رژيم‌هاي غذايي که تا مرز اختلال رواني پيش مي‌روند

لازمه سلامت روحي و جسمي افراد، داشتن تناسب‌اندام است که در سايه تحرکات ورزشي و تغذيه سالم به دست مي‌آيد اين در حالي است که در برخي موارد يکي از اين دو مقوله مورد غفلت قرار مي‌گيرد و به تبع آن سلامت انسان به خطر مي‌افتد؛ چرا‌که به گفته بسياري از متخصصان در سايه رژيم‌هاي غذايي سخت، نه‌تنها جسم افراد دچار آسيب مي‌شود بلکه سلامت رواني آنها نيز به خطر مي‌افتد. برخي افراد در طول سال چندين بار رژيم‌هاي غذايي سخت را تجربه مي‌کنند و عموما از رژيم‌هاي تبعيت مي‌کنند به سرعت قابل‌بازگشت بوده و در عين حال سلامت جسم و رواني آنها را به خطر مي‌اندازد. به همين دليل بسياري از متخصصان تغذيه بر اين باورند که نبايد هيچ يک از مواد غذايي پنج‌گانه شامل نان و غلات، ميوه، سبزيجات، گوشت و انواع مغزها از برنامه غذايي حذف شود؛ چرا‌که حذف هر يک از مواد غذايي در بلند‌مدت اثرات سوئي در افراد باقي مي‌گذارد. يک برنامه‌ رژيمي مفيد کمک مي‌کند وزن افراد به‌تدريج کاهش يابد و همچنين سبب به‌وجود آمدن عادات غذايي و سبک زندگي شده و اين رژيم غذايي در طولاني مدت حفظ مي‌شود. هر يک از مواد غذايي مورد‌نياز بدن نه‌تنها در سلامت جسمي افراد تاثيرگذار است بلکه فقدان هر يک از آنها سلامت روان افراد را تهديد مي‌کند. به همين دليل متخصصان توصيه مي‌کنند افراد به صورت خودسرانه رژيم غذايي نداشته باشند يا از برنامه رژيم غذايي سايرين استفاده نکنند، چرا‌که بدن افراد با توجه به وزن و قد متفاوت است و رژيم غذايي خودسرانه آسيب جدي به افراد وارد مي‌کند.

رژيم غذايي ناسالم

وحيد زارع متخصص تغذيه در اين زمينه در گفت‌و‌گو با ايرنا، مي‌گويد: نيازهاي روحي هر انسان، به محرک‌هاي دروني نياز دارد تا بتواند در برابر محرک‌هاي خارجي مقاومت کند. بد خوراکي و پيروي از رژيم غذايي ناسالم، تضعيف‌کننده محرک‌هاي دروني انسان مي‌شود که او را تا مرز افسردگي و اختلال‌هاي رواني مي‌کشاند. وي اضافه مي‌کند: زنان بيش از مردان در معرض اختلال‌هاي رواني و افسردگي قرار دارند. نزديک به 32 درصد جمعيت زنان به دلايل مختلف در معرض اختلالات روحي-رواني و افسردگي قرار دارند که افسردگي بعد از زايمان، افسردگي قبل از دوران عادت ماهانه يا پس از آن و ... از علل و عوامل آن است. زارع ادامه مي‌دهد: متاسفانه با اين قضيه به صورت جدي برخورد نمي‌شود؛ اين در حالي است که تنها راه مقابله با محرک‌هاي بيروني که سبب آزار و اذيت روحي رواني انسان مي‌شوند، تقويت محرک‌ هاي دروني است که اگر تقويت شوند مي‌توان با آرامش بيشتر، محرک‌هاي بيروني را به نوعي مديريت و حل‌و‌فصل کرد. اين متخصص تغذيه با بيان اين مطلب که منابع غذايي بهترين تحريک‌کننده محرک‌‌هاي دروني انسان‌هاست، مي‌گويد: در حال حاضر بد‌غذايي و بد‌خوراکي در کشور حاکم است و به همين دليل است که عناصر مورد نياز داخلي تامين نمي‌شود و پزشکان را واداشته در کنار تجويز دارو براي بيماري‌ها، ويتامين‌ها را هم به نسخه خود افزوده‌اند؛ چرا‌که مي‌دانند ريشه‌هاي عصبي ناشي از درد با مصرف ويتامين‌ها برطرف مي‌شود.زارع ادامه مي‌دهد: با استفاده از سبزيجات، ميوه‌جات و خشکبار نوعي از ويتامين‌هاي غذايي را دريافت مي‌کنيم که بعد اقتصادي کمتر در آن تاثير داشته است بلکه بيشتر ناآگاهي افراد از مصرف نوع مواد غذايي مورد نياز باعث حذف آنها از سبد خانوار شده است؛ ويتامين‌هايي مانند ويتامين ب3 که مي‌تواند جلوي خودکشي را بگيرد.

خلأ آموزش استاندارد غذاخوردن

اين متخصص تغذيه مي‌گويد: وقتي درست مصرف کردن مواد غذايي آموزش داده نمي‌شود، محرک‌هاي داخلي کاهش پيدا مي‌کند و در نتيجه محرک‌هاي بيروني به شدت تاثير خود را مي‌گذارند. به اشتباه غذا خوردن نه‌تنها کارايي را افزايش نمي‌دهد بلکه باعث از بين رفتن ويتامين‌ها هم مي‌شود. وي مي‌افزايد: مردم هم که درست و بجا غذا خوردن را در خلأ آموزش، بلد نيستند. به عنوان مثال ياد نگرفته‌اند که بايد روزانه حداقل 250 گرم سبزي و ميوه مصرف کنند اما شاهد هستيم که چند روز مصرف سبزيجات و ميوه‌جات دارند و ديگر پرونده مصرف را مي‌ بندند به گمان اينکه تا يک ماه خود را بيمه کرده‌اند. اين متخصص تغذيه با تاکيد بر اينکه ويتامين سي، ب1 و ب‌3 از جمله ويتامين‌هاي بازدارنده افسردگي و تقويت‌کننده محرک‌هاي دروني بدن است، مي‌گويد: نياز بدن به دوپامين يا ساير هرمون‌هاي نشاط‌آور که انسان را به شوق مي‌آورند هم تحت شرايطي بايد در بدن انسان تحريک شوند؛ يا از بيرون وارد شوند يا با مصرف مواد غذايي به ترشح آن کمک کنند. وي اضافه مي‌کند: حال با آموزش اينکه مصرف دمنوشي از هل، گلاب و زعفران يا غذايي معطر به ترشح دوپامين و سرحال شدن افراد کمک مي‌کنند، مي‌توان از افسردگي، بيماري‌هاي روحي- رواني و در نتيجه آسيب‌هاي اجتماعي ناشي از کمبود آن جلوگيري کرد. به گفته زارع، همچنين بهترين ماده غذايي در طبيعت که بکمپلکس کامل دارد «جو» است که خوشبختانه به تازگي توليد آن در بازار زياد ديده مي‌شود. وي ادامه مي‌دهد: بزرگ‌ترين مشکل ما اين است که مردم به دليل نبود آموزش، با استانداردها آشنا نمي‌شوند و روز‌به‌روز، بيماري‌هاي مختلف افزايش پيدا مي‌کنند. وي با بيان اينکه آمارها به ما کمک مي‌کنند که درباره مساله‌اي دانش‌افزايي کنيم و راه‌حل ارائه دهيم، مي‌گويد: دادن آمار بدون بهره‌گيري از آن فايده‌اي به حال مردم ندارد. در اين مورد، عليرضا رئيسي، معاون بهداشت وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکي ضمن تاکيد بر اينکه يکي از اولويت‌هاي وزارت بهداشت، بهبود شاخص‌هاي سلامت روان است، گفته بود: 20 درصد جمعيت کشور دچار اختلال‌هاي رواني مثل افسردگي يا اضطراب است که بر اساس برنامه ملي با غربالگري فعال شناسايي مي‌شوند و تحت‌مراقبت قرار مي‌گيرند. رئيسي يادآور شده بود: هدف کلان کشوري ارتقاي سلامت روان مردم است که عوامل مختلفي مثل ايجاد نشاط در جامعه و کاهش فشار اقتصادي بر مردم و بسياري از عوامل ديگر ارتباط دارد. ضمن اينکه اکنون هزار و 600 کارشناس سلامت روان در قالب برنامه کاهش آسيب در شبکه بهداشتي کشور مستقر هستند و برنامه‌هاي مختلفي را براي غربالگري، شناسايي افراد دچار اختلالات رواني، ارائه خدمات آموزشي و ارجاع افراد نيازمند خدمات درماني به سطوح بالاتر انجام مي‌دهند. سعيد نمکي، وزير بهداشت هم اوايل دي ماه گفت: يکي از عرصه‌هايي که ما در آن به شدت دچار مشکل هستيم و من به عنوان وزير بهداشت، اعلان خطر مي‌کنم، بخش بهداشت روان جامعه است.