آخرین تلاشها برای حذف برجام
تصميم دولت دونالد ترامپ در پايان دادن به معافيتهاي همکاري هستهاي با ايران، آخرين تلاش آنها براي از بين بردن کامل برجام است که با نگاهي عميقتر منافع آمريکا را به خطر مياندازد. مايک پمپئو در اين راستا فشار آورد تا در ماه مارس اين معافيتها به پايان برسد اما به سبب يک اختلافنظر با استيون منوچين وزير خزانهداري ايالات متحده آن را از دست داد. دولت ترامپ در حال حاضر به خاطر تحريمهاي خود در قبال ايران در بحبوحه گسترش ويروس کرونا تحت فشار است. اين مساله به تمديد 60 روزه معافيت منجر شده است. تصميم جاري مبني بر حفظ معافيت 90 روزه براي نيروگاه بوشهر، آخرين نبرد معافيتي را در درون دولت ترامپ شکل ميدهد؛ در حالي که مبارزات انتخاباتي رياستجمهوري روزبهروز داغتر ميشود. اين اقدامات در راستاي مجموعه اقدامات براي مقابله با لغو تحريم تسليحاتي ايران است. در راستاي تحقق چنين اقداماتي تا حدودي موضعگيري چين، روسيه و اتحاديه اروپا نقش اساسي خواهد داشت. تا اين لحظه تمامي اقدامات در راستاي محکوميت تلاشهاي ترامپ است و عنوان کردهاند که حتي در پي چنين اقداماتي انپيتي نيز تحتالشعاع قرار ميگيرد. اروپا همواره در عمل به آمريکا نزديکتر بوده است اما در دو سال اخير شاهد تغيير موضع اروپاييها بودهايم و حداقل در صحبت و موضعگيري از اين کشور فاصله گرفتهاند. اين مخالفتها نشان از آن است که برجام براي اتحاديه اروپا ارزش داشته و قصد دارد آن را حفظ کند. اقدامات دوپهلوي اروپا در اين راستا نيز حاکي از آن است که قصد دارند در اين بحران هم نظر ايران را جلب کنند و هم ايالات متحده را در اين عرصه نگه دارند. اگر ايران به آژانس اجازه نظارت دهد و در برجام مشکل خاصي ايجاد نشود بعيد به نظر ميرسد که آمريکا بتواند تا ماه اکتبر اقدامي عليه لغو تحريمهاي تسليحاتي و نابودي برجام انجام دهد. در عرصه فعاليتهاي هستهاي هم قطعا ايران توانايي گسترش برنامهها خود را دارد و ساير کشورها نيز شايد به اين علت خواهان حفظ برجام هستند؛ به شکلي که در گذشته نيز ساير کشورها همواره ناظر بوده و توسعه فعاليتهاي هستهاي توسط ايران عملياتي ميشده است. مجموع اين عوامل حکايت از آن دارد که با ديپلماسي متناسب و اقدامت داخلي و خارجي در بستر منطق ميتوان از اعمال فشارهاي بيشتر بر کشور جلوگيري کرد و در برههاي از زمان که کشورهاي جهان درگير کرونا و مسائل اقتصادي هستند از اين هجمه همهجانبه آمريکا تا حدودي جلوگيري کرد. مقولهاي که بعيد به نظر ميرسد در پلههاي پاياني با توجه به هجمهاي که عليه ترامپ در داخل و خارج از آمريکا شکل گرفته است، محقق شود و اين مقوله شايد يک امتياز براي ايران باشد تا بتواند از اين فشارها رهايي يابد.
