ویروس کاسبان کرونا
«تمامي محصولات مربوط به ويروس کرونا تمام شد»، اين را مرد جوان با روپوش سفيد و دستکش آبيرنگي که به دست دارد روي شيشه داروخانه ميچسباند و در را ميبندد. کمي بالاتر مردي دستفروش با چند ماسکي که ادعا ميکند ضدکروناست، بازار گرمي براي محصولاتش درست کرده است و در فضاي مجازي هم سودجويان حسابي دست به کار شدهاند تا از اين ويروس کاسبي کنند. اواخر بهمن ماه امسال بود که خبر ورود ويروس کرونا به ايران از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي رسما تاييد شد و مردم که از مدتها قبل با اخبار ضدونقيض از ورود کرونا به کشور دستوپنجه نرم ميکردند با حجم بيشتري از استرس روبهرو شدند، استرسي که طبيعتا واکنشهاي زيادي از جمله افزايش تقاضا براي خريد ماسک، موادضدعفوني کننده و ... را به دنبال داشت و همين تقاضا نيز فضا را براي سودجويان در بخشهاي مختلفي فراهم کرد. به گزارش ايسنا، نخستين عاملي که بايد مورد توجه قرار بگيرد اين است که چه اتفاقي رخ ميدهد تا امکان سوءاستفاده و سودجويي از افراد بيشتر ميشود. سعيده امينيکاشاني، روانشناس و رواندرمانگر درباره واکنشهايي که در مواجهه با کرونا ويروس ازسوي شهروندان بروز داده شده است، ميگويد: «روان ما نسبت به تهديدهاي ناشناخته آسيبپذيرتر از تهديدهاي آشنا است و به همين دليل است که ما الگوهاي يکساني را پيوسته تکرار ميکنيم و در اين ميان وحشت جمعي ناشي از کرونا هم از اين امر مستثني نيست.» امينيکاشاني ادامه ميدهد: »کرونا يک تهديد تازه و غريب است و با وجود اينکه در همين چند ماه تحقيقات بسياري در اين باره انجام شده اما وحشتي که با خودش به همراه آورده کاهش پيدا نکرده است، به همين دليل هم مردم دنبال راهکارهايي هستند تا از خودشان در برابر اين ويروس ناشناخته مراقبت کنند.»وي ميافزايد: «اگر به آمارها نگاهي بيندازيم ميبينيم که احتمال مرگ بر اثر اين دو پايين است اما وحشتي که با خود به همراه ميآورد حجم بزرگي از نگرانيهاي ما را شکل ميدهد. در واقع خاصيت تهديدهاي ناشناخته ترس است اما با رعايت کردن اصول اوليه و ساده ميتوان از ابتلا به اين ويروس تا حد ممکن جلوگيري کرد و در اين ميان ممکن است افرادي که به دنبال راهکارهاي مختلف براي محافطت از خود هستند در دام سودجويان بيفتند.»
از نداريم تا قيمتهاي نجومي
همين ترس از ويروس ناشناخته براي مردم اين روزها حسابي داروخانهها، مراکز فروش تجهيزات پزشکي و حتي سوپرمارکتها را با حجم بالايي از مراجعه روبهرو کرده است، مراجعاتي که عمدتا با پاسخهايي مانند «نداريم»، «تمام شد»، «موجود نيست» و... مواجه ميشود و در برخي موارد هم نوشتهاي روي در، کار را راحت کرده که «محصولات مرتبط با کرونا موجود نيست». تقاضاي بالا براي خريد ماسک، محلولهاي ضدعفوني کننده و ديگر موارد مرتبط با کرونا البته محدود در فضاي حقيقي نمانده و به فضاي مجازي نيز رفته است. اين ويروس سودجويان را حسابي فعال کرده است، تا جايي که ديروز حسين رحيمي، رئيس پليس پايتخت از کشف بيش از يک ميليون ماسک احتکار شده و غيربهداشتي و نيز هزاران محلول ضدعفوني در تهران خبر داده و همچنين وحيد مجيد، رئيس پليس فتاي تهران از تشکيل پرونده براي مجرمان و شايعهپراکنان پيرامون کرونا در فضاي مجازي گفته است. در اين راستا کيوان ظهيري، رئيس پليس پيشگيري تهران بزرگ هم از کشف 500 هزار ماسک احتکار شده در منطقه گلبرگ تهران خبر داده و به ايسنا گفته است که اين ماسکها درپي گزارش مردم از مردي کشف شده که همسرش چيني بوده است.
افزايش 20 برابري قيمت ماسک
افزايش قيمت ماسک و محلولهاي ضدعفونيکننده البته به کام گروهي از سودجويان نيز شيرين شده است، به طوري که مشاهدات خبرنگار ايسنا از داروخانهها و فروشگاههاي عرضه محصولات پزشکي در مرکز پايتخت از افزايش بيش از 20 برابر قيمت ماسک حکايت دارد. به عنوان مثال فروشگاهي در مرکز پايتخت که مستندات آن نيز موجود است، ماسک قابل شستوشو با قيمت مصوب 180 تومان را با قيمت چهارهزار تومان به فروش ميرساند. فروشگاهي ديگر در همين محدوده ژل ضدعفونيکننده دست با قيمت 100هزار تومان عرضه ميکند و ماسکهاي معروف به N95 äíÒ ÍÊí ÊÇ ÞíãÊ ÏÇäåÇí 50 åÒÇÑ ÊæãÇäí Èå ÝÑæÔ ãíÑÓÏ. Çíä ÏÑÍÇáí ÇÓÊ کå ÚãÏå ÏÇÑæÎÇäååÇ ÝÇÞÏãÇÓک æ áæÇÒã ãÑÊÈØ ÈÇ کÑæäÇ åÓÊäÏ. ÏÓÊÝÑæÔÇä ÇãÇ ÍÓÇÈí ÝÚÇáäÏ ÊÇ ÌÇííکå ÎÈÑäگÇÑ ÇíÓäÇ ÈÇ ÏÓÊÝÑæÔÇäí ãæÇÌå ÔÏå کå ÏÑ ÍÇá ÝÑæÔ ãÇÓک æ ژá ÖÏÚÝæäí کääÏå ÏÓÊ ÏÑ ãÊÑæ ÈæÏå ÇÓÊ. ãÔÇåÏÇÊí ÇÒ Çíä ÏÓÊ ÏÑ ÓØÍ ÔåÑ ÊåÑÇä æ ÏíگÑ ÔåÑåÇ ÈÓíÇÑ ÇÓÊ؛ ÚÏåÇí ÓæÏÌæ کå ÏÑ ÔÑÇíØ ÈÍÑÇäí ÍÇÖÑäÏ ÇÒ ÇÓÊÑÓ æ ÇÓÊíÕÇá åãæØäÇäÔÇä åã ÓæÁÇÓÊÝÇÏå کääÏ. ãæÖæÚí کå ÇãÑæÒ ÇíÑÌ ÍÑíÑچí، ÏÈíÑ ÓÊÇÏ æíژå ãÏíÑíÊ پíÔگíÑí ÇÒ ÂáæÏگí ÈÇ æíÑæÓ کÑæäÇ åã ÏÑ äÔÓÊí ÎÈÑí Âä ÑÇ ÊÇííÏ کÑÏ æ گÝÊ: ãÇ Çíä ãÓÇáå ÑÇ ÊکÐíÈ íÇ کÊãÇä äãíکäíã æ ÏÑ ãæÑÏ ãæÇÏ ÖÏÚÝæäí کääÏå æ ãÇÓک ãÔکáÇÊí æÌæÏ ÏÇÑÏ. ÇáÈÊå äÙÇÑÊåÇí ÒíÇÏí ÇäÌÇã ÔÏå ÇÓÊ ÇãÇ ãÇÓک æ ãæÇÏ ÖÏÚÝæÊíکääÏå ÕÑÝÇ ÏÑ ÇÎÊíÇÑ æÒÇÑÊ ÈåÏÇÔÊ äíÓÊ æ ãÇ ÇÒ ØÑíÞ Þæå ÞæÖÇÆíå æ ÊÚÒíÑÇÊ پíگíÑ åÓÊíã.
احتکار را به پليس گزارش دهيد
کيوان ظهيري، رئيس پليس پيشگيري پايتخت نيز درباره برخورد پليس با مواردي نظير احتکار ميگويد: «پليس با احتکار هرگونه محصول مرتبط با کروناويروس از جمله ماسک و موادضدعفونيکننده برخورد خواهد کرد و در همين راستا نيز ماموران کلانتريها و مقرهاي انتظامي در پايتخت نسبت به بررسي و رصد بحث احتکار و توزيع ماسکها اقدام کرده و اين موضوع در دستور کار آنان قرار گرفته است.» او از مردم نيز خواست اين موارد به پليس گزارش دهند: «ماموران پليس به صورت جدي اين موضوع را در دستور کار خود قرار دادهاند و با هرگونه سوءاستفاده در اين خصوص برخورد خواهند کرد. شهروندان نيز اگر گزارشي در اين خصوص دارند، موضوع را از طريق تماس با مرکز فوريتهاي پليسي 110 اطلاعرساني کنند.» جرائم در اين حوزه اما صرفا محدود به احتکار نيست، تا جايي که حسين رحيمي، رئيس پليس پايتخت از پلمب مراکز توليد ماسکهاي غيربهداشتي هم خبر داده است، او گفته بود: «طي دو روز گذشته همکاران من در پليسهاي مختلف ضمن پلمب دو کارگاه ساخت ماسک هاي غيربهداشتي و غيرمجاز، اقدام به جمعآوري هزاران عدد مواد ضدعفونيکننده نيز کردهاند.» رحيمي در مورد برخورد با فروشندگان ماسکها و لوازم مقابله با کرونا در خيابان نيز گفته بود که با افرادي که در سر چهار راهها و مکانهاي ديگر اقدام به پخش ماسکهاي غيربهداشتي ميکنند برخورد خواهد شد؛ چراکه احتمال غيربهداشتي بودن اين اقلام وجود دارد.
برخورد سخت در انتظار گرانفروشان
علاوه بر احتکار و فروش اقلام غيربهداشتي، گرانفروشي نيز معضل ديگري است که محمدعلي اسفناني، مديرکل تعزيرات حکومتي شهر تهران از ورود تعزيرات به اين ماجرا خبر داده و ميگويد: «به جد خطاب به آنهايي که قصد بازي با سلامت مردم را دارند تاکيد ميکنم دست از اين کارها بردارند والا برخورد تند و سختي با آنها خواهد شد. به محض اينکه اعلام شد امکان شيوع وجود دارد و ماسک و ژل و اسپري ضدعفونيکننده مورد نياز است، بلافاصله به اين حوزه ورود کرديم و ضمن هماهنگي با بازرسان دانشگاه علوم پزشکي چندين واحد گشت را به سطح شهر اعزام کرديم.» علاوه بر جرائم و سودجوييهايي که در فضاي حقيقي رخ داده، فضاي مجازي نيز شاهد جرائم عجيب و غريبي است، تا جايي که تيمهاي تخصصي پليس فتا مجبور به رصد دادهها و محتواهاي مرتبط با کروناويروس در اين فضا شدهاند و آنطور که وحيد مجيد، رئيس پليس فتاي ناجا گفته است: «افراد سودجو اقدام به سودجويي و انتشار شايعات در فضاي مجازي کردهاند که در همين راستا تيمهاي تخصصي پليس فتا در استانهاي سراسر کشور اقدام به رصد اخبار و محتواي توليد شده پيرامون اين ويروس کردهاند تا نسبت به شناسايي اخبار کذب و شايعهپراکنان اقدام کنند.» مجيد با بيان اينکه بسياري از دادههاي اشتراکگذاري شده پيرامون کرونا در شبکهها وکانالهاي غيررسمي فضاي مجازي کذب بوده است، ميگويد: «پليس فتا اقدامات خود براي شناسايي عاملان اين اخبار کذب و شايعات را آغاز کردهاند و در اين زمينه پروندههاي قضايي نيز تشکيل شده است. در اين ميان نيز عمده خبرهاي کذب در اين مورد با هدف سودجويي اقتصادي، تشويش اذهان و تخريب افراد بوده است. جرائم در فضاي مجازي اما صرفا محدود به شايعات و خبرهاي کذب نبوده است، در مواردي نيز احتمال کلاهبرداري مالي از شهروندان از طريق آگهيها و تبليغات مربوط به ماسکهاي ارزان قيمت هم بوده است؛ شيوهاي که سالهاست در مناسبتهاي مختلف قرباني گرفته و حساب بانکي افراد را نشانه گرفته است.
سلبريتيها دکتر شدند
رويداد ديگر در فضاي مجازي اما مربوط به برخي از سلبريتيها و اينفلوئنسرهاي اينستاگرامي بوده که بدون هيچتخصصي شروع به ارائه تجويزها پزشکي کردهاند. در اين ميان يکي از بازيگران زن سينما و تلويزيون نيز با انتشار ويدئويي از خود اقدام به تبليغ شربتي گياهي و ادعا کرده بود که اين شربت ميتواند با کروناويروس مقابله کند؛ ادعايي که واکنش بسياري از کاربران فضاي مجازي را نيز درپي داشته و بسياري متعجب بودهاند که چطور فردي با تحصيلات مترجمي زبان اقدام به تجويز دارو براي درمان اين ويروس کرده است. آن هم ويروسي که تاکنون هيچيک از پزشکان جهان نتوانستهاند دارويي براي درمانش معرفي کنند. آنچه اين روزها و پس از اعلام ورود کرونا به ايران در حال رخ دادن است، صرفنظر از اقدامات صحيحي که درحال انجام است، موارد نگرانکنندهاي نيز دارد که لازم است دولت، دستگاه قضايي، پليس و ديگر نهادها در کنار مردم به حل آن بپردازند.
