انتظار برای شکست انتخاباتی ترامپ یعنی فرصتسوزی
آرمان ملي- امير داداشي: مشکلاتي نظير تورم، کسري بودجه، جهش نرخ دلار، کاهش درآمدهاي ارزي و ... به موضوعي تکراري در اقتصاد ايران تبديل شدهاند، اما اين مشکلات طي دو سال اخير رنگوبوي جديتري به خود گرفتهاند تا با شيوع بيماري کرونا زنگ هشدار بحران اقتصادي به صدا درآيد. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با مهدي تقوي، اقتصاددان، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
امروز صادرات نفت ايران به حداقل خود رسيده و اين امر مشکلاتي نظير کسري بودجه، کاهش درآمدهاي ارزي، رشد تورم، جهش نرخ ارز و ... را در پي داشته است. بدون نفت چگونه ميتوان اين مشکلات را پشتسر گذاشت؟
اقتصاد که فقط نفت نيست. متاسفانه طي ساليان سال تکيه دولتهاي ايران روي منابع نفتي بوده و با فروش طلاي سياه تلاش کردهاند اقتصاد را سرپا نگه دارند. هرگاه فروش نفت ايران خوب بوده، اقتصاد هم در روند رو به ثبات قرار گرفته و هرگاه هم که مثل اين روزها در صادرات نفت مشکل داشتهايم، بازارها بر هم ريختهاند. دولت ميتواند تمرکز خود را بر صادرات ديگر منابع هم بگذارد. خوشبختانه سرزمين ايران داراي آبوهوايي چهار فصل است و اين امر به ما کمک ميکند صنعت کشاورزي را توسعه ببخشيم. علاوه بر اين منابع غني و عظيم در خاک ايران وجود دارد که برنامهريزي در اين زمينه هم ميتواند اقتصاد را از نفت بينياز کند. همچنين با تجديدنظر در رابطه با بعضي از مسائل فرهنگي و سياسي با رشد و توسعه گردشگري در ايران کمک ميکند. بسياري از گردشگران آرزو دارند تا يک بار ايران را از نزديک مشاهده کنند و با جاذبههاي طبيعي، تاريخي، فرهنگي و مذهبي آن به شکل ملموستري آشنا شوند، اما گاه برخي از سختگيريها ورود آنها به ايران را سخت ميکند. بهويژه اکنون با شيوع بيماري کرونا در سطح جهان بهطور کلي اين صنعت را زمينگير کرده است. اما ما با زيرکي و هوشمندي ميتوانيم نقطه عطفي در کرونا به وجود آوريم و از اين تهديد براي خود فرصتي بسازيم. در حالي که بيشتر کشورها در انتظار مرگ کرونا هستند و يا به کشف واکسن کوويد-19 فکر ميکنند، ما ميتوانيم با در نظر گرفتن تمهيدات بهداشتي و درماني در مسافران خارجي اين اطمينان خاطر را به وجود آوريم که هيچ خطري آنها را تهديد نميکند. البته شايد حرفزدن درباره اين موضوع آسان باشد، اما بايد توجه داشت که تحقق آن نياز به برنامهاي جامع و عملي دارد. مقصود از اين صحبتها اين نيست که دولتها بهطور کلي نفت را کنار بگذارند، به هر حال نفت مادهاي است که بر سر آن جنگها شکل گرفته و حتي در شرايطي که در منفي 40 دلار هم پس رفت ميتواند ابزاري در دست دولتها براي قدرتنمايي باشد. بنابراين دولت در کنار پيشبرد اهداف غيرنفتي، بايد چارهاي براي بهبود فروش نفت هم بينديشد. همانطور که اقتصاد فقط نفت نيست، جهان هم فقط آمريکا نيست. ما همچنان اين فرصت را داريم با بيش از 200 کشور جهان تعامل تجاري و اقتصادي داشته باشيم. اينکه گفته ميشود اين کشورها به دليل منافعي که در ارتباط با آمريکا دارند، حاضر به مشارکت با ايران نميشوند بهانهاي بيش نيست، چراکه ما ميتوانيم طي مذاکره با اين کشورها معافيتها و تسهيلات براي آنها در نظر بگيريم تا وارد بازي برد- برد شويم.
به هر حال دولت ايران در تحريم قرار دارد و طي دو سال اخير مشاهده کرديم که بسياري از شرکتها تمايلي به همکاري با دولت ما ندارند. چطور ميتوان وارد تعامل با شرکتهاي بزرگ شد؟
در اين زمينه نبايد از نقشآفريني بخش خصوصي غفلت کرد. شايد آمريکا بتواند يک دولت را تحريم کند، اما اگر صدها و حتي هزاران شرکت از بخش خصوصي در اقتصاد فعال و ذينفع باشند اصلا شناسايي آنها براي ايالات متحده امکانپذير نيست تا اينکه بخواهد به مرحله تحريم برسد. گذشته از تحريمهاي خارجي، ما در داخل کشور هم شاهد بروز تحريمهايي هستيم. در حالي که ما بارها از دولت و مجموعه حاکميت خواستهايم که فضاي تعامل با ساير کشورها را باز نگه دارند، اما مشاهده ميکنيم که پرونده همکاري با FATF ÏÑ ÇíÑÇä ãÓکæÊ ãíãÇäÏ. ÔÇíÏ ÊÍÑíã ÂãÑíکÇ ÑÇ ÈÊæÇä Èå ÇäæÇÚ ãÎÊáÝ ÏæÑ ÒÏ، ÇãÇ ÏÑ ÑÇÈØå ÈÇ ÞÑÇÑگÑÝÊä ÏÑ áíÓÊ ÓíÇå FATF چå ãíÊæÇä کÑÏ؟ کÔæÑåÇíí کå ãÝÇÏ ÂííääÇãå æ ÞæÇäíä Çíä äåÇÏ ãÇáí ÑÇ پÐíÑÝÊåÇäÏ ØÈíÚÊÇ ÍÇÖÑ Èå åãکÇÑí ÈÇ ÇíÑÇä äãíÔæäÏ. ÈÑ Çíä ÇÓÇÓ ãÇ ÔÑکÇí ÊÌÇÑí ÎæÏ äÙíÑ چíä، ÑæÓíå، ÊÑکíå æ ... ÑÇ Èå Ïáíá ÞÑÇÑگÑÝÊä ÏÑ áíÓÊ ÓíÇå FATF ÇÒ ÏÓÊ ãíÏåíã. ÇáÈÊå åäæÒ åã ÝÑÕÊåÇ ÑÇ ÈåØæÑ کÇãá ÇÒ ÏÓÊ äÏÇÏåÇíã. ÈÑÌÇã åäæÒ åã ÒäÏå ÇÓÊ æ ÇÑæپÇííåÇ ÈÇÑåÇ Èå ÇÒ ÓÑگíÑí Âä ÊÇکíÏ کÑÏåÇäÏ.
به نظر ميرسد تصميمگيران کشور براي اجراي برنامههاي خود منتظر نتايج انتخابات آمريکا هستند. آيا اين روند باعث فرصتسوزي نميشود؟
شکست ترامپ در انتخابات پيشروي آمريکا قطعي نيست. در سال 2016 هم بسياري از تحليلگران سياسي، بهويژه آنهايي که در ايران هستند کلينتون را پيروز قطعي انتخابات آمريکا ميدانستند، اما مشاهده کرديم که چطور پوپوليسم تا آن سر دنيا نفوذ کرده است. انتظار براي شکست ترامپ در انتخابات آمريکا بدين معناست که ما يک سال پيش رو را از دست خواهيم داد. پس از آن هم نوبت به انتخابات ايران ميرسد و مشخص نيست چه شرايطي بين دو کشور حاکم شود. در حالي که ما اگر از اکنون مذاکرات خود با اروپا و مهمتر از آن با کشورهاي همسايه آغاز کنيم، ميتوانيم به بهبود روند اقتصاد اميد داشته باشيم. اگر صادرات نفتي و غيرنفتي ايران افزايش يابد، طبعا منابع ارزي بيشتري به کشور ميآيد. در اين صورت هم خريد کالاهاي وارداتي با سهولت بيشتري انجام ميپذيرد و هم بانک مرکزي با ابزار بهتري ميتواند کنترل بازار ارز را به دست ميگيرد. اگر براي رفع نيازها قرار باشد همچنين پول منتشر شود، در آن صورت تورم لحظهاي با شدت بيشتري به روند خود ادامه ميدهد و ارزش ريال هم هر روز کم و کمتر ميشود و اين مردم هستند که اين تورمها را در سفره خود احساس ميکنند.
اکنون بازار سرمايه کشور با استقبال گستردهاي همراه شده، رشد بورس را چطور تحليل ميکنيد؟
به هر حال روند بهوجودآمده در بورس را ميتوان به فال نيک گرفت، مشروط بر آنکه بازدهي بالاي بورس رونق توليد را به همراه داشته باشد.
