضع جبهه پايداري در حالي است که «فريدون عباسي»، رئيس سازمان انرژي اتمي در دولت احمدينژاد از يک شايد قابل تامل درباره نحوه برخورد شوراي نگهبان با رئيس دولتهاي نهم و دهم سخن گفته و تصريح کرده است: «ممکن است در انتخابات رياستجمهوري 1400 شرايط عوض شود و تاييدصلاحيت شوند». «احمد خورشيديآزاد» پدر داماد احمدينژاد هم از احتمال توافق ميان احمدينژاد و شوراي نگهبان سخن گفته است. «مرتضي طلايي»، فعال سياسي اصولگرا هم در گفتوگويي، از امکان رايزني احمدينژاد و شوراي نگهبان سخن گفته است. «عباس اميريفر»، از نزديکان فکري احمدينژاد هم با توجه به شناختش از وي گفته است: «احمدينژاد براي آنکه موضوع 96 و ردصلاحيتش دوباره تکرار نشود، احتمالا با شوراي نگهبان وارد مذاکره خواهد شد و در رابطه با رعايت خطقرمزها تعهدي به حاکميت خواهد داد». «حسين کنعانيمقدم» فعال سياسي اصولگرا هم تصريح کرده است: اگر هم واقعا احمدينژاد ثبتنام کند، تجربه نشان داده کساني که ردصلاحيت شدهاند، احتمال تاييد شدن آنها بسيار کم است، زيرا که به نظر ميرسد شوراي نگهبان در اين رابطه حساسيت زيادي دارد و با کسي مماشات ندارد، اما بههرحال در ايران همه چيز امکان دارد و ممکن است که احمدينژاد نيز تاييد صلاحيت شود». اظهارنظرها و گزارشها تا روزهاي پاياني بهار 99، حضور احمدينژاد يا دستکم همفکر مورد تاييد او در انتخابات 1400 را بيش از ديگر گزينهها جدي جلوه ميدهد.
