چالش 20 زبان زنده و یک کتاب درسی
کشور ايران با تنوع و رنگين کماني از اقوام مختلف، بهعنوان آزمايشگاه زنده از زبانهاي دنيا مطرح است و 20 زبان زنده را در ميان اقوام خود دارد، اما اين موضوع بعضا چالشهايي را به همراه داشته است که براي رفع آن نگاه برنامهريزان فرهنگي را ميطلبد. يکي از اين چالشها و ضعفها که باعث شده بسياري از مردم و دانش آموزان در درک مفاهيم کتب درسي با چالش روبهرو شوند و بعضا بهدليل عدم درک مطالب کتب درسي، شاهد ترک تحصيل بسياري از دانش آموزان هستيم، بيگانگي کتب فارسي با مناطق دو و چند زبانه است. کتاب تدريس شده در مدارس براي تمام دانشآموزان همه اقوام کشور ما يکي است. از سوي ديگر ما با نقد بيگانه هستيم در حالي که نقد از افول حرکتهاي علمي جلوگيري ميکند، نقد کردن مزاياي فراواني دارد و کار مهمي است، چراکه امروزه با کودکاني سرو کار داريم که آينده ما را نيز رقم ميزنند و ترک تحصيل و سردي آنها از يادگيري، تبعات اجتماعي بسياري را براي کشور به همراه خواهد داشت. همه ما معتقديم که در سالهاي گذشته در حوزه تاليف کتابهاي درسي پيشرفتهاي خوبي حاصل شده، با توجه به اينکه نگاه ما به آينده است، بايد کتابهاي درسي را نقد کرد تا پيشرفتهاي بيشتري در اين موضوع حاصل شود. خواندن برابر با انديشيدن است و در همه نقاط دنيا به خواندن کتب درسي بهعنوان يک مهارت نگاه نميشود. امروزه نظريههاي بسياري در دنيا براي آموزش زبان فارسي وجود دارد، اما نويسندگان و برنامهريزان با نظريههاي خواندن در زبان آشنا نيستند. خواندن مسألهاي روان شناختي و جامعه شناختي است، مشکل کتب درسي کشور نداشتن نظريه است، نظريه ميتواند جهت را براي مولفان مشخص کند. هيچنظريهاي اين موضوع را تاييد نميکند که دانش آموزان نوشتن و زبان آموزي را با هم تجربه کنند، زبان بايد پيش از سواد آموزي آموخته شود، در کتب درسي تمايز ميان زبان و سواد ناديده گرفته شده است. پيامد منفي نداشتن نظريه در کتب درسي را هم ناديده گرفتن تمايز زبان و ادبيات مشخص ميکند و همواره اين امر در کتب درسي ما ناديده گرفته ميشود که ابتدا بايد بار زباني را بهعنوان يک نشانه ادبي درک کرد. نبايد از تهران يک کتاب براي دانش آموزان تمام کشور نوشته شود، برنامه درسي بايد موقعيتي، متن محور، مهارت محور، مذاکرهاي باشد و کتاب درسي بايد محوريت خود را مشخص کند. امروزه نقدهاي کتابهاي درسي از معلمان شنيده ميشود، اما اجرايي نميشود، بايد رابطه بين مولف، معلم و زبان آموز بيش از گذشته و بهعنوان يک نياز رعايت شود.
