بهصلاح عراق نیست که مرزها بسته بمانند
آرمانملي- زينب مختاري: مدتهاست مرزهاي ايران و عراق از سمت طرف عراقي بهبهانه شيوع کرونا بسته است. اين روند منجر بهتشکيل صفهاي طولاني کاميونهاي حامل کالا پشت مرزهاي اين کشور شده است. بهگفته يحيي آلاسحاق، رئيس اتاق بازرگاني ايران و عراق، بهطرف عراقي پيشنهاد شده دستکم بهصورت يک روز در ميان يا چند روز در هفته مرزها باز شوند که اين پيشنهاد در دست بررسي است. در همين حال اگرچه پيش از اين، حتي از دفتر نخستوزيري عراق نيز دستور بازگشايي رسيده اما مجريان آن، از عمل به اين دستورات سر باز ميزنند. بهنظر ميرسد تحولات سياسي و اجتماعي عراق در آستانه تغيير دولت، تامين نيازهاي اقتصادي اين کشور که وابستگي شديدي بهايران دارد، تحتتاثير قرار داده است. «آرمانملي» در گفتوگو با سيدحميد حسيني، عضو اتاق بازرگاني ايران، وضعيت مرزهاي ايران و عراق را بررسي کرده است که در ادامه ميخوانيد.
چه مدت است که مرزهاي ايران و عراق بسته شدهاند؟
مرزها از اسفندماه بهدليل بحث شيوع بيماري کرونا بسته شده و همچنان بسته مانده است. بهطورکلي هم در عراق مصوب شده است که مرزها باز شوند اما ظاهرا فشار افکارعمومي و فضاهايمجازي عراق که معتقدند کرونا از طريق ايران وارد عراق شده است، مسئولان دولتي را در تنگنا گذاشته است که مرزها بسته بمانند.
آيا اين فضاسازيها از جانب رقباي ايران صورت ميگيرد؟
قطعا در اين ميان رقباي ايران هم بيکار نيستند و در اين جريان دست دارند و فضاي منفي عليه ايران ايجاد ميکنند. قرار بود مرزها در هفته گذشته باز شود اما دوباره فضاسازيها در عراق باعث شد که مسئولان مرزها را بسته نگه دارند. در حالي که نخستوزير، اداره مرزها و بخش بهداشت عراق هم بازشدن مرزها را تاييد کردهاند اما مجريان آن، گشايش مرز را دائما بهتاخير مياندازند.
مرزهاي عراق با کشورهاي ديگر باز است؟
مرز عراق با اردن و سوريه اصلا تعطيل نشده و يک مرز اين کشور با ترکيه پس از چند روز تعطيلي با بوکسل باز شده است. البته مرزهاي عراق با عربستان سعودي و کويت نيز بسته است. همچنين سه مرز اقليم کردستان با ايران باز است؛ اما بازار اصلي ما بازارهاي بغداد، بصره، کربلا و نجف است. براي ما خيلي اقتصادي نيست که بخواهيم از طريق اقليم کردستان به آن بازارها راه پيدا کنيم.
مرزهاي عراق پيش از کرونا نيز بهدليل تحولات سياسي داخل اين کشور مدت زيادي بسته بود. آيا تداوم و طولانيشدن اين روند باعث نميشود که ايران سهم خود در بازار عراق را بهرقبا واگذار کند؟
ما چند وقتي است که دچار مشکل هستيم و متاسفانه صادرات ما هم بهمنماه شديدا کاهش پيدا کرده بود و هم از اسفندماه اين روند دوباره تکرار شده است. مرز عربستان سعودي و کويت همانطور که گفتم، تعطيل است؛ اگرچه آنها سهم عمدهاي هم در بازار عراق ندارند. ترکيه هم اينگونه نيست که بتواند سهم زيادي داشته باشد؛ زيرا خود اين کشور هم گرفتار است. مجموعا بهنظرميرسد سهم همه بازيگران بازار عراق کاهش پيدا ميکند.
دولت براي بازگشايي مرزها، چه کمکي بهبازرگانان کرده است؟ آيا رايزنيهاي رسمي از سوي مسئولان دولتي صورت گرفته است؟
بله؛ وزارت خارجه مرتبا در تماس است. سفارت ايران در عراق هم همه تاييديههاي لازم براي بازگشايي مرزها را گرفته و کار خود را انجام داده است. بهمسئولان استاني هم اعلام شده که هر زمان شرايط مساعد بود تصميمها را اجرا کنيد. در حال حاضر تجار و بازرگانان بهشدت موافق گشايش مرزها هستند. زيرا بازار عراق از کالا خالي و با کمبود جدي مواجه شده است. قيمتها هم بالا رفته است. اما عدهاي در استانها، در فضاي مجازي يا رسانهها هستند که فضاسازي ميکنند و عملا مانع اجراي تصميمات براي بازگشايي مرزها ميشوند.
آيا اين فضاسازيها تاثيري همبر خريد کالاهاي ايراني موجود در بازار عراق داشته است؟
نه؛ هر کالايي که بهعراق رفته با قيمت خوب در بازار فروخته ميشود. الان بازار عراق خالي شده است. 40 درصد از بازار مواد غذايي عراق در اختيار ما بوده است. خود عراق حدود 30 درصد بازار را ميتواند تامين کند و 30 درصد هم از بقيه کشورها مانند سوريه، اردن و ترکيه ميآيد. در نتيجه با توجه بهسهم 40درصدي ما، بازار عراق بهکالاي ايراني بهشدت نياز دارد و امکان تامين آن از محل ديگر به اين سرعت وجود ندارد.
اگر بستهبودن مرزها طولانيتر شود چقدر بهضرر بازرگانان ايراني تمام ميشود؟
ما 9 ميليارد دلار صادرات کالايي بهعراق داشتهايم. روزانه حدود دو تا سه هزار کاميون ايراني 60 هزار تن بار بهعراق ميبردهاند. عدمصدور برخي از محصولات مانند ميوهوترهبار، مواد غذايي، مصالح ساختماني، مواد شيميايي و پتروشيمي و فرآوردههاي نفتي ميتواند بهدليل مازاد توليد براي واحدهاي توليدي ما مشکلساز باشد.
در حال حاضر وضعيت پشت مرزهاي عراق چگونه است؟
اول اينکه ما الان در مرزها بار معطل داريم. بهويژه مرزهايي که قرار بود باز شوند. الان خبر ميرسد که در شلمچه مقدار زيادي محمولهباري وجود دارد، در مرز مهران بار هست و در مرز چذابه هم از بيش از يک ماه قبل بار جمع شده است. سه گمرکي هم که باز هستند با تراکم کالايي بالايي مواجه هستند و کاميونها دستکم 15 تا 20 کيلومتر در صف هستند. بعضا ميوهوترهبار اينها در اين معطلي از بين ميرود و تا بخواهند بهبازار عراق برسند مجبورند همه را دور بريزند.
اگر مرزها همچنان بسته بمانند، قدم بعدي ايران چه خواهد بود؟
ميتوانند بازگشايي را بهتاخير بيندازند اما نميشود مرزها اصلا باز نشود. شرايط عراق ايجاب ميکند دير يا زود مرزها را باز کند. نميتواند کالا را از جاي ديگري تامين کند. الان شرايط ترکيه در بحث کرونا از ما بدتر است ؛ اما وقتي مرز ترکيه باز است، طرف عراقي نميتواند هيچگونه توجيهي بياورد که چرا مرز با اين کشور باز است اما مرزهاي ايران بسته مانده است.
اما الان هم با بهتاخيرانداختن بازگشايي، عملا مرزها را بسته نگه داشتهاند. آيا اينگونه نيست؟
تنها کاري که ميتوانند انجام دهند همين است. اما در مجموع، اينکه تمام مرزها با ايران بسته بماند نه طرف عراقي چنين اراده و تمايلي دارد و نه بهصلاح اين کشور است. اما فعلا گرفتار اين موضوع شدهايم که جريانهايي در عراق هستند که مخالف ايران هستند و متاسفانه ميتوانند اين اخلال را در کار ايجاد کنند.
