نقش روسیه در تقابل حقوقی ایران و آمریکا

همزمان با افزایش فشارهای دیپلماتیک ایالات متحده برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران که قرار است در اکتبر امسال لغو شود، شاهد اظهارات فعال مقامات روسیه در حمایت از ایران هستیم و کرملین بارها در هفته‌های اخیر اقدامات آمریکا برای ادامه تحریم تسلیحاتی ایران را محکوم کرده است. در این میان انگیزه روسیه از این حضور فعال را برخی به دلیل منافع این کشور در فروش تسلیحات به تهران و برخی نیز به دلیل تلاش مسکو برای تقابل با واشنگتن می‌دانند. با این حال به نظر می‌رسد در یک ارزیابی دقیق‌تر باید آنچه بین روسیه و غرب در سال‌های اخیر رقم خورده را مورد توجه قرار دهیم تا با استفاده از آن بتوان مواضع روس‌ها نسبت به ایران را بهتر ارزیابی کرد. با الحاق کریمه به روسیه در سال 2014 به عنوان منطقه‌ای که اکثریتی روس داشت و جدایی این شبه‌جزیره از اوکراین میان غرب و روسیه اختلاف نسبتا شدیدی ایجاد شده است. کریمه در سال 1956 از روسیه جدا و به اوکراین پیوسته بود اما اقدام پوتین در پیوسته‌سازی مجدد آن به روسیه با واکنش تند و تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا همراه شده که آنها تلاش کرده‌اند مسکو را منزوی کنند. در این میان روسیه در سال‌های اخیر تلاش کرده از کارت‌های خود برای تحت فشار قرار دادن غرب استفاده کند تا آنها الحاق کریمه را به رسمیت بشناسند. از جمله یکی از اهداف حضور و میدان‌داری اصلی کرملین در سوریه نیز همین موضوع بود. ایران نیز در این پازل جای می‌گیرد و روس‌ها تلاش می‌کنند با استفاده از ظرفیت خود در رابطه میان ایران و آمریکا امتیازاتی را از غرب بگیرند اما خود آنها قبلا نیز صریحا اعلام کرده‌اند که آتش نشان ایران و ایالات متحده نخواهند بود. بنابراین تلاش‌های اخیر روسیه نیز در راستای همان استفاده از کارت ایران برای فشار به آمریکاست تا بتواند امتیازات خود را بگیرد. پیش از این نیز روس‌ها سابقه خوبی از حمایت عملی و تا آخر کار ماندن کنار ما نداشته‌اند و به همین دلیل در میان افکار عمو‌می این عمل روس‌ها در خاطر مانده است. در ماجرای تمدید تسلیحاتی، روسیه از سویی نشان می‌دهد که از ایران حمایت می‌کند، اما می‌داند که حتی اگر تحریم‌های سازمان ملل لغو شود و تحریم‌های یک‌جانبه ایالات متحده علیه فروش سلاح به ایران وجود داشته باشد، روسیه بسیار سخت خواهد توانست آن تحریم‌ها را نادیده بگیرد؛ با این قیاس که اکنون روس‌ها در قبال تحریم‌هایی که بر بخش‌های عادی ایران از سوی آمریکا اعمال شده، سکوت می‌کنند.