رمز پویا پرهیز از حضور در اماکن عمومی را به چالش کشید
بر اساس دستور بانک مرکزي، جايگزيني رمزهاي دوم ايستا با رمزهاي پويا حدود يک ماه است که کاملا اجباري شده و در حال حاضر هر گونه تراکنش غيرحضوري از طريق نرمافزارهاي پرداخت، با مبالغ بيش از 100 هزار تومان، مشروط به ارائه رمز دوم پوياست. بانک مرکزي اين اقدام را در راستاي مقابله با عمليات فيشينگ و سرقتهاي اينترنتي که آمار آن در سرار کشور رو به فزوني بود اجرايي کرده است. آمارهاي پليس فتا حاکي از آن است که 60 درصد از جرايم سايبري در طول سال، مربوط به برداشتهاي غيرمجاز از حساب بانکي افراد بوده است. با اين حال روند اجرايي اين طرح بسياري از کسب و کارها را با مشکل مواجه کرده است. گفته ميشود در مدت اخير، ميزان تراکنشها در خريدهاي اينترنتي کسب و کارهايي نظير سفاش آنلاين غذا، فروشگاهي و نظاير آن، به طرز ملموسي کاهش يافته است. بر اساس اعلام مدير اداره نظامهاي پرداخت بانک مرکزي، پس از اجرايي شدن رمز پويا، تراکنشهاي کارت به کارت اينترنتي 25 درصد افت داشته که البته بانک مرکزي نيز همين ميزان افت را تخمين زده بود. کندشدن روند پرداختهاي غيرحضوري اعتراض برخي افراد را نيز به دنبال داشته است. در همين باره ايرنا از قول دبير انجمن فينتک (فناوري مالي) گزارش کرده است که افراد معمولا در مقابل تغيير رفتار هيجاني دارند و اين اتفاق در خصوص رمز يکبار مصرف نيز رخ داده است. مهدي عبادي يکي از مشکلات کنوني برقراري رمز پويا را افزايش تعداد خطاهاي پرداخت و پيام نامعتبر بودن رمز دانسته و تاکيد کرده است که در روزهاي اخير اينگونه پيامها با کاهش مواجه شده است. با اين حال او تصريح کرده است که تعداد مسدودي کارتهاي بانکي به دليل رمز نامعتبر بالا رفته و تقريبا دو برابر شده است.
همکاري کسب و کارها با وزارت بهداشت
قرار بود با آمدن رمز پويا، مردم دشواري اندک اما با تراکنش امن را تجربه کنند. با اين حال اگرچه اکنون تراکنشها امن شده و برخي کسب و کارهاي اينترنتي کاملا از اين امنيت راضي هستند اما ميزان دشواري و درصد بالاي خطا در استفاده از رمز پويا افراد را به سمت مراجعههاي حضوري سوق داده است. اين روند نه تنها اهداف دولت الکترونيک را محقق نخواهد کرد بلکه در روزهايي که مردم از ترس ابتلا به ويروس کرونا تمايل زيادي به ماندن در منازل خود دارند، فعاليتها و تهيه مايحتاج آنها را با مشکل مواجه کرده است. هرگونه خريد اينترنتي يا تراکنشهاي کارت به کارت براي افراد مشروط به دريافت رمز پوياست. در حالي که اين روند در آغاز راه خود همچنان با مشکلات جدي مواجه است. در همين حال بازنگري روند صدور رمزهاي دوم پويا توسط بانک مرکزي و اصلاح ساختار آن ميتواند مشکل بزرگي را از سر راه کسب و کارها و مردم ترسيده از بيماري جديد بردارد. در همين حال برخي از کسب و کارهاي اينترنتي همچون ديجيکالا، بلد، نشان، ديوار و مواردي از اين دست، پلت فرمهاي خود را در همياري با وزارت بهداشت براي ارائه محصولات بهداشتي و خدمات درماني تنظيم کردهاند. به گونهاي که افراد ميتوانند ضرورتهاي زندگي خود را از طريق اين کسب و کارها تامين و مراکز خدمات درماني را نيز شناسايي کنند. در همين حال استفاده از نرمافزارهاي فروشگاهي همچون ديجيکالا از مسير دريافت رمز پويا همچنان اين روند را کند کرده است، به طوريکه خريد با استفاده از کارتهاي برخي از بانکها در مبالغ بالاتر از 100 هزار تومان همچنان افراد را دچار مشکل ميکند. در اين مسير لازم است بانکها نيز در رفع نقايص صدور رمز پوياي خود تعجيل کرده تا در شرايط بحراني کنوني نياز به مراجعات حضوري به بانکها و فروشگاهها را به حداقل خود برسانند.
اختلاط انتقادهاي بهحق و نابجا
در حالي که برخي کسب و کارها با وجود کندشدن تراکنشها در حال خدمترساني به هموطنان و کمک به کاهش نياز افراد به حضور در اماکن عمومي هستند، برخي ديگر با مطرح کردن انتقادات فراوان به روال بانکي، از رقباي خود بازماندهاند. برخي کسب و کارهاي سفارش آنلاين غذا، تاکسيهاي اينترنتي، نرمافزارهاي خريد و فروش شارژ و مواردي از اين دست، در حالي که غالبا داراي سفارشهاي کمتر از 100 هزار تومان هستند، از کاهش پرداختهاي آنلاين خود سخن ميگويند. اين در حاليست که براي مثال خريد شارژ تلفن همراه معمولا نيازمند پرداخت رقمي بسيار کمتر از 100 هزار تومان و در نتيجه بينياز از دريافت رمز دوم پوياست. روندي که اکنون در بسياري از بانکهاي کشور همچنان در حال اجراست. در همين حال به راهانداختن هشتگهايي از قبيل #رمز-پويا در فضاهاي مجازي اگرچه در برخي موارد، وسيلهاي براي طرح انتقادهاي بهحق افراد و بيان اشکالات اين روند است اما در برخي نمونهها از جمله همين خريد شارژ، به نظر چندان واقعي نميرسد. با اين حال انجمن فينتک که شايد بيش از هر مجموعه ديگري بتواند آمار رسمي از کاهش فروش يا خسارت به کسب و کارها ارائه دهد در حال گردآوري اطلاعات کسب و کارهاست تا آن را به سرعت به بانک مرکزي اعلام کند. در اين صورت بانک مرکزي نيز خواهد توانست روند پرداختهاي آنلاين و تراکنشهاي غيرحضوري را با سرعت بيشتري عاديسازي کرده و نقايص آن را برطرف کند. گفتنيست رمز پويا راهحلي براي مقابله با پولهاي بيحسابي بود که از کارتهاي بانکي خارج ميشد. اين روش سرقت تکنولوژيک تنها در 9 ماهه نخست سال جاري منجر به تشکيل 20 هزار پرونده در پليس فتا شده بود. پروندههايي که فقط در تهران خسارتهاي چند صد ميلياردي به دنبال داشته است. با اين حال ميتوان گفت که اگرچه فعالسازي رمز دوم پويا با نقايص و دشواريهايي مواجه بوده است اما آثار مثبت آن در امنيت حسابهاي بانکي، جلوگيري از جابجايي پولهاي کلان بدون نشاني و مواردي از اين دست آنقدر اثرگذار هست که بتوان دشواريها را براي رسيدن به شرايط مطلوب و گذر از دوران آزمون و خطاي اين روش تحمل کرد. از سوي ديگر، برخي کسب و کارهاي اينترنتي در شرايط کنوني که مردم ملزم به پرهيز از حضور در اماکن عمومي هستند، ميتوانند با فعالسازي گزينه پرداخت در محل با کارتخوان يا به صورت نقدي، به شهروندان خدمترساني کنند.
