از طاعون سياه تا کرونا

بيماري‌هاي خطرناک در يک قرن گذشته

از طاعون سياه تا کرونا

همزمان با گسترش نگراني‌ها از شيوع ويروس همه‌گير کرونا، تارنماي يورونيوز (پنجشنبه 17 بهمن‌ماه) ‌در گزارشي با عنوان «از طاعون سياه تا کرونا»، به بررسي انتشار بيماري‌هاي خطرناک در جهان در يک قرن گذشته پرداخته است. براساس گزارش يورونيوز، ويروس کرونا اين روزها در صدر اخبار جهان قرار گرفته است. اين ويروس که منشأ آن از کشور چين بوده تاکنون بيش از 24 هزار نفر را مبتلا کرده و جان 500 تن را گرفته است. کرونا تاکنون در بيش از 20 کشور جهان مشاهده شده و يکي از چالش هاي عمده دانشمندان، زمان اوج شيوع اين ويروس است که برخي سازمان‌هاي بهداشتي ماه مارس(اسفند- فروردين) تا مي (ارديبهشت- خرداد) را اوج آن معرفي کرده‌اند. با اين حال، دانشمندان چيني پيش‌بيني مي‌کنند شمار مبتلايان به نوع جديد ويروس کرونا تا 10 روز ديگر به حداکثر ميزان خود خواهد رسيد و پس از آن روندي نزولي در پيش خواهد گرفت. مقام‌هاي چيني اعلام کرده‌اند با جان‌باختن 70 نفر ديگر از افراد مبتلا به کرونا، شمار جان‌باختگان ناشي از اين بيماري به به 560 نفر رسيده است. در 24 ساعت گذشته دو هزار و 987 نفر جديد در استان هوبئي به مرکزيت شهر ووهان در چين به اين ويروس مبتلا شده‌اند. با احتساب اين افراد، شمار مبتلايان به اين ويروس در چين به 19 هزار 665 نفر رسيده است. اين ويروس که شيوع آن از اواخر دسامبر سال گذشته ميلادي (دي‌ماه) در چين شروع شده، علاوه‌بر 30 استان و منطقه چين، به 24 کشور جهان شماري نيز سرايت کرده است. در همين ارتباط، مديريت خدمات درماني ايالت «ويسکانسين» آمريکا نيز (پنجشنبه) گزارش داده که مراکز کنترل و پيشگيري از بيماري‌هاي ايالات‌متحده، دوازدهمين مورد از ابتلا به بيماري کروناي جديد را تاييد کرده است. دوره نهفتگي نسبتا طولاني اين بيماري تنفسي مرگبار از چند روز تا دو هفته متغير است و همين امر موجب مي‌شود مبتلايان تا پيش از بروز علائمي چون تب و تنگي نفس به مراکز درماني مراجعه نکنند. اين ويروس برخلاف ويروس سارس که در سال 2003 در چين شيوع پيدا کرده و پس از سرايت به 26 کشور جهان 8 هزار و 100 نفر را مبتلا کرده، در دوره نهفتگي نيز از فرد به فرد قابل انتقال است. کارشناسان تهديد واقعي کرونا را در همين قابليت شيوع و انتشار گسترده آن مي‌بينند.کم‌سن‌ترين فرد مبتلا به بيماري کروناي جديد يک نوزاد است که تنها 30 ساعت پس از تولد به کرونا مبتلا شده است. اين نوزاد در شهر ووهان مرکز استان هوبئي و کانون اصلي شيوع بيماري متولد شده است.شيوع تعدادي از بيماري‌هاي واگيردار در طول تاريخ که کرونا نيز يکي از آنها است، همواره تلفاتي جاني زيادي به همراه داشته است.

ويروس سارس

با شيوع بيماري تنفسي سارس در سال 2003، در مجموع 8 هزار و 100 نفر به آن مبتلا شده‌اند. در مقايسه، ويروس کرونا که شيوع آن از اواخر دسامبر سال گذشته ميلادي (دي‌ماه) در چين شروع شده، تاکنون نزديک به 10 هزار نفر را در جهان مبتلا کرده است. با اين وجود، سارس همچنان در آمار تلفات از کرونا جلوتر است. کرونا تاکنون 213 قرباني برجا گذاشته در حالي که سارس در دوره شيوع خود جان 774 نفر را گرفته است. تفاوت سارس و کرونا تنها به تعداد مبتلايان و قربانيان آنها محدود نمي‌شود. ويروس سارس که آن هم نوعي از کروناويروس است، در چين شيوع پيدا کرده و به 26 کشور جهان رسيده است.

طاعون ژوستنين

شيوع طاعون ژوستنين در امپراتوري بيزانس (روم شرقي) و امپراتوري ساساني که در سال‌هاي 541 يا 542 پس از ميلاد مسيح آغاز شده تا دو قرن ادامه يافته است. اين بيماري همه‌گير در اين مدت جان دست‌کم 25 ميليون نفر را در گرفته است. اين رقم معادل 13 تا 26 درصد جمعيت جهان در آن زمان بوده است. آمار نشان مي‌دهد طاعون ژوستينين جمعيت قاره اروپا را در مدت 12 ماه به نصف کاهش داده است. اين بيماري همه‌گير در زمان اوج شيوع خود روزانه جان پنج هزار نفر را مي‌گرفت. طاعون ژوستينين همچنين سبب شده 40 درصد جمعيت شهر قسطنطنيه، پايتخت امپراتوري بيزانس بر اثر ابتلا به اين بيماري جان خود را از دست بدهند.

طاعون سياه

شيوع دوباره طاعون اين بار مشهور به «طاعون سياه يا مرگ سياه» از سال 1334 ميلادي آغاز شده است. اين بيماري همه‌گير که در اروپا، آفريقا و آسيا شيوع يافته بين 75 تا 200 ميليون کشته برجا گذاشته است. موش‌ها نقش مهمي در انتقال اين بيماري و شيوع آن داشته‌اند. بيماري طاعون سياه ابتدا همانند ويروس جديد کرونا در استان هوبي چين شيوع يافته است. پس از شيوع اين بيماري در استان هوبي در سال ميلادي1334 اين بيماري به سرعت به استان‌هاي ديگر چين سرايت کرده است. تاتارها در سال 1346 ميلادي طاعون سياه را به اروپاي‌شرقي منتقل کرده‌اند. تخمين زده مي‌شود که بين 30 تا 60 درصد جمعيت اروپا به دليل ابتلا به طاعون سياه تلف شده‌اند.

آنفلوآنزاي اسپانيايي

شيوع بيماري آنفلوآنزاي اسپانيايي در سال 1918 ميلادي پس از پايان جنگ جهاني اول آغاز شده است. از اين بيماري به عنوان يکي از مرگبارترين بيماري‌هاي همه‌گير تاريخ ياد مي‌شود. آنفلوآنزاي اسپانيايي در آسيا، اروپا، آمريکاي‌شمالي و حتي قطب شمال و برخي جزاير دورافتاده اقيانوس آرام فراگير شده است. بيش از نيم ميليارد نفر به آنفلوآنزاي اسپانيايي مبتلا شده‌اند که از اين تعداد بين 20 تا 50 ميليون نفر جان خود را از دست داده‌اند. يکي از تفاوت‌هاي آنفلوآنزاي اسپانيايي با آنفلوآنزاهاي گذشته اين بوده که بسياري از مبتلايان بزرگسال و جوان جان خود را از دست داده‌اند. اين در حالي است که در آنفلوآنزاهاي پيشين، اغلب افراد مسن و کودکان کشته مي‌شدند. شيوع اين بيماري همه‌گير تا ماه دسامبر سال 1920 ادامه يافته است.

شيوع اچ‌آي‌وي - ايدز

«اچ‌آي‌وي» به عنوان ويروسي که عامل بيماري ايدز است، نخستين‌بار در سال 1976 در جمهوري دموکراتيک کنگو مشاهده شد. شيوع اين ويروس از سال 1981 تاکنون جان 36 ميليون نفر را گرفته است. تخمين‌زده مي‌شود که اکنون نزديک به 38 ميليون نفر در جهان به آن مبتلا هستند. پيشرفت‌هاي پزشکي سبب شده که اميد به زندگي مبتلايان به اين ويروس اکنون با مصرف دارو به اندازه افراد عادي است. در حالي که مبتلايان در کشورهاي توسعه‌نيافته به دليل هزينه بالا همچنان براي دسترسي به داروها با مشکل روبه‌رو هستند. در همين راستا در سال 2018 نزديک به 770 هزار نفر به دليل ابتلا به ايدز جان خود را از دست دادند. دوره اوج ابتلا به «اچ‌آي‌وي» در فاصله بين سال‌هاي 2005 تا 2012 بوده است.

آنفلوآنزاي خوکي

شيوع ويروس آنفلوآنزاي خوکي در سال 2009 از مکزيک آغاز شده و تا پايان سال 2010 ادامه يافته است. نتيجه يک تحقيق دانشمندان که در سال 2011 منتشر شده نشان مي‌دهد بين 11 تا 21 درصد جمعيت جهان به اين ويروس مبتلا شده‌اند. کارشناسان سازمان جهاني بهداشت بر اين باورند که نزديک به 284 هزار و 500 نفر از مبتلايان در سطح جهان جان خود را از دست داده‌اند. سازمان جهاني بهداشت در نوامبر سال 2009 اعلام کرده که موارد ابتلا به ويروس آنفلوآنزاي خوکي در 199 کشور يا منطقه جهان گزارش شده است.