بيش از 100 روز از اعلام رسميشيوع کرونا در چين با همه تاثيرات بسيار غافلگيرکننده آن براي جهان ميگذرد. در کنار تمام گامهاي ساخت دارو و واکسن موردنياز، تستهاي تشخيص بيماران مبتلا و آنتيبادي با استفاده از کيتهاي جديد در حال انجام است، اما اين روزها هنوز چند پرسش جدي براي مطالعات مطرح است: 1- آيا همه بهبوديافتگان کرونا قادر به توليد سطحي از آنتيبادي هستند که موجب ابتلانشدن مجدد آنها شود؟ حتي در اين صورت، مصونيت فرد بهبوديافته چه قدر دوام ميآورد؟ پاسخ: سازمان بهداشت جهاني اعلام کرده است که مطمئن نيست آنتيبادي بدن بهبوديافتگان از کرونا باعث مصونيت کامل آنها در برابر اين ويروس شود. پيشبيني ميشود که درصدي از جمعيت جهان، قادر به توليد آنتيبادي لازم براي جلوگيري از ابتلاي مجدد نباشند. همچنين مشخص نيست اين مصونيت در صورت کامل بودن ميزان آنتيبادي، چند سال دوام خواهد آورد. بنابراين نميتوان با اطمينان از «مصونيت همگاني» و «مصونيت هميشگي» در برابر اين ويروس سخن گفت و بايد تا پايان مطالعات صبر کرد. 2- با وجود ويژگي خاص کروناويروس که سرعت بسيار بالاي انتقال (10 برابر آنفلوآنزا)، آيا وسعتبخشي به انجام تستهاي تشخيص و آنتيبادي، حلقه اصلي قطع زنجيره اپيدمي تا زمان توليد واکسن است؟ پاسخ: تجربه اپيدميهاي گذشته نشان ميدهد اصليترين راهکار تا ساخت واکسن، حتي با انجام وسيع تستهاي تشخيص و آنتيبادي، حفظ «فاصله اجتماعي» (فاصله 1.5 تا دو متري افراد از يکديگر و خودداري از شرکت در اجتماعات) است؛ بهويژه آنکه برخي مبتلايان، هيچ علامتي ندارند و از ابتلاي خود هم بيخبر هستند. اهميت حفظ فاصله اجتماعي وقتي پررنگتر ميشود که اين پرسش جدي هم مطرح است: حتي با توليد واکسن انساني کرونا، چه تعداد از افراد در سراسر جهان متاثر از شرايط اقتصادي توليد داروها، «بهسرعت » تحت پوشش «برنامه جهاني ايمنسازي همگاني» مصون خواهند شد؟ آنهم در شرايطي که اپيدمي کرونا تا رسيدن از شرايط پاندميک (اپيدمي جهاني) به اندميک (اپيدمي منطقهاي)، هنوز فاصله دارد. 3 - کرونا چه زماني پايان مييابد؟ پاسخ: زمان قطعي پايان اپيدمي کرونا را نميتوان تعيين کرد و ما به احتمال قوي با اين ويروس در «قلههاي فصلي» زندگي خواهيم کرد. پس حفظ « فاصله اجتماعي»، شستن مرتب دستها و استفاده از ماسک، بهعنوان حلقه اصلي به تاخيرانداختن اوجگيري احتمالي مجدد اپيدمي کرونا و خلاصي کادردرماني از فرسايندگي موجود، يک وظيفه همگاني است.