ماجراي تجاري‌سازي پلاسما

سازمان انتقال خون جمع‌آوري پلاسما را از دستور کار خارج کرده و قرار است پلاسماي مورد نياز براي تهيه داروهاي مشتق از پلاسما، فقط توسط مراکز خصوصي انجام شود. بعد از تغيير مديريت سازمان انتقال خون، يکي از اقدامات مديريت جديد، حذف برنامه جمع آوري پلاسما از دستور کار سازمان انتقال خون بوده است. در همين حال، پيمان عشقي مديرعامل سازمان انتقال خون، در واکنش به اين اقدام، مدعي شده که اين تغيير سياست بعد از چند سال تجربه، موضوع عجيبي نيست چرا که يک سيستم زنده بر اساس تجربيات و نتايج، شرايط را تغيير مي‌دهد. اين تصميم مهم به دليل نتايج اقداماتي بود که طي سال‌هاي گذشته انجام شده بود.

واکنش به فعاليت بخش خصوصي

مديرعامل سازمان انتقال خون بر اين عقيده است که فعاليت بخش خصوصي در اين زمينه نه غيرقانوني بوده و نه غير عادي، بلکه با مجوزهاي وزارت بهداشت انجام مي‌شود. البته موسسات خصوصي دريافت پلاسما بايد استانداردها را رعايت کرده و تحت نظارت‌هاي سرسختانه قرار گيرند. عشقي گفته است که بخش خصوصي براي دريافت پلاسما هزينه کمي را به عنوان هزينه رفت و آمد به مردم پرداخت مي‌کند، اما سازمان انتقال خون، با توجه به رسالتش که اهداي خون بدون‌چشمداشت است، نمي‌تواند اين اقدام را انجام دهد. البته ما به صورت صد‌در‌صد در موسسات بخش خصوصي در حوزه توليد پلاسما نظارت مي‌کنيم و تاکنون هم مشکلي با آنها نداشته‌ايم. وي معتقد است: کشور براي داروهاي مشتق از پلاسما به يک ميليون ليتر پلاسما نياز دارد. حال 200 هزار ليتر پلاسما را از طريق پلاسماي بازيافتي تامين مي‌کنيم و 200 هزار ليتر هم بخش خصوصي تامين مي‌کند. نظارت ما بر موسسات خصوصي که در اين حوزه مجوز دارند، سختگيرانه بوده و در حال حاضر 11 شرکت تحت نظارت ما و با مجوز قانوني در اين زمينه کار مي‌کنند. در عين حال با کوچک‌ترين خطايي با آنها برخورد مي‌کنيم، اما مردم بدانند که اين موسسات وابسته به انتقال خون نيستند و نبايد لوگوي انتقال خون را نصب کنند. توضيحات مديرعامل سازمان انتقال خون در خصوص علت خروج اين سازمان از برنامه جمع‌آوري پلاسما، با واکنش مديرعامل سابق سازمان انتقال خون مواجه شد. به‌طوري که علي‌اکبر پورفتح‌اله، در گفت‌وگو با مهر، نسبت به تجاري شدن جمع‌آوري پلاسما توسط بخش خصوصي هشدار داد و گفت: وضعيت جمع‌آوري اجزاي خون به شدت در حال تغيير است، به‌طوري که ميزان اهداي گلبول قرمز در کشورهاي پيشرفته دنيا و آمريکا رو به کاهش است. وي ادامه داد: در سال 2014 ميزان جمع آوري گلبول قرمز در آمريکا 16 ميليون واحد اهداي خون بوده است که اين ميزان در سال 2016 به 14 ميليون واحد اهداي خون رسيده است که دو ميليون واحد کاهش را نشان مي‌دهد. مديرعامل سابق سازمان انتقال خون، افزود: بر‌خلاف تصور ما، جمع‌آوري گلبول قرمز و استفاده از آن در مراکز درماني با عوارض جانبي متعددي همراه است که مي‌توان به عفونت‌هاي بيمارستاني اشاره کرد. جمع آوري گلبول قرمز و استفاده از آن در مراکز درماني با عوارض جانبي متعددي همراه است. پورفتح‌اله گفت: تزريق با ادبيات مديريت خون بيمار در همه دنيا روند کاهشي داشته دارد و ما هم بايد رفتن به سمت انتقال خون محافظه کارانه را مديريت کنيم. مديرعامل سابق سازمان انتقال خون، ادامه داد: شاخص اهداي خون در اتحاديه اروپا، 43 واحد به ازاي هر 1000 نفر جمعيت رسيده است و در مقابل مصرف پلاسما به شدت روند افزايشي دارد. پورفتح‌اله با اشاره به اهميت پلاسما در همه بيماري‌هاي تنظيم ايمني بدن، بر روند طبيعي افزايش اهداي پلاسما و پلاکت تاکيد کرد و گفت: کاري که در دوران مديريت بنده در سازمان انتقال خون انجام شد، ايجاد مراکز جامع اهداي کامل پلاسما، پلاکت و گلبول قرمز بود.

جمع آوري پلاسما نبايد تجاري شود

وي با اشاره به داوطلبانه و بدون‌چشمداشت اهداي پلاسما و خون در مراکز جامع انتقال خون، افزود: نکته بسيار مهمي که مطرح است، اينکه جمع‌آوري پلاسما نبايد به صورت تجاري‌سازي باشد. پورفتح‌اله اظهار داشت: در آمريکا جمع‌آوري پلاسما توسط شرکت‌هاي پالايشگر انجام مي‌شود و ما هم بر همين اساس، اجازه داديم شرکت‌هاي پالايشگر از ظرفيت خالي خود براي جمع آوري پلاسما استفاده کنند. در‌واقع، قرار بود با هدف احداث پالايشگاه، جمع‌آوري پلاسما انجام شود که از اين سياست عدول کرده‌اند. مديرعامل سابق سازمان انتقال خون، با اشاره به سياست وزارت بهداشت براي متوقف کردن جمع‌آوري پلاسما توسط بخش خصوصي، گفت: اين برنامه توسط وزارت بهداشت به سازمان انتقال خون ابلاغ و قرار شد سازمان انتقال خون کار جمع آوري پلاسما را انجام دهد. پورفتح‌اله با اشاره به وجود 32 مرکز خصوصي براي جمع آوري پلاسما در کشور، افزود: صدور مجوز براي اين تعداد مرکز خصوصي جمع‌آوري پلاسما، خطر بزرگي در شرايط اقتصادي کشور است. زيرا توسعه مراکز خصوصي باعث مي‌شود مردم به قيمت ناچيز براي فروختن پلاسما اقدام کنند که در شأن نظام نيست. وي با اشاره به آگهي‌هاي فروش عضو و کليه بر در و ديوار شهرها، گفت: ديدن چنين تصاويري به هيچ‌ وجه در شأن نظام و مردم نيست. بنابراين نبايد اجازه دهيم که جمع‌آوري پلاسما، تجاري شود. مديرعامل سابق سازمان انتقال خون، تاکيد کرد: در همه جاي دنيا اجازه نمي‌دهند جمع‌آوري پلاسما تجاري شود. در حالي که شنيده مي‌شود در کشور ما حتي براي پلاسماي اختصاصي، به بخش خصوصي اجازه داده‌اند که اقدام کند. زيرا، پلاسماي اختصاصي 600 دلار در بازار تجاري قيمت دارد. پورفتح‌اله با تاکيد بر اين موضوع که بنده حامي بخش خصوصي هستم، تصريح کرد: متاسفانه مدلي که در ايران براي جمع آوري پلاسما دنبال مي‌شود، تجارت پلاسما به جاي زدن پالايشگاه است، در حالي که در هيچ جاي دنيا اينگونه نيست. وي ادامه داد: در همه جاي دنيا شرکت‌هاي پالايشگر براي چنين موضوعاتي ورود مي‌کنند. پورفتح‌اله با عنوان اين مطلب که بخش خصوصي سال‌هاست که سود کلاني از جمع آوري پلاسما برده و بايد بخشي از اين سود را در کشور سرمايه‌گذاري کند، گفت: بخش خصوصي بايد به سمت احداث و توسعه پالايشگاه برود. مديرعامل سابق سازمان انتقال خون، سپردن جمع آوري پلاسما به بخش خصوصي را اشتباه بزرگ استراتژيک خواند و در مورد سياست وزارت بهداشت نسبت به چنين کاري، افزود: بنده در زمان مديريت سازمان انتقال خون، نامه‌اي به وزارت بهداشت زدم و گفتم اگر قرار است سياست وزارتخانه در قبال جمع آوري پلاسما تغيير کند، اعلام کنند. اما، به نظر مي‌رسد تمايلي ندارند.