از تجارت بنزین تا احتمال تقابل نظامی
آرمان ملی: ایران و آمریکا این روزها بار دیگر در آستانه یک درگیری نظامی مستقیم قرار گرفتهاند. جمهوری اسلامی تصمیم گرفته است با ارسال کشتیهای حامل سوخت به سواحل ونزوئلا از این متحد خود در آمریکای جنوبی حمایت کرده و به نوعی «تحریمشکنی» کند. در مقابل آمریکا نیز که بادیوار تحریمها علیه ونزوئلا آن را در آستانه فروپاشی میبیند، اقدام به اتخاذ تدابیری کرده که به وسیله آنها بتواند همزمان از «تحریم شکنی» و «تقابل مستقیم نظامی با ایران» جلوگیری کند. از جمله این تدابیر میتوان به صدور هشداری از سوی ارتش آمریکا اشاره کرد که بر اساس آن هر شناوری که در آبهای خلیج فارس به کشتیهای ایالات متحده نزدیک شود میتواند به عنوان «تهدید» تلقی شده و مورد هدف قرار گیرد.
کاخ سفید این روزها کار سختی پیش روی خود دارد؛ از یک سو اگر مانع رساندن سوخت به ونزوئلا نشود، اعتبار و استحکام تحریمهای واشنگتن از بین میرود و از دیگرسو اگر بخواهد با اقدامات قهری کشتیهای ایرانی را متوقف کند، باید منتظر پاسخ متقابل ایران در خلیج فارس باشد. در این شرایط وزارت دفاع آمریکا اقدام به صدور اطلاعیهای کرده که میتواند بیانگر سناریوی احتمالی آمریکا در قبال کشتیهای ایرانی عازم ونزوئلا باشد. به نوشته «اسوشیتد پرس» نیروی دریایی آمریکا هشدار داده است که «اقداماتی دفاعی و قانونی» را در برابر هر شناوری که به فاصله 100 متری کشتیهای جنگی آمریکایی نزدیک شود، صورت خواهد داد. «اقدامات دفاعی» به طور معمول شامل فاصله گرفتن از کشتی نزدیکشونده، به صدا در آوردن آژیر هشدار، شلیک غیرمستقیم برای دور کردن کشتی مهاجم و در نهایت شلیک مستقیم به آن است، با این حال پیشنهاد دادن یک فاصله مشخص برای جلوگیری از وقوع درگیری، اتفاقی جدید و کم سابقه در دریاست. ربکا ربرایچ، سخنگوی ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین در این باره میگوید: «ناوهای ما به صورت روتین، عملیات خود را در آبهای بینالمللی و هرکجا که قوانین
بینالمللی اجازه دهد، دنبال خواهند کرد. ما قصدی برای درگیری نداریم». با این وجود هر چند که ممکن است فاصله 100 متری مناسب به نظر آید اما این فاصله برای ناوهای جنگی سنگین که به سختی میتوانند مسیر خود را تغییر دهند، فاصله زیادی نیست و همین موضوع میتواند سرآغاز یک درگیری ناخواسته میان دو کشور شود. روز يكشنبه بود كه خبرگزاري رويترز به نقل از يك مقام ارشد دولت آمريكا نوشت كه دولت ترامپ در تلاش است با اتخاذ تصميمي متناسب مانع از انتقال سوخت و بنزين ايران به ونزوئلا شود. در حالي كه رسانههاي متفاوت به دنبال ليستسازي از اقدامهايي بودند كه آمريكا ميتواند با توسل به آنها مانع از انتقال سوخت و بنزين ايران به ونزوئلا شود، خبرگزاري فارس در گزارشي نوشت كه آمريكا براي فشار بيشتر بر تهران و كاراكاس و به منظور جلوگيري از فروش نفت ايران به ونزوئلا ناو جنگي به درياي كاراييب فرستاده است. بنابر اين گزارش چهار ناو جنگي نيروي دريايي آمريكا به همراه هواپيماي «پي۸ پوسايدون» از اسكادران VP-26 به منطقه كاراييب اعزام شدهاند. در بخشي از خبر فارس آمده است كه اين كشتيهاي جنگي آمريكا براي مقابله احتمالي با نفتكشهاي ايراني اعزام
شدهاند.
اهمیت تحریمشکنی
آمريكا و ايران در حالي حوزه جديدي براي تنش اينبار در كاراييب را تجربه ميكنند كه وزارت امور خارجه آمريكا، دفتر كنترل داراييهاي وزارت خزانهداري و گارد ساحلي اين كشور دستورالعملي را با هدف اجراي سختگيرانهتر تحريمها عليه چند كشور از جمله ايران منتشر كردند. وزارت خارجه آمريكا در بيانيهاي اعلام كرده بود كه هدف از صدور اين دستورالعمل، كمك به صنعت دريانوردي و فعالان بخش انرژي و فلزات براي مقابله با «اقدامات فريبكارانهاي در كشتيراني» است كه براي دور زدن تحريمهاي اعمالشده عليه كشورها به خصوص ايران، كره شمالي و سوريه مورد استفاده قرار ميگيرند. در بخشي از متن بيانيه وزارت خارجه آمريكا آمده است: «اين دفترچه راهنما، دستورالعملهاي قبلي صادرشده توسط دولت آمريكا را بهروزرساني كرده و توسعه ميدهد. هدف از آن، ارايه اطلاعات و ابزارهاي لازم به فعالاني است كه از صنايع دريانوردي براي تجارت استفاده ميكنند تا بتوانند با روشهاي فعلي و جديد مورد استفاده براي گريز از تحريمها در كشتيراني و خدمات مرتبط مقابله كنند». در حالي كه درگير شدن نام سه كشور آمريكا، ايران و ونزوئلا در اين پرونده خبري جديد، ميتواند سوژهاي
براي تحليلهاي متنوع درباره شكست سياست تحريم آمريكا در سطح بينالمللي باشد اما آنچه كه در اين مقطع مهم است تلاش ايران براي افزايش هزينه تحريم براي آمريكا است. دولت ترامپ به ظن خود تمام دريچههاي ورودي و خروجي اقتصاد ايران را مسدود كرده و حتي در ميانه شيوع جهاني يك بيماري هم از قفل و بستهاي تحريم عليه ايران يا ساير كشورهاي تحت تحريم قرار گرفته، كم نكرد. در حالي كه استفاده از تحريم اقتصادي براي رسيدن به هدف سياسي به سنتي در سياست خارجي ايالات متحده تبديل شده بسياري از تحليلگران و كارشناسان نسبت به استفاده بيش از حد ترامپ از اين ابزار و در نتيجه بياثر شدن آن در چندماه اخير هشدار داده بودند. طرفداران سياست فشار حداكثري عليه تهران در كاخ سفيد ادعا ميكنند مجموع اقدامهاي تحريمي آمريكا عليه ايران در سه سال و نيم گذشته دست اين كشور در معادلات منطقهاي را خالي كرده يا منجر به تغيير سياستهاي ايران شده اين روزها آمريكا در حال تماشاي نفتكشهاي ايراني است كه بدون تعارف يا پنهانكاري مقابل چشم جامعه جهاني در مسير كاراييب هستند. آمريكاي ترامپ كه فرسنگها آنسوتر از مرزهاي خود در خليج فارس اقدام به تهديد نيروهاي
ايراني ميكند يا دورتادور ايران را با تسليحات نظامي خود به انباري از باروت تبديل كرده اكنون در موقعيت سختي براي تصميمگيري قرار گرفته است. اگر با استفاده از قوه قهريه مقابل نفتكشهاي ايران در كاراييب قراربگيرد هيچ بعيد نخواهد بود كه نيروها يا كشتيهايش در خليج فارس هزينه اين نابخردي را پرداخت كنند. اگر دور بايستد و نظارهگر رسيدن نفتكشهاي ايراني به بنادر ونزوئلا باشد بايد با زبان بيزباني به شكست سياست تحريمي در قبال ايران و كشوري چون ونزوئلا اعتراف كند. در حالي كه واشنگتن تقريبا تمام مسيرهاي تحريمي موجود در قبال ايران را طي كرده حالا زمين بازي در اختيار ايران است تا هزينههاي سياسي اين تحريمها را براي آمريكا افزايش بدهد.
