پرونده ايران در آژانس سياسي شده است
محمدجواد جمالي نوبندگاني در گفتوگو با «آرمان ملي»:
پرونده ايران
در آژانس سياسي شده است
درخواست آژانس براي بازديد از برخي مراکز بازي سياسي است
آژانس بارها فعاليتهاي هستهاي ايران را تاييد کرده است
اروپا بايد براي حفظ برجام هزينه بدهد
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: آژانس انرژي اتمي در جديدترين گزارش خود در مورد فعاليتهاي هستهاي ايران اذعان کرد که توليد آب سنگين ايران از مرز 130 تن عبور و به 6/132 تن رسيد. غنيسازي اورانيوم تا سطح 5/4 درصد و فراتر از حد تعيين شده در برجام پيش رفته است. 6/1571 کيلوگرم اورانيوم غني شده که 7/550 کيلوگرم بيشتر از گزارش ماه مارس بوده و 5/1356 کيلوگرم آن نيز اورانيوم با غناي 5/4 درصد ميباشد. از سوي ديگر تداوم اجراي فعاليتهاي راستيآزمايي و نظارت در شرايط ويژه ناشي از کرونا و همکاري مناسب ايران در اين زمينه نيز مورد ستايش قرار گرفته است اما آژانس به نظر ميرسد قصد دارد از سه مرکز در ايران بازديد کند و در اين زمينه با ايران اختلافاتي دارد. آژانس همچنين از تداوم اجراي موقت و داوطلبانه پروتکل الحاقي از سوي ايران و ادامه راستي آزمايي اظهارنامههاي پروتکل توسط آژانس نيز ياد کرده است و در قسمتي ديگر از تداوم راستي آزمايي عدم انحراف مواد هستهاي اظهار شده در ايران نيز ابراز خرسندي ميکند و اين مقولات را دربازه زماني روز اجراي برجام، تا کنون ادامه داده است اما برخي معتقد هستند اندک اختلافات و يا حتي عبور ايران از مرزهاي تعيين شده در برجام ممکن است منجر به فعال شدن PMD شود. مقولهاي که بهواسطه برجام ملغي گرديده بود. در راستاي بررسي محتوايي و مضموني گزارش آژانس و نقش اروپا در اين ميان «آرمان ملي» گفتوگويي با محمدجواد جمالي نوبندگاني، عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس دهم داشته است که در ادامه ميخوانيد.
گزارش اخير آژانس در خصوص فعاليتهاي هستهاي ايران را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
از ابتداي وجود اختلافات پرونده ايران در آژانس يک پرونده فني نبود و نگاه سياسي بر نگاه فني در پرونده ايران ارجحيت داشت. به همين دليل پرونده ايران را به شوراي امنيت انتقال دادند. من معتقدم در رابطه با اقدامات هستهاي ايران، کشور ما بيش از اندازه به تعهدات خود عمل کرده است و بيش از هر کشور ديگري اجازه بازديد از فعاليتهاي خود را به آژانس داده است. آژانس تاکنون 15 بار به صورت رسمي تاييد کرده است که ايران از فعاليتهاي هستهاي صلحآميز تخطي نکرده است. ايران در راستاي برجام و نظارتهاي آژانس به شدت خويشتنداري خرج کرده است و اين صبوري و تعامل سياسي در جهان کم نظير است. ايران اگر از مرزهايي در خصوص غنيسازي عبور کرده است به واسطه حقوقي است که در برجام براي ايران تعريف شده است و گزارشات اين روزهاي آژانس مقولهاي خلاف قوانين را روايت نميکند و صرفا حقوقي است که ايران به صورت قانوني و طبق بندهاي برجام از آن استفاده کرده است. اين اقدامات به صورت داوطلبانه به اطلاع آژانس نيز رسيده است و مخفي کاري در اين خصوص رقم نخورده است. به همين دليل امروز فضايي وجود ندارد تا اروپا و آمريکا بتوانند اجماعي عليه ايران ايجاد کنند. کشور ما همواره در عرصه ديپلماسي توانسته جهانيان را قانع کرده و تعاملي صلحآميز با کشورهاي جهان داشته باشد و حقانيت خود را به اثبات برساند و بواسطه همين ديپلماسي قدرتمند زورگويي آمريکا عليه ايران بر جهانيان اثبات شده است. از سوي ديگر ايالات متحده به علت نفوذي که در آژانس دارد همواره تاثيرگذاري خود را به نحوي نمايش داده است و گزارشهاي آژانس نيز بعضا دستخوش چنين تاثيرگذاريهايي نيز بوده است. مسئولان آژانس و به خصوص رئيس اين نهاد همواره با نظر مستقيم ايالات متحده انتخاب ميشود. از کنار اين امر نيز نميتوان به راحتي گذشت.
عدم اجازه ايران به آژانس در راستاي بازديد از چند مرکز ممکن است به توافقات ايران و اروپا آسيب وارد کند؟
عملا برجام ديگر براي ايران فايدهاي ندارد و صرفا يک نام از آن باقي مانده است. برجام به واسطه برنامه جامع اقدام مشترک نامگذاري شد. مقولهاي که اين روزها به هيچ شکل اجرايي نميشود و هيچ اقدام مشترکي ديده نميشود و در اين ميان صرفا ايران به صورت تمام و کمال به تعهدات خود عمل کرده است. ايران همواره فراتر از قوانين آژانس اجازه بازديد داده است و هرگونه اختلافي در اين زمينه نيز قطعا مقولهاي فراتر از موارد و قوانين بوده است. در برخي موارد حتي ايران به صورت داوطلبانه اعلام کرده است که بازرسان آژانس اجازه بازديد دارند. اين مقولات فراتر از اختيارات فني آژانس است و بيشتر رنگ و بوي سياسي دارد. درخواست آژانس براي بازديد از برخي مراکز ايران در راستاي بازيهاي سياسي است. اين امر سابقه دارد و همواره تحت فشار غرب و ايالات متحده شاهد بودهايم که اين نهاد جهتگيريهاي خاصي دارد.
با توجه به موضعگيريهاي اخير اروپا در رابطه با برجام آيا ايران ميتواند از برنامه هستهاي خود به عنوان يک اهرم فشار عليه اروپا استفاده کند؟
مقامات اروپايي بارها اعلام کردهاند که امنيت اين اتحاده به برجام وابسته است. بنابراين اروپا براي حفظ آن بايد هزينه بدهد و به نظر ميرسد که اروپا بدون پرداخت هزينه و صرفا به واسطه تحت فشار بودن ايران از سوي آمريکا ميخواهند به منافع خود برسند. پس از خروج ترامپ از برجام، اروپا متعهد شد که به 18 مورد عمل کند اما حتي يک مورد آن را نيز به صورت کامل عملياتي نکردهاند. به همين علت ميتوان گفت که در بدعهدي اروپا چيزي کمتر از آمريکا ندارد و صرفا با لحني آرامتر همواره به برجام لطمه وارد ميکنند. در پيمان سعدآباد نيز شاهد بوديم که کشورهاي اروپايي حاضر نشدند حتي يک عدد سانتريفيوژ براي امور تحقيقاتي ايران اختصاص دهند. زماني که جمهوري اسلامي ايران قويتر عمل کرد و به غناي 20 درصد در عرصه غنيسازي رسيديم، آن موقع بود که مشخص شد اروپاييها زبان قدرت را بهتر متوجه ميشوند. اگر به سمت و سويي حرکت کنيم که غربيها و اروپا احساس خطر کنند قطعا در آن برهه ميتوانيم امتيازات بيشتري از آنها بگيريم.
