بسته پیشنهادی برای بازگشایی سالنهای نمایش
کروناويروس از اسفندماه تا بهحال سالنهاي سينما و تئاتر را به تعطيلي کشانده است و البته اين اتفاق فقط در ايران نيفتاده، بلکه همه کشورهاي دنيا دچار اين مشکل شده و بهدليل سرايت اين ويروس مراکز فرهنگي و هنري که مسقف هستند و امکان بيشتر انتقال ويروس در آنها بين افراد وجود دارد، بيش از همه دستخوش آسيب و تعطيلي شدهاند. حال و با گذشت نزديک به چهارماه از تعطيلي سالنهاي نمايشي چالشهاي زيادي در اين راستا وجود دارد و همينطور گمانهزنيها براي بازگشايي سالنها نيز اين روزها داغ است. از بازگشايي در خرداد ماه تا ادامه پيداکردنش و همينطور ارائه پروتکلهاي زياد مشروط براي بازگشايي سالنها تا اولويتبندي کارها و اجراهاي خياباني و صحنهاي ميتوان اشاره کرد. هنرمندان و اساتيد دانشگاه اين روزها نظرات متفاوتي براي بازگشايي سالنها دارند. مرکز هنرهاي نمايشي پروتکل پيشنهادي خود را براي وزارت فرهنگ و ستاد ملي کرونا ارسال کرده و حال ميبايست منتظر بود و ديد که چطور و با چه شرايطي سالنها بازگشايي خواهند شد هر چند شاهد هستيم که ابتلا و مرگ و مير ناشي از کرونا در کشور دو مرتبه روند صعودي به خود گرفته است. دکتر مسعود دلخواه استاد دانشگاه، مدرس و کارگردان تئاتر که هر سال با پروژههاي بزرگ و پر مخاطبي کارش را آغاز ميکند، معتقد است که نميتوان دست روي دست گذاشت و سالنها همينطور بعد از اين همه ماه تعطيل باشند بلکه بايد با يک روند مناسب از نمايشنامهخواني به سمت اجراهاي خياباني و صحنهاي رفت تا هم اعتمادسازي صورت بگيرد و هم مردم خودشان ياد بگيرند که چطور ميبايست مسئوليت سلامتي خود را در همه مراکز برعهده بگيرند. درباره مشروح پيشنهادات و صحبتهاي دکتر دلخواه «فارس» گفتوگويي با وي انجام داده که در ادامه ميخوانيد:
اين روزها شاهديم که با وجود تعطيلي دانشگاهها، اما شما همچنان رفتوآمد ميکنيد و گويا تدريس داريد اين تدريسها به چه صورت است، آيا بهصورت مجازي تدريس داريد؟
بله، تدريسهاي ما در کلاسهاي مجازي است البته واحدهاي تئوري و نظري را بهصورت مجازي براي دانشجوياني که در منزل هستند، تدريس ميکنيم و کلاسهاي عملي فعلا حذف شدهاند اما بههرحال اين رفت و آمدي که شما مطرح کرديد ما اعضاي هيات علمي دانشگاه هستيم و موظفيم که هفتهاي دو تا سه روز بهصورت حضوري به دانشگاه برويم و گرنه تدريسها که همه بهصورت مجازي صورت ميگيرد.
گمانهزني شما براي بازگشايي سالنهاي نمايشي چيست آيا شما هم فکر ميکنيد اين روند صعودي کرونا در کشور دو مرتبه بازگشايي سالنها را به عقب بيندازد؟
خيلي سخت است که گمانهزني و پيشبيني داشته باشيم به هرحال اين سير صعودي و نزولي قابل پيشبيني نيست. مردم اگر بتوانند رعايت کنند اميدوار هستيم که شرايط بدتر نشود، شايد من در خانه بنشينم و مطالعه کنم ولي خيليها نميتوانند جلوي شوق سفرشان را بگيرند و همه ريسکها را ميپذيرند و به سفر ميروند. به هرحال سفررفتن فقط خطر سفر نيست ما در سفر شايد نتوانيم همه اصول بهداشتي را رعايت کنيم و برخي مسائل برايمان عادي شود بنابراين رفتن به سفر در اين شرايط ريسک بزرگي است چون هم ممکن است رعايت نکنيم و هم اينکه بالاخره يک رفتار غيرمسئولانه است. بنابراين من نميدانم در آينده چه پيش خواهد آمد و آيا سالنها با اين اوضاع کرونا بازگشايي ميشوند يا خير. فقط اين را ميدانم که کرونا قرار نيست مثل يک مهمان چند روزه يک مرتبه با ما خداحافظي کند و برود و ما هم بتوانيم سالنها را باز کنيم اين يک اتفاق بعيد است. از سوي ديگر هم بايد اين را بپذيريم که کرونا براي مدتهاي طولاني و شايد هم نامعلوم در کنار ما است و بايد با آن کنار بيايم و اصول بهداشتي را رعايت کنيم.پس با اين حساب نميتوانيم بگوييم که حال با وجود اين شرايط سالنهاي تئاتر، ورزشگاهها، مسابقات ورزشي، سينماها و.. منتظر بمانند تا کلا آمار کرونا محو شود!
پس شما چه فکر ميکنيد وقتي هيچ تضميني براي سلامتي مردم پس از بازگشايي سالنها وجود ندارد؟
به هرحال ما بايد به يکسري راهکارهاي خلاق در اين عرصه برسيم اولا مشاغل نميتوانند و نبايد از بين بروند اين اتفاق هم فقط براي کشور ما و در سطح ملي نيست همه جهان را درگير کرده و با رعايت دستورالعملهاي بهداشتي جهاني و ستاد مبارزه با کرونا ميتوانيم به يک شرايطي برسيم که در آن تئاتر هم آغاز به کار کند و سالنها بازگشايي شوند يا ورزشگاهها هم با حضور يا بدون حضور تماشاگر کار خود را شروع کنند. هر چند شرايط تمرين و اجراي تئاتر با ساير بخشهاي فرهنگي و هنري متفاوت است چرا که تئاتر يک هنر دو سر زنده است هم تماشاگر دارد و هم هنرمند زنده. با اين حساب اگر اوضاع بهتر شود يعني بتوان امنيت تماشاگر و بازيگر را تأمين کرد و اينکه به تماشاگر آموزش داد که خودش مسئول سلامتي خود و ديگران هم هست، اين رعايت اتفاق ميافتد وگرنه اگر اين تعطيلات و بيکاري بيش از اين طول بکشد و هنرمندان هم بيکار باشند تماشاخانهها به تدريج از بين ميروند بايد کاري کنيم تا با رعايت دستورالعملهاي بهداشتي کار سالنها شروع شود و مردم هم با رعايت اتفاقي برايشان نيافتد و از تفريحاتشان استفاده کنند.
اولين پيشنهادي که در اين عرصه به ذهنتان ميرسد چيست آيا شما هم تصور ميکنيد که ميبايست حضور تماشاگر محدود شود؟
ببينيد اول اينکه بهنظر من يک ناظر ميبايست بر دستورالعملهاي تعيين شده از سوي ستاد مبارزه با کرونا و اداره کل هنرهاي نمايشي در عرصههايي مثل تمرين نمايشها، اجرا، حضور تماشاگر نظارت کند. ما در خيلي جاها دستورالعملهايي ميدهيم اما آنها را اجرايي نميکنيم خيلي مهم است که در اين عرصه ناظر وجود داشته باشد مثلا ما الان براي رعايت فاصلهگذاريهاي اجتماعي در سوپرمارکتها، پاساژها، صفهاي مختلف، مترو و جاهاي مشکل داريم حال چطور ميتوانيم توقع داشته باشيم مثلا بدون اين رعايتها مردم در سالنهاي تئاتر و سينما رعايت صف و مسائل ديگر را بکنند. بايد يک طوري باشد که علامتگذاريهايي صورت بگيرد مردم مراقب باشند و مسئوليت سلامتي خود و ديگران را بر عهده بگيرند. بنابراين نظر من اين است که سالنهاي تئاتر نبايد بيش از اين بيکار و تعطيل باشند و گروههاي تئاتري که از اين طريق منبع درآمد کسب ميکنند، فعال شوند اما همه تلاش کنند تا ريسک بيماري را پايين بياورند و احساس امنيت را در بين مردم و هنرمندان زياد کنند.
اجراي نمايشها فکر ميکنيد نياز به پروتکل خاصي يا اولويتبندي دارد يا خير؟ بهطور مثال از نظر شما ابتدا ميبايست چه نوع کارهايي اجرا شوند؟
پيشنهاد ديگرم اين است که اگر قرار باشد سالنهاي نمايشي بازگشايي شوند جدا از رعايت پروتکلهاي بهداشتي که ارشاد و اداره هنرهاي نمايشي و ستاد ملي کرونا مطرح ميکنند و ناظر هم بدانها رسيدگي ميکند، کاري کنيم که نمايشهايي به صحنه بيايد، تعداد بازيگران آنها کم باشد و خيلي نياز به تغيير لباس و گريم و فعاليت اضافي نداشته باشند. بنابراين براي اينکه همه موارد مطرح شده را رعايت کنيم و اعتمادسازي مخاطب نيز صورت بگيرد ابتدا ميبايست کارها را از نمايشنامه خاني شروع کنيم و پله پله جلو برويم بنابراين قدم اول براي بازگشايي تئاتر اجراي نمايشنامه خواني با تعداد کم تماشاگر و رعايت فاصله اجتماعي است.
نمايشنامهخواني چه حُسني نسبت به ساير حوزههاي نمايشي دارد؟
بههرحال نمايشنامهخواني نياز به چند ماه تمرين براي اجراي يک کار روي صحنه ندارد و با يک هفته هم ميتوان کار را به اجرا رساند. تئاتر صحنهاي شايد چندين ماه نياز به تمرني داشته باشد بنابراين خود اين کم تمرين کردن ريسک بيماري را پايين ميآورد. نکته دوم هم نمايشنامهخواني نياز به گريم ندارد که در اتاق گريم ساعتها وقت بگذارنند که يک وقت انتقال ويروس صورت بگيرد، همچنين روي صحنه نمايشنامهخواني ورود و خروج تماشاگر را به پشت صحنه شاهد نيستيم. تماشاگران هم با رعايت فاصله ميتوانند محدود در سالن حضور داشته باشند همه اينها ويژگيهايي است که نشان ميدهد شروع اجراها با نمايشنامهخواني خيلي ميتواند مفيد باشد.همين شروع کارها با نمايشنامهخواني ميتواند سنگ محکي براي حضور تماشاگر در سالن باشد و ما با پايينترين ريسک ممکن نيز سالنها را باز ميکنيم. همينجا ميتوانيم تصميم بگيريم براي اجراي تئاترهاي کم کاراکتر با عوامل کمتر . بنابراين پروژههاي بزرگ تئاتر ميبايست فعلا منتفي باشد.
نظرتان درباره اجراهاي خياباني با رعايت پروتکلهاي بهداشتي چيست برخي ميگويند تئاتر را با کارهاي خياباني قرار است شروع کنند؟
تئاتر خياباني هم پيشنهاد خوبي است چون پشت صحنه و گريم خاصي ندارد اما مشکلش اين است که کنترل تماشاگر سخت است. البته اين کارها که در خيابان اجرا نميشود عموما در محوطههاي پارکها يا سالنهاي نمايشي صورت ميگيرد اگر قرار است اينها هم شروع و اجرا شوند بايد جاهايي باشند که فاصلهگذاري صورت بگيرد مردم با فاصله از هم بايستند يا بنشينند و به تماشاگر يادآور شوند که فاصله را رعايت کند، چرا که عدم رعايت فاصله ميتواند دو مرتبه باعث شيوع ويروس شود.
امسال تصميم به اجراي چه کاري داشتيد آيا نظرتان تغيير کرده يا اينکه قرار هست نمايشي را روي صحنه ببريد، امسال تصميم داريد بعد از بازگشايي چه کاري به صحنه ببريد؟
شديدا اين روزها در فکر هستم حتي مطالعاتي هم روي متنهايي که به آنها علاقه دارم، تصميم داشتم مثل هميشه يک پروژه را امسال به صحنه ببرم که البته اين پروژهها چون فراخوان ميطلبد و اجراهاي زياد و بازيگران متعدد امسال فکر ميکنم ديگر امکانش نباشد. بنابراين فکر ميکنم احتمالا کارم را با نمايشنامهخواني شروع کنم انشاءا... که بتوانيم راههاي خلاقانهاي را شروع کنيم . پروژههايي در اين رابطه به ذهنم ميرسد اگر اوضاع خوب شود اجراهايي داشته باشيم چرا که ذهنم را درگر کرده است. بنابراين فراخوان و اجراي بزرگ صحنهاي فعلا به تعويق ميافتد. خود همين نمايشنامهخواني ميتواند يک سنگ محکي باشد براي اينکه وضعيت خودمان را بسنجيم، ارتباطمان با تماشاگر به چه صورت در اين ايام خواهد بود . آيا اصول بهداشتي توسط بازيگران و تماشاگران رعايت ميشود و در چه حد امکان پذير است و اينکه آيا با تعداد کمتر براي اجراي تئاتر و رعايت اصول ميتوانيم ريسک بيماري را پايين بياوريم و آن حس امنيت را در تماشاگر ايجاد کنيم يا خير که همه اينها با بازگشايي سالنها آزموده خواهد شد.
