هراسکاخ سفید ازبندهای غروب برجام
آرمان ملي - محمدحسين لطفالهي: منتقدان داخلي توافق هستهاي ايران همواره ادعا ميکردند که برجام امتيازي براي ايران نداشته و تأمينکننده منافع ملي نيست، اما تکاپوي دولت آمريکا براي ممانعت از فعال شدن بندهاي غروب در برنامه جامع اقدام مشترک اين سوال را ايجاد کرده است که اگر پايان اين محدوديتها امتيازي جدي براي ايران محسوب نميشود، دليل تلاش کاخ سفيد براي جلوگيري از کاهش محدوديتهاي ايران بر اساس توافق هستهاي چيست. مايک پمپئو وزير امورخارجه آمريکا روز شنبه با انتشار پيامي در حساب کاربري خود در شبکه اجتماعي توئيتر خواستار تمديد تحريم تسليحاتي شوراي امنيت سازمان ملل عليه کشورمان شد. پمپئو در ادامه، ايران را «بزرگترين حامي تروريسم» در جهان خواند و نوشت: «تحريم تسليحاتي ايران طي 6 ماه آينده منقضي ميشود. شوراي امنيت سازمان ملل متحد بايد اين محدوديتها را پيش از آنکه خشونت ايران افزايش يابد و يک رقابت تسليحاتي جديد در منطقه خاورميانه ايجاد شود، تمديد کند». محدوديت تسليحاتي شوراي امنيت سازمان ملل درخصوص ايران، که از سال 2016 اجرايي شد، در ماه اکتبر سال جاري منقضي ميشود. ضمن اينکه در قطعنامه مذکور براي فعاليتهاي موشکي ايران نيز محدوديتي هشت ساله لحاظ شده و بعد از اين زمان، فعاليتهاي ايران در اين زمينه به شرايط عادي بازخواهد گشت. در بند سوم بخش «پيوست ب: اعلاميه» قطعنامهاي که شوراي امنيت اواخر تيرماه 94 صادر کرده در ارتباط با مسائل تسليحاتي و موشکي ايران ميخوانيم: از ايران خواسته ميشود تا هشت سال پس از «روز قبول توافق» يا تا زماني که آژانس گزارشي مبني بر تاييد «نتيجهگيري گستردهتر» ارائه کند، هرکدام زودتر حادث شود، هيچ فعاليتي مرتبط با موشکهاي بالستيک طراحي شده براي قابليت حمل سلاحهاي هستهاي، شامل پرتاب با استفاده از فناوريهاي موشکهاي بالستيک، صورت ندهد. بنابراين در قطعنامه، موشکهاي بالستيکياي مطرح شدهاند که قابليت حمل کلاهکهاي هستهاي داشته باشند. اين در حالي است که موشکهاي ايران با چنين هدفي طراحي نشدهاند و جنبه دفاعي دارند. از اين روست که مقامات آمريکايي فعاليتهاي موشکي جمهوري اسلامي را ناقض روح توافق هستهاي بين ايران و 1+5 ارزيابي ميکنند و در عين حال اذعان ميدارند که ايران به برجام پايبند بوده است.
چرا آمريکا نگران است؟
اميرعلي ابوالفتح، کارشناس مسائل آمريکا معتقد است اصليترين نگراني ايالات متحده به امکان بهروز شدن نيروهاي مسلح ايران بازميگردد. او به «آرمان ملي» ميگويد: «باطل شدن قطعنامهاي که ايران را از خريد و فروش سلاح منع ميکرد، ميتواند سبب رقم خوردن دو اتفاق مهم و تأثيرگذار بر وضعيت ژئوپليتيک منطقه شود. اول اينکه ايران ميتواند به بازارهاي جهاني دسترسي داشته باشد و پيشرفتهترين تجهيزات را خريداري کند. بايد در نظر داشت که نيروهاي مسلح ايران از زمان جنگ تحميلي به اين سو، تحريم بوده و نتوانستهاند برخي از تجهيزات مورد نياز خود را از بازارهاي جهاني تأمين کنند. هرچند طي اين مدت ايران پيشرفت چشمگيري از نظر توليدات داخلي در حوزه صنايع دفاعي داشته، اما همچنان نيازهايي وجود دارد که تأمين آنها از کشورهاي ديگر ميتواند به تقويت توان دفاعي و افزايش قدرت نظامي ايران کمک کند. بنابراين اين احتمال از نظر آمريکاييها وجود دارد که به محض برداشته شدن تحريمهاي تسليحاتي، ايران اقدام به خريد تجهيزات پيشرفته دفاعي از کشورهايي نظير روسيه و چين کند». به گفته ابوالفتح، دومين تأثير برداشته شدن محدوديتهاي تسليحاتي ايران باعث خواهد شد که جمهوري اسلامي بتواند در برخي حوزهها صادرات داشته باشد؛ چرا که کشورهايي خواستار خريد فناوريهاي پيشرفته ايراني هستند. اين کارشناس مسائل آمريکا ميافزايد: «به طور کلي آمريکا نگران است که توان دفاعي ايران افزايش پيدا کند، نيازهاي نظامي ايران رفع شود و جمهوري اسلامي به بازارهاي جهاني براي واردات و صادرات سلاح دسترسي يابد. آنها مدعي هستند با برداشته شدن اين محدوديتها مسابقه تسليحاتي در منطقه به راه خواهد افتاد و کشورهايي نظير عربستان، امارات، کويت و حتي عراق آغاز به خريد تسليحات کنند». او همچنين تأکيد دارد «بدون برداشته شدن محدوديتهاي ايران نيز آمريکا سلاحهاي زيادي به کشورهاي خاورميانه ميفروشد و اين موضوع تفاوتي ايجاد نخواهد کرد».
دعوت به نقش قطعنامه شوراي امنيت
جمهوري اسلامي ايران در اولين موضعگيري رسمي، اقدام آمريکا را دعوت از ديگر کشورها براي «نقض قوانين بينالمللي» خواند. مجيد تختروانچي نماينده کشورمان در نيويورک در واکنش به درخواست اخير مايک پمپئو وزير امور خارجه آمريکا درباره تمديد تحريم تسليحاتي عليه ايران در صفحه توئيترش نوشت: «تلاشي ديگر از سوي آمريکا براي طفره رفتن از تروريسم اقتصادي مداوم آن عليه ملت ايران: آمريکا اين بار از شوراي امنيت سازمان ملل ميخواهد که قطعنامه 2231 خود را نقض کرده و محدوديتهاي تسليحاتي عليه ايران را ادامه دهد». روانچي در ادامه اظهار کرد: «اما آمريکا در متقاعد کردن ديگران براي تخطي از قوانين بينالمللي موفق نخواهد بود». نماينده روسيه در وين نيز درخواست وزير امور خارجه آمريکا براي تمديد تحريم تسليحاتي ايران را مورد انتقاد قرار داد. ميخائيل اوليانوف نماينده روسيه در وين در واکنش به اظهارات مايک پمپئو وزير امور خارجه آمريکا درباره تمديد تحريم تسليحاتي ايران درصفحه توئيترش نوشت: «رقابت تسليحاتي معمولا يکجانبه نيست. اين امر يک تلاش جمعي است، يا در سطح قدرتهاي بزرگ يا در سطح منطقه است». او در ادامه بيان کرد: «خطر رقابت تسليحاتي را به سختي ميتوان با تحريم تسليحاتي عليه يک کشور از بين برد. اين امر مستلزم تلاشهاي جمعي از طريق مذاکرات است».
