آموزش مجازي؛ عبور از مرزهاي زماني و مکاني
راه آينده، آموزش مجازي است
زهره دهدشتيشاهرخ، عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي ميگويد راه آينده، آموزش مجازي است. بسياري از کشورهايي که بر اساس آموزش سنتي پايهريزي شدهاند، به مرور زمان و با توجه به ضروريات به روش آموزش مجازي رويخواهندآورد. از جمله مسائل و حوزههايي که در شرايط ناشي از شيوع کرونا تحت تاثير قرار گرفت، آموزش دانشآموزان و دانشجويان بود. نهاد آموزش که در بسياري از کشورها به روش سنتي تهيه و تدوين شده است، از زمان شيوع کوويد 19 با مشکل تعطيلي مستمر روبهرو و سبب شده در برخي کشورها تمهيداتي براي برقراري آموزش مجازي در نظر گرفته شود. بهکار بستن برخي سامانهها در دانشگاهها و نيز برنامههايي نظير «شاد» براي دانشآموزان از جمله اين اقدامات در کشور ما بود. البته بايد گفت براي رسيدن به يک برنامه آموزشي مجازي ايدهآل همچنان راه بسياري پيشرو داريم. دهدشتي در گفتوگو با ايرنا اظهار داشت: با توجه به بحران ويروس کرونا در جهان و در ايران و تعطيلي مدارس و دانشگاهها جهت حفظ سلامت دانشآموزان، دانشجويان، معلمان و استادان، چارهاي جز انتخاب سيستم آموزش مجازي در ايران و کشورهايي نظير ايران نبوده و نيست. راه آينده، آموزش مجازي است و در کشورهاي پيشرفته دنيا و در دانشگاههاي معتبر مانند ام آي تي دورههاي آنلاين در کنار دورههاي آموزش سنتي ارائه ميشود. ولي در کشور ما همچنان سيستم آموزش سنتي ترجيح داده ميشد و چنين بهنظر ميرسيد که برنامهريزي چنداني در اين زمينه انجام نگرفتهاست. اما طي روزهاي اخير، تجربه عملي در دانشگاه علامه طباطبايي و دانشگاههاي ديگر ثابت کرد، اين سيستم آموزشي هم ميتواند موفق باشد و با وجود نداشتن سابقه قبلي در زمينه آموزش مجازي بيش از 94 درصد کلاسها به طور مجازي برگزار شده است. همچنين اين تجربه عملي به ما نشان داد به کمک افراد متخصص در زمان بسيار کمي ميتوانيم تا حد قابل قبولي امکانات را براي آموزش مجازي فراهم آوريم که اميدوارم اين راه ادامه يابد. دهدشتي در خصوص تعامل و مشارکت بالاي دانشجويان در روش آموزش مجازي گفت: کيفيت تعامل و مشارکت دانشجويان در اين شيوه آموزشي بالا است و همچنين تعامل بسيار خوبي ميان استاد و دانشجو برقرار است و حتي زمان کلاسها بيش از شيوه آموزش سنتي به طول ميکشد و دانشجويان علاقمندي بسياري به آموزش مجازي نشان ميدهند. هر چند نبايد فراموش کرد در روش سنتي، تعامل رو در رو و چهره به چهره بين استاد و دانشجو برقرار است که ميتواند از اين لحاظ، کيفيت بالاتر و تاثيرگذارتري را دارا باشد.
تجارب آموزش مجازي
دهدشتي در خصوص تجربهاش از روش آموزش مجازي بيان داشت: از جمله مشکلاتي که در اين زمينه وجود دارد، اين است که ما نميتوانيم همان سيستم آموزش سنتي را در آموزش مجازي پياده کنيم و نيازمند استفاده از تکنولوژيها و روشهاي نوين آموزشي هستيم. در اين راستا بايد کلاسهاي آموزشي استادان جهت بهرهگيري بالاتر از اين سيستم برگزار شود و همچنين پرسنل پشتيبان هم باشند تا برخي مشکلات فني را حل کنند. قطعا اگر اقدامات و تمهيدات لازم در اين خصوص فراهم باشد، استادان با مشکلات کمتر مواجه ميشوند و آموزش به بهترين نحو ميتواند ارائه شود.وي افزود: تجربه من در سمت مديرگروهي نشانداد که بسياري از فرآيندهاي کاري به طور سنتي طراحي شدهاند که بايد مورد تجديد نظر قرار گيرند و متناسب با شرايط آموزشي مجازي تهيه و تدوين شوند. اما به طور کلي با توجه به اينکه آمادگي قبلي براي آموزش مجازي نداشتيم ولي نتيجه از نظر من رضايتبخش است.
دهدشتي در خصوص آموزش مجازي و تفاوت آن با آموزش حضوري گفت: آموزش مجازي داراي نقاط قوتي است که از آن جمله ميتوان به فراتر بودن از زمانها و مکانها اشاره کرد. به عبارتي اين روش آموزشي داراي محدوديت زماني و مکاني نيست و دانشجويان ميتوانند کلاسهاي ضبط شده را مجددا در زمان و مکان مناسب مشاهده کنند. همچنين آموزش آنلاين به دانشجويان شاغل اين امکان را ميدهد که بدون صرف زمان و هزينه جهت رفت و آمد در هر نقطه امکان دسترسي به کلاس درس را داشته باشند. علي الخصوص براي دانشجويان شهرستاني که مجبور به گرفتن مرخصي و صرف هزينه جهت رفت و آمدند، اين روش ميتواند بسيار مناسب باشد. اما موفقيت اين روش تا حدود زيادي منوط به فراهم بودن زيرساختهاي لازم در سطح کشور و مراکز آموزشي است. چهبسا بسياري از دانشجوياني که در مناطق محروم هستند، قادر به تامين امکانات اين امر مانند لپ تاپ و يا گوشي هاي هوشمند و مناسب نيستند. بنابراين واضح است که در يک جامعه ناهمگن بايد شرايط متفاوت را نيز لحاظ کرد و بعد به اقدامي تصميم گرفت. همچنين از جمله مشکلاتي که در اين روش آموزشي وجود دارد در مواردي از قبيل عدم دسترسي به اينترنت يا پايين بودن سرعت اينترنت و نداشتن ساز و کار مناسب براي گرفتن آزمون است که بايد همه اين موارد لحاظ شوند. اما در روش سنتي با چنين مشکلاتي رو به رو نيستيم و تعامل رو در رو و چهره به چهره استاد و دانشجو ميتواند به مراتب داراي تاثيرگذاري بسياري بيشتر باشد.