1-فرهنگ داستاننويسان
جمال ميرصادقي يکي از داستاننويسان برجستهاي است که در زمينه مباحث تئوري و نظري داستان چندين کتاب نوشته است. «فرهنگ داستاننويسان» آخرين اثر منتشر شده اوست که از سوي نشر فرهنگ معاصر منتشر شده. اين کتاب حاصل تجربه شصتساله داستاننويسي نويسنده است که ميتوان از آن بهعنوان يکي از اسباب ضروري نوشتن هر داستاننويسي که ميخواهد بهطور جدي داستان بنويسد نام برد. کتاب علاوه بر مباحث تئوري داستان، نمونههاي داستاني فراواني نيز دارد که به خواننده کمک ميکند تا شگردهاي مختلف نوشتن را بهتر ياد بگيرد.
2-داستان کوتاه در ايران
حسين پاينده يکي از برجستهترين منتقدان و نظريهپردازان معاصر است که کتابهايش نشان از عزم جدي او در حوزه ادبيات و نقد ادبي است. مجموعه سهجلدي «داستان کوتاه در ايران» يکي از شاخصترين آثار پاينده و يکي از مهمترين آثار منتشرشده در يک قرن داستان مدرن فارسي است که به هر نويسنده يا خواننده علاقهمند به ادبيات کمک ميکند تا تصويري از يک قرن داستان فارسي به دست بياورد و همزمان با نمونههاي داستاني و تحليل موشکافه آن آشنا شود. کتاب با تاکيد بر ضرورت شناخت شالودههاي نظري داستان کوتاه، بهعنوان پيششرط نقد، هم نظريههاي اين ژانر را معرفي ميکند و هم اينکه کاربرد آن نظريهها را در نقد عملي برگزيدهاي از شاخصترين و صناعتمندترين داستانهاي کوتاه ايران نشان ميدهد.
3-درآمدي بر داستاننويسي
زندهياد فتحاله بينياز از برجستهترين منتقدان ادبي است که کتابهاي بسياري نيز در اين زمينه منتشر کرد. بينياز داستاننويس نيز بود. يکي از کتابهاي مهمي که بينياز در زمينه نوشتن داستان منتشر کرد «درآمدي بر داستاننويسي و روايتشناسي» است. اين کتاب درواقع پاسخي است به کساني که ميخواهند داستان را بشناسند يا بهتر بشناسند. يا ميخواهند وقتي رمان يا مجموعه داستاني را که ميخوانند، سواي موضوع سليقه، ارزيابي مختصري نيز از آن داشته باشند. بينياز در اين کتاب با زباني ساده داستان و مباحث آن را تشريح ميکند و درنهايت اشارهاي موجز به آسيب شناسي رمان و داستان کوتاه در ايران ميکند.
4-زيروبم داستان
مجموعه سهجلدي «زير و بم داستان» نوشته حسين حداد و ويراسته محمد حنيف داستاننويس، از جمله کتابهايي است که هر قصهنويسي به آن نيازمند است تا با ريزکاريهاي داستاننويسي از الف تا ي آشنا شود؛ يک راه کمدردسر و پرفايده که زيروبم يک کار پرهيجان و خلاقانه را به هر قصهنويسي نشان ميدهد. «زير و بم داستان» (تجربههاي نويسندگان ايران و جهان) يكي از بهترين كتابهايي است كه طي سالهاي اخير در حوزه مسائل نظري داستان منتشر شده؛ چراكه بيشتر كتابهايي كه طي سالهاي اخير درباره داستان و داستاننويسي منتشر شدهاند، تعاريف خود را براساس نظريات منتقدان و پژوهشگران اين عرصه تدوين كردهاند. بحثهاي فني درباره عناصري كه رمان را ميسازد، ضروري است، اما درنهايت، اين نويسندگان هستند كه با خلق آثار خود، مرزهاي تعاريف را تعيين كرده يا بسط ميدهند. «زير و بم داستان» با بهرهگيري از تجربههاي ملموس داستاننويسان ايران و جهان، اساس تعاريف داستاني خود را سامان داده است. كتاب، با گردآوري و تدوين تجربهها و توصيههاي پيشكسوتان داستاننويسي، تجربههاي انضمامي و زيست بيش از سيصد نويسنده را در خود جمع كرده كه اين موضوع آن را به اثري بينظير تبديل كرده است.
5-حرکت در مه
محمدحسن شهسواري از داستاننويسهايي است که تجربههاي سالها کارگاههاي داستاننويسياش را در قالب کتابي قطور عرضه کرده است که نهتنها بر داستاننويسي (داستان کوتاه، داستان بلند و رمان) متمرکز است اما آگاهانه بهگونهاي تنظيم شده که بخش اعظم آن براي فيلمنامهنويسان در دو حوزه طراحي شخصيت و پلات و نيز براي نمايشنامهنويسان در امر خطير شخصيتپردازي کاملا قابل استفاده باشد.