مصائب شاد و دغدغه جدید والدین

آرمان ملي- منيره چگيني: شيوع کرونا در کشور، فضاي آموزشي و دانش‌آموزان را با وضعيتي روبه‌رو کرد که تاکنون آن را تجربه نکرده است. در حالي آلودگي هوا و بارش برف در سال گذشته بارها مدارس کشور را تعطيل کرد که مسئولان آموزش و پرورش هيچوقت گمان نمي‌کردند با شيوع کرونا و تعطيلي بلندمدت مدارس با چالش جدي روبه‌رو شوند و به فکر آموزش از راه دور بيفتند. اتفاقي که در جنگ تحميلي مدتي تجربه شد و تعدادي از درس‌ها از طريق شبکه دو تلويزيون به محصلان آموزش داده مي‌شد. اما با شيوع کرونا و تعطيلي مدارس وزارت آموزش و پرورش تصميم گرفت آموزش دروس را از طريق تلويزيون به مدت 20 دقيقه‌ تا نيم ساعت در شبکه آموزش انجام دهد، اما اين تجربه‌ چندان موفق نبود. بعد به فکر آموزش‌هاي آنلاين و از راه دور افتادند، اتفاقي که در کشورهايي نظير آمريکا و استراليا از نيم قرن پيش تجربه شده بود و بعد از مدتي وزارت آموزش و پرورش از راه‌اندازي شبکه آموزش دانش‌آموزي يا «شاد» خبر داد و پس از گذشت کمتر از سه هفته وزير آموزش و پرورش اعلام کرد که بيش از 12 ميليون دانش‌آموز و معلم در شبکه شاد ثبت‌نام کرده‌اند، اما امسال بيش از 14 ميليون و 600 هزار دانش‌آموز، سال تحصيلي 98-99 را آغاز کرده‌اند. از سوي ديگر خانواده‌هاي زيادي معتقدند اين کانال کارايي لازم را ندارد و براي کار با آن با مشکلات زيادي روبه‌رو هستند.

به باور کارشناسان اين نرم افزار مشکلات بسياري دارد و بسياري از خانواده‌ها هنوز نتوانسته‌اند از اين طريق آموزش‌هاي فرزندشان را دنبال کنند. مادر يکي از دانش‌آموزان درباره مشکلات اين کانال به «آرمان ملي» مي‌گويد: بيش از يک هفته زمان صرف کرديم تا شايد بتوانيم نام نويسي فرزندم را در اين اپليکيشن انجام دهيم، اما نمي‌دانم چرا احراز هويت فرزندم صورت نمي‌گيرد و به هر بهانه‌اي روند ثبت نام در اين اپليکيشن ناتمام مي‌ماند. هم‌اکنون از طريق واتساپ با معلمان مدرسه در تماس هستيم و دخترم آموزش‌هاي آنها را پيگيري مي‌کنند. يکي ديگر از والدين نيز با بيان اينکه سرعت اينترنت در شبکه شاد بسيار پايين است و نمي‌توانيم يک فايل صوتي چند مگابايتي را دانلود کنيم مي‌گويد: «کانال شاد با سيستم عامل آي‌او‌اس که بر روي گوشي‌هاي آيفون نصب شده‌اند، کار نمي‌کند و بايد حتما سيستم عامل اندرويد داشته باشيد. ضمن اينکه اگر سيستم عامل اندرويد در گوشي شما قديمي باشد، ورود به شاد امکانپذير نيست.» پاسخ محسن حاجي ميرزايي، وزير آموزش و پرورش به انتقادها در اين‌باره در يک برنامه تلويزيوني چندان قانع‌کننده نبود. او گفته است: هيچ چيزي جايگزين مدرسه نيست. بايد روش‌هاي مختلفي را تمرين کنيم. قطعا ممکن است بخشي از دانش‌آموزان تحت پوشش قرار نگيرند. کماکان برنامه تلويزيوني موضوعيت خواهد داشت. تمام تلاشمان را مي‌کنيم اشکالات به تدريج رفع شود.

افزايش قيمت موبايل و تبلت

آمارها نشان مي‌دهد، شمار قابل توجهي از خانواده‌هاي ايراني، مشکل بزرگ‌تري براي استفاده از اين شبکه دارند و آن برخوردار ‌نبودن از گوشي‌هاي هوشمند است. قيمت موبايل و تبلت‌هاي دانش‌آموزشي با افزايش 20 تا 40 درصدي در بازار همراه بوده و قيمت يک تبلت معمولي به سه ميليون تومان رسيده است. نتايج نظرسنجي مرکز افکارسنجي دانشجويان ايران (ايسپا) که در بهار‌98 انجام شده است، نشان مي‌دهد، 69 درصد ايرانياني که موبايل دارند، از گوشي هوشمند استفاده مي‌کنند. اين نظرسنجي به‌صورت ملي با جامعه آمار شهروندان کل کشور (ائم از شهر و روستا) انجام شده و در آن نزديک به 31درصد از پاسخگويان اعلام کرده‌اند، از گوشي هوشمند استفاده نمي‌کنند. پيمايش ملي مصرف کالاهاي فرهنگي ايران نيز که در سال‌98 به انجام رسيده، يافته‌هاي تقريبا مشابهي دارد. براساس اين پيمايش، حدود 7/90 درصد ايرانيان تلفن همراه دارند و از ميان دارندگان تلفن همراه نيز6/68 درصد از گوشي‌هاي هوشمند استفاده مي‌کنند. اگر نتايج اين دو پيمايش ملي را مبنا و به‌طور تقريبي فرض بگيريم که نرخ بهره‌مندي از تلفن همراه در کشور 90درصد و نرخ استفاده از تلفن هوشمند 69درصد باشد، معنايش اين است که با توجه به جمعيت 3/83 ميليون نفري کشور طبق آخرين سرشماري مرکز آمار ايران، دست‌کم 8ميليون‌نفر از مردم کشور داراي تلفن همراه نيستند و بيش از 23ميليون نفر نيز از گوشي‌هاي غير هوشمند استفاده مي‌کنند.

اينترنت چيست؟‌

استان سيستان و بلوچستان از جمله مناطقي است که دانش‌آموزانش با خطر ترک تحصيل و محروميت دائمي از آموزش روبه‌رو هستند. در استان سيستان‌ و‌ بلوچستان به گفته وزارت ارتباطات، حدود 40 درصد از روستاييان به اينترنت دسترسي ندارند و آموزش مجازي از طريق شبکه شاد به مشکلات زيادي برخورده است. ترک تحصيل برخي از دانش‌آموزان يکي از اين مشکلات است. به‌گفته حميدرضا رخشاني، مديرکل آموزش و پرورش استان سيستان و بلوچستان با توجه به شرايط و زيرساخت‌هايي که اين استان دارد، 30 تا 40 درصد از دانش‌آموزان در دوران تعطيلي مدارس به دليل شيوع کوويد- 19، به اينترنت دسترسي ندارند و نتوانسته‌اند به‌شکل مجازي آموزش را دنبال کنند. يکي از معلمان در استان درباره آموزش آنلاين در روستاهاي اين استان مي‌گويد: «استان سيستان و بلوچستان حدود دو ميليون و 800 هزار نفر جمعيت دارد که از اين تعداد بالاي 52 درصد، يعني بيش از نيمي از مردم، روستانشين هستند. در بخش اعظم اين روستاها، به ويژه آنهايي که در جنوب استان واقع شده‌اند، اصلا آنتن‌دهي وجود ندارد، چه رسد به اينکه اينترنتي باشد.» مدير يکي از مدارس روستايي هم مي‌گويد تنها 20 درصد از دانش‌آموزان مدرسه او مشغول تحصيل هستند: «يکي از مشکلاتي که ما در اينجا با دانش‌آموزان داريم اين است که والدين تعداد زيادي از دانش‌آموزان ما بي‌سواد هستند. براي همين وقتي مدرسه تعطيل مي‌شود، اين والدين نمي‌توانند در درس‌ها به فرزندان‌شان کمک کنند. در مدرسه من 150 دانش‌آموز وجود دارد و بايد بگويم که آموزش مجازي به هيچ عنوان براي آنها مثمرثمر واقع نشده است. حدود 20 درصد از کل دانش‌آموزان مدرسه برنامه «شاد» را نصب کردند اما تنها سه درصد از آنها فعال هستند، درس‌‌شان را مي‌خوانند و به معلم بازخورد مي‌دهند. سايرين يا به خاطر مشکلات مربوط به دسترسي نداشتن به اينترنت يا تلفن هوشمند و لپ‌تاپ اصلا به کلاس‌ها دسترسي ندارند، يا به خاطر کم‌توجهي والدين‌شان پيگير دروس از راه دور نيستند.»