آرمان ملي- امير داداشي: اسفند، ماهي است که بسياري از فعالان فضاي کسبوکار حساب ويژهاي روي آن باز ميکنند. از تجار گرفته تا خردهفروشان بازارهاي داخلي همواره در 30 روزه اسفند گاه سودي بيشتر از کل سال خود کسب ميکنند. اين ماه براي مشاغل آزاد چنان اهميتي دارد که اگر بخواهند از آن صرف نظر کنند، شايد به مشاغل ديگر روي آورند و سر هر ماه منتظر دريافت حقوق بنشينند. آنها که سال 98 را در شرايط تحريم و رکودتورمي آغاز کردند، بيش از هر زمان ديگري منتظر شروع اسفند بودند، اما ورود يک ميهمان ناخوانده به ايران باعث شد تا بسياري از بازارها و مشاغل اين بار شرايط ديگري را در آخرين ماه سال تجربه کنند. اين بار کرونا بود که تيشه به ريشه بسياري از کسبوکارها زد و کسادي بازار را رقم زد. با بستهشدن مرز بعضي از کشورهاي همسايه، بسياري از تجار ديگر حداقل تجارت خود را نميتوانند انجام دهند، خردهفروشان نيز تاوان ترس عمومي مردم از کرونا را پس ميدهند، البته در اين زمينه مسئولان ذيربط اعلام کردهاند که مرزهاي ايران هچنان باز است و مبادلات تجاري همانند گذشته انجام ميشود. در رابطه با بازارهاي داخلي نيز با توجه به نامهنگاريهايي که بين وزارت صمت و معاونت امور اقتصادي رياستجمهوري صورت گرفته، به نظر ميرسد قرار است معافيتهايي براي فعالان اين حوزه ابلاغ شود. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با عباس آرگون، عضو هيات نمايندگان اتاق بازرگاني، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
در روزهاي اخير اخباري مبني بر بستهشدن مرزهاي کشورهاي همسايه به روي تجار ايراني منتشر شده است. تصاوير و فيلمهايي هم مشاهده ميشود که گويا کاميونهاي ايراني پشت مرزهاي عراق ماندهاند که البته مسئولان ذيربط اين موضوع را تکذيب کردهاند. ماجرا چيست؟ آيا مرزها بسته شدهاند؟
به هر حال نميتوان کامل اين موضوع را رد کرد. بعضي از تصاوير و فيلمهايي که منتشر ميشود واقعي است و تعدادي از کاميونها در عبور و مرور با مشکلاتي مواجه شدهاند. بهطور مطلق هيچکدام از اين موضوعها را نميتوان تاييد يا رد کرد. بعضي از مرزها فعلا بهطور کامل روي تجار ايراني بسته شدهاند و هيچ مبادلهاي با ايران انجام نميدهند؛ اما در بعضي از مرزها هم بهراحتي مبادله کالا و انجام ميگيرد و مشکلي در اين زمينه وجود ندارد. به هر حال کرونا در ايران شکل حادي پيدا کرده و بايد به کشورهاي ديگر حق داد که در اين زمينه با احتياط بيشتري رفتار کنند.
بهطور کلي انتشار ويروس کرونا در ايران چه تاثيري بر حجم مبادلات تجاري ايران داشته است؟
نبايد فراموش کنيم که ما امروز در شرايط تحريم قرار گرفتهايم. پيش از ورود کرونا به ايران هم تجار با مشکلات عديدهاي مواجه بودهاند که اکنون فراگيري يک بيماري تا حدودي بر حجم مشکلات افزوده است. بهعنوان مثال نفت اصليترين کالاي تجاري ايران شناخته ميشود، اما با تشديد تحريمها فروش طلاي سياه به حداقل رسيده و دولت ايران از راههاي پر پيچ و خم، اندک نفتي به شرکاي تجاري خود ميفروشد. از سوي ديگر، اقتصاد ايران تحت تحريمهاي بانکي قرار دارد. اين دو موضوع دست به دست هم دادهاند تا ميزان ارز واردشده به حداقل برسد. در مدت اخير هم بانک مرکزي در تخصيص ارز به واردکنندگان سختگيريهاي زيادي را انجام ميدهد. البته اين سختگيريها لازمه شرايط تحريمي و جنگ اقتصادي است، اما گاه قوانين متناقض فعاليت تجار را با اخلال مواجه ميسازد و بازرگانان ترجيح ميدهند تا زمان سامانگرفتن شرايط دست از فعاليت بکشند. بنابراين موضوع اين است که مشکلات تجار و بازرگانان صرف شرايط کنوني که کشور با ويروس کرونا دست و پنجه نرم ميکند نيست. بلکه از آن زمان که سياستهاي خصمانه آمريکا عليه ايران به اجرا درآمد، با قوانين مواجه شديم که فعاليت برونمرزي را مختل کرده است. حال در شرايط کنوني کرونا بر اين مشکلات افزوده است. ما به کشورهايي نظير عراق صادراتي انجام ميداديم که اکنون به خاطر شيوع اين ويروس با مشکلاتي مواجه شده است. طبيعتا چنين روندي تاثير مستقيم بر شاخصهايي نظير رشد اقتصادي و توليد ناخالص داخلي ميگذارد.
تاثير ويروس کرونا بر فضاي کسبوکار داخلي را چگونه ارزيابي ميکنيد؟ معمولا اسفند ماه پيک درآمدزايي بسياري از مشاغل آزاد به حساب ميآيد. اکنون دولت چگونه ميتواند آسيبهاي ناشي از تشديد کرونا بر بازارهاي کشور را به حداقل برساند؟
اسفند ماه که با عنوان شب عيد شناخته ميشود، معمولا پيک درآمدزايي و سوددهي بسياري از کسبوکارهاست. صنعت گردشگري، آژانسهاي هوايي و مسافري، هتلها و اقامتها، رستورانها، آرايشگاهها، قناديها و خشکبارفروشها و ... معمولا در انتظار اسفند ماه مينشينند تا به سوددهي مورد نظر سالانه خود برسند؛ اما اکنون با توجه به شيوع کرونا و ترس عمومي مردم از اين موضوع بازار اين مشاغل کساد شده و درعمل چنين شرايطي درآمد آنها را به حداقل ميرساند. حتي عدهاي هستند که بهصورت فصلي فقط در ايام نزديک به عيد شغلي براي خود دست و پا ميکنند، اما در سال 98 گويا اين نوع درآمدزايي را از دست دادهاند و نسبت به آينده نگران هستند. با اين حال بايد توجه داشت که سلامت عمومي جامعه بيش از هر موضوع ديگري اهميت دارد. حتي اگر برخي مشاغل و گروههاي کسبوکار مدتي بدون درآمد بمانند آنقدر ارزش ندارد که جان انسانها با خطر مواجه شود. اکنون مهمترين بحث ايجاد يک همدلي و وفاق ميان مردم و دولت است. در حال حاضر اصليترين وظيفه دولت اين است که از شيوع بيشتر اين ويروس جلوگيري کند. آنگاه در گامهاي بعدي ميتواند با بحثهايي نظير ايجاد معافيت مالياتي دورهاي و انجام حمايتهاي مالي زيان مشاغل و اصناف را جبران کند. اگر امروز به بهاي سوددهي کسبوکارهاي خرد و کلان مردم را بهعنوان متقاضي به بازار بفرستيم، طبيعتا ميزان شيوع کرونا بيشتر ميشود و آنگاه دولت بايد هزينه بيشتري انجام دهد تا اولا بيماران را درمان کند و سپس شيوع آن را به حداقل برساند. اکنون تمامي شهروندان، ارگانها، نهادها و سازمانها بايد سهلانگاري را کنار بگذارند و با جديت دنبال راهکاري براي دفع اين ويروس بگردند. طبيعتا هر چه شيوع کرونا بيشتر باشد، هزينه آن هم بالا ميرود؛ زماني که هزينههاي کشور افزايش يابد، طبيعي است که بازارها هم با رکود بيشتري مواجه ميشوند و بايد رکود عميقتري را تحمل کنند.