عضو هيات علمي گروه بهداشت حرفهاي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي ضمن بررسي چالشهاي ويروس کوويد 19 در هوا از جمله مدت ماندگاري، معلق بودن ويروس در هوا و ميزان بيماريزايي آن، راهکارهايي جهت کاهش درصد انتقال ويروس مطرح کرد. رضوان زندهدل با اشاره به تحقيقات متعدد صورت گرفته در رابطه با مدت زمان ماندگاري ويروس در هوا، تشريح کرد: ويروس کوويد 19 همراه قطرات تنفسي از طريق عطسه و سرفه بيماران وارد هوا ميشود. سايز ويروس در حدود 60-100 نانومتر و سايز قطرات همراه با ويروس حدود 10 ميکرون است. مطالعات مختلف بر اساس اين سايز، ماندگاري ويروس در هوا را معمولا حدود 2-3 ساعت برآورد کرده و تحقيقات ديگر نيز نشان داده ويروس همراه با قطرات سيستم تنفسي ميتواند در حد 3 ساعت در هوا باقي مانده و وارد سيستم تنفسي افراد ديگر شود. بعد از اين زمان ويروس بر روي سطوح رسوب ميکند ولي قابليت بيماريزايي خود را از دست نداده و غلظت آن در سطوح کم نميشود. اين عضو هيات علمي دانشگاه در رابطه با ميزان ماندگاري ويروس در هوا طي فصول مختلف سال اظهار کرد: به طور کلي مطالعات بر اين نکته تأکيد دارند که شرايط نامساعد آب و هوايي باعث از بين رفتن ويروسها به خصوص ويروسهاي اثرگذار بر سيستم تنفسي ميشوند. وي در همين رابطه ادامه داد: اينکه گفته ميشود کوويد 19 در مناطق سرد و خشک بيشتر ديده ميشود نيز ميتواند به اين دليل باشد که اپيدمي از زمان شيوع تا به امروز در فصول سرد سال بوده است. لذا با توجه به بررسي رفتار ويروس کوويد 19 از زمان شيوع تا به حال، عدم وجود پيشينه و قابليت انعطافپذيري بالا در ژنوم ويروس، تصميم گيري و قضاوت قطعي درباره آن زود است. به طور مثال افزايش موارد ابتلا در خوزستان طي روزهاي اخير و با دماي بالاتر از 30 درجه نشان دهندهي متفاوت بودن رفتار ويروس نسبت به ويروسهاي مشابه است.
غلظت ويروس کوويد 19 در هوا
اين متخصص سمشناسي در مورد غلظت ويروس در هوا و سطوح، خاطر نشان کرد: هنگام عطسه و سرفه ذرات بزرگ خيلي سريع روي سطوح رسوب ميکنند و هرچه اين ذرات بزرگتر باشد، زودتر رسوب ميکنند.وي افزود: مطالعات مختلف نشان داده که در مکانهاي آلوده مثل بيمارستانهاي بستري کننده بيماران مبتلا به کوويد 19، غلظت آلودگيهاي اندازهگيري شده در سطح، نسبت به آلودگيهاي موجود در هوا بيشتر است. البته به اين معنا نيست که آلودگي در هوا وجود ندارد و سبب بيماريزايي نميشود بلکه مساله انتقال هم از طريق هوا و هم از طريق سطوح وجود دارد. زندهدل با بيان اينکه آلودگيهاي روي سطوح و مناطق در تماس با دست نيز باعث انتقال آلودگي ميشود، گفت: با اين حال بيماريزايي ويروس موجود در هوا با ويروس روي سطوح تفاوتي ندارد و فقط نحوه پراکنده شدن آنها متفاوت است. اين عضو هيات علمي دانشگاه با اشاره به مطالبي که پيش از اين درباره نقش هوا در انتقال آلودگي و بيماريزايي کوويد 19 مطرح شده، تصريح کرد: اين مساله بايد با احتياط مطرح شود، چراکه مطالعات نشان ميدهد که اين ويروس هم در سطح و هم در هوا وجود دارد و از آنجا که قابليت بيماريزايي ويروس بسيار بالاست، حتي در غلظتهاي سطح پايين گزارش شده در هوا نيز ميتواند بيماريزايي ايجاد کند. زندهدل با اشاره به برخي راهکارها جهت کاهش انتقال ويروس از طريق هوا، گفت: شغل افراد و ميزان ارتباط با افراد آلوده در اين رابطه تاثيرگذار است، به عنوان نمونه حضور در محيطهاي پرخطر مانند بيمارستانها و استفاده از وسايل حفاظت کننده نقش مهمي در ميزان انتقال ويروس ايفا ميکند. وي استفاده از ماسکهاي پارچهاي را براي عموم مردم راهکار مناسبي دانست و ادامه داد: براي همه مردم لزومي به استفاده از ماسکهاي ويژه مثل N95 æÌæÏ äÏÇÑÏ¡ Ñǘå ÇÍÊãÇá ÊãÇÓ ÈÇ ÇÝÑÇÏ ÂáæÏå æ ÈíãÇÑ ˜ãÊÑ ÇÓÊ. ÈÇ Çíä ÍÇá ÇÑ Èå æÇÓØå æÖÚíÊ ÔÛáí æ ÒäÏí¡ ÊãÇÓ ÝÑÏ ÈÇ ÈíãÇÑÇä ˜ÑæäÇíí ÈíÔÊÑ ÈÇÔÏ ãÇääÏ ÑÓäá ÏÑãÇäí íÇ ÎÇäæÇÏååÇí ÏÇÑÇí ÚÖæ ÈíãÇÑ¡ ÈåÊÑ ÇÓÊ ˜å ÇÒ ãÇÓ˜åÇí ÊÎÕÕí ãËá ãÇÓ˜ N95 ÇÓÊÝÇÏå ÔæÏ. Çíä ÚÖæ åíÇÊ Úáãí Ñæå ÈåÏÇÔÊ ÍÑÝåÇí ÝÊ: ÏÇÑÇ ÈæÏä äÏíä áÇíå ãÍÇÝÙÊí ÏÑ ãÇÓ˜åÇí N95 ÇÓÊÝÇÏå ØæáÇäí ãÏÊ ÑÇ ÈÑÇí ÇÝÑÇÏ ÓÎÊ ãí˜äÏ æ ÈÑÇí ÇÝÑÇÏ ÚÇÏí ÊæÕíå äãí ÔæÏ. ÏÑ Çíä ÑÇÈØå ÑÚÇíÊ ÇÕæá ÈåÏÇÔÊí ÇÒ Ìãáå ÔÓÊä ãÏÇæã ÏÓÊåÇ ÈÇ ÂÈ æ ÕÇÈæä¡ ÇÓÊÑíá ˜ÑÏä ÓØæÍ æ ÇÓÊÝÇÏå ÇÒ Çá˜á 70 ÏÑÕÏ æ ÑÚÇíÊ ÝÇÕáå ÇÌÊãÇÚí ÈÑÇí ˜ÇåÔ ÇäÊÞÇá ÈÓíÇÑ ãÄËÑ ÇÓÊ æ ÈÇíÏ Èå ÕæÑÊ ÌÏí ÏäÈÇá ÔæÏ.
نکاتي درباره استفاده از کولر
زندهدل با اشاره به جابهجايي هوا در زمان استفاده از انواع کولرهاي آبي يا گازي اظهار داشت: احتمال انتقال و جابهجايي ذرات در هوا و سطوح آلوده در اين موارد وجود دارد. اين عضو هيات علمي دانشگاه در رابطه با استفاده از کولر گفت: مکان استفاده از کولر در اين رابطه اهميت بالايي دارد. به طور مثال اگر کولر در منزل بيمار کرونايي استفاده ميشود امکان جابجايي هوا احتمال انتقال را بالا ميبرد و تا حد امکان بهتر است از کولر کمتر استفاده شود ولي اگر گرما به حدي است که استفاده نکردن کولر امکانپذير نيست؛ رعايت اصول بهداشتي مانند ماسک زدن، پاکسازي سطوح و استريلسازي، ريسک ناشي از پراکندگي آلودگي از طريق جريان هوا را کمتر ميکند.وي اظهار کرد: در همين راستا توصيه ميشود که افراد پيش از استفاده از کولرهاي آبي و به هنگام راهاندازي، پوشالهاي داخل کولر را تعويض کنند تا آلودگيهاي احتمالي روي سطوح از اين طريق وارد ساختمان نشود.وي با اشاره به عملکرد کولرهاي گازي، گفت: فيلترهاي داخل کولرهاي گازي ذرات خيلي کوچک مانند ذرات ويروس کوويد 19 را جذب نميکنند، بنابراين تنها در صورت وجود آلودگي در داخل ساختمان احتمال پراکنده شدن آلودگي روي سطوح و گردش آلودگي در هواي ساختمان از طريق باد کولر وجود دارد.اين عضو هيئت علمي گروه بهداشت حرفهاي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي در خاتمه در مورد کولرهاي ماشين نيز گفت: در صورت وجود فرد آلوده در ماشين امکان جابجايي ويروس در هواي داخل ماشين با کولر بالا ميرود و احتمال انتقال بيماري به افراد ديگر داخل ماشين افزايش مييابد.