زلزله ترکیه بیخ گوش گسل‌های ایران

زلزله شديد 6.8 درجه استان الازيغ در کشور ترکيه و آن هم در چند صد کيليومتري ايران، بازهم اين موضوع را يادآوري کرد که بايد هر لحظه در برابر زلزله آماده باشيم. برخي بر اين باور هستند که بازگويي خطرات زلزله براي مردم رعب و وحشت به همراه دارد، اما به باور بنده ترس حس مطلوبي است، چون افراد به‌دليل ترس از يک حادثه نکات ايمني را رعايت کرده و خود را براي مواجه با بحران‌ها تربيت مي‌کنند. براي مهار خسارت‌هاي ناشي از زلزله بايد گفت که ساخت و سازها بر روي گسل‌ها و در حريم گسل‌هاي مجاز نيست. در حالي که ساخت و ساز در تهران به اين شکل انجام شده است. در اين شرايط توصيه‌هايي شد که عبارتند از: 1: منزل مسکوني مقامات کليدي کشور در مقابل زلزله مقاوم باشد. 2: مديريت بحران در تهران تشکيل شود. 3: نقل و انتقال پايتخت انجام شود و... بايد گفت که بنده اين نکات را در سال 1373 براي شوراي عالي امنيت ملي ارسال کردم. اين موارد نيز به دفاتر اغلب مديران و مسئولان وقت ارسال شد. در آن دوران رئيس جمهوري وقت به دستگاه‌هايي همچون وزارت اطلاعات، بهداشت و درمان و سازمان برنامه و بودجه ابلاغ کرد. ماحصل اين اقدام ايجاد سازمان مديريت بحران بود. بايد دانست که زلزله يک پديده‌اي داخل زميني است. به بيان ديگر افزايش درجه حرارت داخل زمين باعث بروز زلزله مي‌شود، نه پديده‌هاي آسماني. در آن دوران ستاد بحران براي کشور ايجاد شد. هم اکنون اين ستاد کم و بيش به شکل مناسب فعاليت مي‌کند. هرچند 95‌درصد سطح کشور زلزله‌خيز است. وقوع زلزله نيز به معناي وقوع حوادث طبيعي است. مي‌توان گفت که به‌طور طبيعي در هر منطقه امکان وقوع 40 حادثه وجود دارد؛ از اين تعداد امکان وقوع 35 حادثه طبيعي در کشور ما وجود دارد. در واقع ايران حادثه خيز است. بر اساس تحولات زمين شناسي با باز شدن درياچه سرخ و ايجاد شبه جزيره عربستان اراضي به سمت شمال شرق حرکت کرده و به اين شکل زاگرس به وجود آمد. منطقه غرب زاگرس يعني مناطق کرمانشاه، سر پل زهاب و... به اين ترتيب تشکيل شد. زلزله خيزي کشور در مناطق مختلف دلايل متعدد دارد. با اين تفاسير بايد گفت که زلزله‌خيزي جنوب شرقي و جنوب غربي به عوامل ديگر بستگي دارد. زلزله خيزي ايران پيچيده است. در اين شرايط انتظار مي‌رود تا همگان زلزله‌خيزي کشور را جدي گرفته و تمهيدات لازم و ايمني را در اولويت قرار دهند. براي مثال کشور ژاپن بيش از ايران با زلزله مواجه مي‌شود. در حالي که به اندازه ايران متحمل خسارت نمي‌شود، چون مسئولان و افراد در اين کشور زلزله را به‌عنوان يک پديده زميني تلقي کرده و براي آن راهکار علمي انديشيده‌اند. زلزله يک پديده آسماني نيست، بلکه آن را مي‌توان با تمهيدات علمي مديريت کرد. با وجود اينکه بنده به‌عنوان پدر زلزله‌شناسي ايران تمهيدات متعدد را مطرح مي‌کنم، اما گوش شنوا در اين زمينه اندک است. به هر حال کشور ما زلزله‌ خيز است. همچنين زلزله‌ خيزي کشور ما متنوع است، با اين تفاسير دلايل وقوع در هر نقطه از کشور متفاوت است. براي مثال منطقه البرز v شکل است و دلايل وقوع زلزله نيز در اين مناطق با زلزله در جنوب کشور متفاوت است. از سوي ديگر زلزله‌ خيزي منطقه اصفهان اندک است. باز هم تکرار مي‌کنم، زلزله پديده‌اي داخل زميني است، نه آسماني. اگر تمهيدات مناسب همچون ژاپن، چين، کاليفرنيا و... در کشور اتخاذ نشود، طبيعتا با خسارت‌هاي متعدد مواجه مي‌شويم. فقط با دانايي و وظيفه‌شناسي مي‌توان جامعه را نسبت به زلزله حفظ کرد.