چگونه در قرنطینه خانگی با فرزندان برخورد کنیم؟
رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران با بيان اينکه يکي از راهکارهاي مؤثر براي جلوگيري و کاهش اختلافات والدين و فرزندان در دوران قرنطينه، درک احساسات و عواطف آنهاست، گفت: مهمترين راهکار اين است که والدين آرام باشند. فريبرز درتاج استاد دانشگاه علامه طباطبايي و رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران درباره «تأثير قرنطينه بر فرزندپروري و بروز اختلافات والدين و فرزندان»، اظهارداشت: مسلماً اختلافات بين والدين و محيط پرتنش خانواده سبب بروز اختلافات والدين با فرزندان نيز خواهد شد. در يک محيط بسته، مرزهاي بين خانواده، کار و مدرسه درهمآميخته شده است. وي ادامه داد: والدين نقش والدين، معلمان و کارگران را بازي ميکنند. کودکان نيز در خانه هم نقش کودک (فرزند) را دارند و هم نقش دانشآموز. اين درگيريها و تعارض نقش براي هر دو طرف يعني والدين و فرزندان دشوار است و ميتواند باعث ايجاد تنش، اضطراب مضاعف و اختلافات داخلي شود. رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران افزود: از يک طرف فرزندان دچار انزواي اجتماعي شدهاند، درک کاملي از شرايط فعلي ندارند، از ابتداييترين سرگرميها مثل رفتن به پارک، بازي و رفتوآمد با دوستان و همسالان و... محروم شدهاند و از اينکه همه اوقات را در خانه و زير نگاه والدين هستند، احساس ناراحتي ميکنند.
زمان مناسب براي گامي روبهعقب
فريبرز درتاج تصريح کرد: از طرف ديگر با والديني مواجه هستيم که نگران وضعيت سلامتي فرزندان خود هستند، فرزندانشان کلاسهاي آنلاين را به صورت جدي در خانه نميگذرانند، ساعات زيادي را در کامپيوتر و شبکههاي مجازي سپري ميکنند، ساعات خواب آنها و زمان هدر رفت آنها افزايش يافته است. وي متذکر شد: والدين نميتوانند تکاليف فرزندشان را مديريت کنند، بايد نقش جديدي به عنوان معلم را هم داشته باشند؛ همه اينها مسائلي هستند که والدين با آن روبهرو هستند و چالش جديدي را براي آنها ايجاد کرده است و هر چه زمان بيشتري ميگذرد، والدين بيشتر احساس از دست دادن کنترل فرزندان خود را دارند. رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران به فارس گفت : محققان معتقدند براي کمک به خانوادهها در حل مشکلات و اختلافات با فرزندانشان، بايد تلاشهاي خود را بر آموزش به والدين متمرکز کنند و وضعيت عاطفي و رواني والدين، اولين چيزي است که براي رفع اين اختلافات نياز است. درتاج بيان داشت: والدين در اين دوران به شدت نيازمند ايجاد يک ساختار براي حفظ روال عادي و استحکام روابط خود با فرزندانشان هستند. راهکارهايي براي ايجاد اين ساختار وجود دارد، اولين و مهمترين راهکار اين است که خودِ والدين آرام باشند و به سلامت روانشناختي خود اهميت بدهند. وي تصريح کرد: با توجه به سطح درگيري کاري و خانوادگي در طول اين بحران، والدين بيش از آنچه ممکن است از نظر روانشناختي در معرض آسيب هستند. شايد آرامش والدين در چنين شرايط کار دشواري باشد، اما کودکان و نوجوانان به همان اندازه در چنين شرايطي به ثبات احتياج دارند. رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران ادامه داد: آنها به والدين خود نگاه ميکنند، حفظ آرامش والدين را ملزم ميکند که از اضطراب خود، باورهاي محدودکننده و رفتارهاي عادتي که به عنوان موانع شخصي براي حفظ آرامش دروني عمل ميکنند، آگاه باشند و آن را به فرزندان خود نيز منتقل کنند. درتاج افزود: اکنون زمان مناسبي براي والدين است که «گامي به عقب بردارند» و بدانند که هرچه بيشتر وقت خود را با فرزندان خود سپري کنند، پيوندهاي قويتري ميتوانند ايجاد کنند؛ اين همان کاري است که پدربزرگها و مادربزرگهاي ما قبلاً انجام ميدادند.
اهميت درک احساسات کودکان
رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران ادامه داد: سعي کنيد کودکان را درگير فعاليتهاي روزانه خود کنيد يا به آنها مسئوليتي بدهيد. آشپزي را با فرزندان خود انجام دهيد، اجازه دهيد دستورالعملها را انتخاب کنند و آنها را در کل فرآيند درگير کنند. يکديگر را نوازش کنيد و فيلمهاي مورد علاقه خود را تماشا کنيد. رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران بيان داشت: زياد بخنديد و خودتان را خيلي جدي نگيريد. انجام فعاليتهايي که فرزندان شما نيز ميتوانند در آنها دخيل باشد هم به حفظ آرامش و هم سازگاري بيشتر والدين و فرزندان کمک خواهد کرد. درتاج يکي از راهکارهاي مؤثر براي جلوگيري و کاهش اختلافات والدين و فرزندان را درک احساسات، عواطف و انتظارات آنها در اين شرايط برشمرد و افزود: والدين ميتوانند از تکنيک جابهجايي نقش استفاده کنند، يک روز يا چند ساعت در روز فرزندان نقش والدين را ايفا کنند؛ در اين صورت والدين بهتر با سطح انتظارات، نگرانيها، مواردي که باعث ناراحتي آنها ميشود و... آشنا خواهند شد که اين باعث انتخاب راه حل منطقي و مناسب هنگام بروز اختلاف با فرزندان ميشود.
والدين حرف فرزندان را گوش کنند
رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران تأکيد کرد: گوش دهيد. همه ما ميدانيم که کودکان سوالات زيادي ميپرسند و ما به عنوان والدين ميتوانيم به راحتي صداي ناهنجاريهاي مداوم اين دوران را ناديده بگيريم و به آنها گوش دهيم؛ بنابراين مهارتهاي گوش دادن فعال را که به خوبي با همکاران و دوستان خود استفاده ميکنيد، تمرين کنيد و در رابطه با فرزندانتان نيز بهکار ببريد. وي اضافه کرد: با فرزندان خود صادق باشيد. با توجه به اينکه اين بيماري مسألهاي است که در مورد آن در هر جايي که ميرويم صحبت ميشود، احتمالاً کودک شما هم اکنون ايدهاي از آنچه اتفاق ميافتد نخواهد داشت و به طور قابل توجهي نگران خواهد بود. درتاج خاطرنشان کرد: پيشنهاد ميکنم با پرسيدن آنچه که ميدانند شروع کنيد و براساس پاسخ آنها، اوضاع را در سطحي هشدار دهنده و مناسب و صادقانه توضيح دهيد. به آنها بگوييد که نگرانيهاي آنها را ميفهميد و آنها تنها نيستند. رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران افزود: فرزند شما در مواقع عدم اطمينان و پريشاني و. . . فقط به شما نگاه ميکند. آنها را ترغيب کنيد تا احساسات خود را بازگو کنند؛ براي ما بسيار مهم است که سلامت روان کودکان خود را نيز حفظ کنيم. وي بيان داشت: در رابطه با مسائل و مشکلات تحصيلي فرزندان و نقش معلمي والدين در منزل نيز، شايد ابتدايي ترين کار شبيهسازي تجربه کلاس درس باشد. آيا بچهها واقعاً به يک فضاي يادگيري جداگانه احتياج دارند؟درتاج اظهار داشت: با توجه به محدوديتهاي بسياري از آپارتمانها، والدين نبايد نگران اين موضوع باشند. تمام آنچه شما واقعاً به آن احتياج دارند يک سطح صاف مانند ميز ناهارخوري و محدود کردن عوامل حواسپرتي است.
درخواست کمک
درتاج ادامه داد: شبيهسازي کوچک به جديتر شدن فرزندان در کلاسهاي آنلاين بسيار کمک خواهد کرد. همچنين براي فعاليتهاي آنها برنامه زماني ايجاد کنيد. يک زمانبندي، با در نظر گرفتن زمان شروع و پايان هر فعاليت و وقفه بين آنها تنظيم کنيد و براي هر فعاليت زمان مناسب و کافي را انتخاب کنيد. رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران تصريح کرد: اوستاف، با بيش از دو دهه تجربه به عنوان مربي آموزش آنلاين، معتقد است که کليد ورود والدين به عنوان معلم براي فرزندان اين است که فعاليتهاي روزانه را براي فردا نگذارد. براي بچهها خيلي راحت است که فرياد بزنند و از شما مهلت بخواهند و شما فکر ميکنيد که او اين کار را فردا انجام خواهد داد، ولي چنين اتفاقي نخواهد افتاد. پس برنامهريزي کنيد و پس از انجام و اتمام فعاليتها در زمان معين آنها را تشويق کنيد. درتاج خاطرنشان کرد: والدين بايد اين مورد را در نظر داشته باشند که اگر در خانه شريک زندگي داريد، يک فرزند بزرگتر يا حتي يک دوست براي حمايت از آنها وجود دارد. اکنون زمان درخواست کمک است؛ از افرادي که خوشحال ميشوند و تمايل دارند شما را راهنمايي کنند، کمک بگيريد.
