کرونا و روز کارگر

روز کارگر امسال در حالی فرا رسید که جهان درگیر کرونا بود و اقتصاد ایران هم با این بیماری دست‌وپنجه نرم می‌کرد. آن‌طور که ستاد مقابله با کرونا در اسفند ماه تصمیم گرفت، بسیاری از کارخانه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی موظف شدند که فعالیت خود را برای مدتی متوقف کنند. به هر حال تمامی کشورهای جهان با این بحران مواجه هستند و نمی‌توان ایران را در این زمینه مستثنی از دیگران دانست. با این حال از دولت انتظار می‌رود حمایت‌های خود را در موعد مقرر و متناسب با نیاز کارگران و بنگاه‌های اقتصادی به دست آنان برساند. مشخصا کارگاه یا مغازه‌ای که دو ماه یا بیشتر تعطیل می‌شود از پس پرداخت حقوق کارگرانی که کاری هم انجام نمی‌دهند، برنمی‌آید. در این زمینه کارفرما و دولت می‌توانند با توافق یکدیگر هر کدام بخشی از دستمزد کارگران را بپردازند. نباید فراموش کنیم که معیشت کارگران از طریق همان حقوقی که روزانه به دست می‌آورند، تامین می‌شود. اگر نگاهی به تصمیماتی که کشورهای توسعه‌یافته در ایام کرونا گرفتند بیندازیم، متوجه می‌شویم که بسیاری از دولت‌ها از کارگران خواسته‌اند تا در این ایام در خانه بمانند، اما کمک‌های مالی چه بسا بیشتر از حقوق ماهانه‌شان را به آنها پرداخت کرده‌اند. اما در ایران دولت از این اقشار انتظار دارد برای کمک به کنترل کرونا در خانه بمانند و هیچ پرداختی هم به آنها نداشته باشد. برخی رسانه‌ها هم با پخش گزارش‌هایی از مردمی که از خانه خارج شده‌اند می‌خواهند آنان را متهم اصلی شیوع کرونا جلوه دهند. به هر حال وقتی کمک‌های دولت کفاف هزینه‌های زندگی را نمی‌دهد، کارگران باید درآمدی برای امرار معاش داشته باشند یا خیر؟ در زمینه حمایت از قشر کارگری مدام شعارهایی به گوش می‌رسد، اما در عمل اتفاق مثبتی رخ نمی‌دهد. ما با بسیاری از کارگرانی که مواجهه داریم می‌گویند که حتی موفق به دریافت وام یک میلیون تومانی هم نشده‌اند. حال دولت این وعده را هم داده که به ازای هر کارگر وام 12 میلیون تومانی به کارفرمایان ارائه می‌دهد که امیدواریم حداقل این اتفاق رخ دهد و شاهد موج جدیدی از اخراج کارگران نباشیم. در روز کارگر باید از دغدغه اصلی کارگران هم گفته شود. پیش از کرونا هم کارگران مشکلات عدیده داشتند که ازجمله آن می‌توان به موضوع امنیت شغلی اشاره کرد. طی این سال‌ها شاهد آن هستیم که بنگاه‌های اقتصادی با کارگران قراردادهایی می‌بندند که تناسب چندانی با قانون کار ندارد. این قراردادها گاهی یک‌طرفه هستند و در بیشتر موارد تضمینی برای تمدید آنها وجود ندارد. تعدادی از شرکت‌ها و کارگاه‌ها هم قراردادها را یک ماه یک ماه تمدید می‌کنند که این امر باعث می‌شود تا کارگران همواره نگران از دست شغل خود باشند. آنها هیچ‌گاه این اطمینان را ندارند که آیا ماه آینده هم شغل و درآمدی خواهند داشت یا خیر؟ در ایام کرونا هم همه کشورها به هر حال برنامه‌ای را برای حمایت از کارگران بیکارشده به اجرا گذاشتند، اما در ایران فاقد برنامه اجرایی بودیم. دستورالعمل‌هایی که مسئولان به آن اشاره می‌کنند بسیار خوب و مفید به نظر می‌رسد، اما فعلا فقط در حد حرف و کلام باقی مانده‌اند و نشانه‌ای از اجرای آنها به چشم نمی‌خورد. از دیگر دغدغه کارگران می‌توان به تامین روزانه معاش اشاره کرد. دخل و خرج بسیاری از این افراد روزانه است. یعنی آنها اگر یک روز درآمدی نداشته باشند، پس‌اندازی ندارند که بخواهند نیازهای روزانه‌اشان را تامین کنند. درنتیجه در آن روز مصرفی نخواهند داشت. نگرانی‌هایی که کارگران همواره در ذهن دارند، به‌مراتب بدتر از استرس کروناست. به هر حال دیر یا زود درمانی برای کرونا یافت می‌شود، اما اینها دغدغه‌هایی هستند که درمان خاصی ندارند.