تداوم مدرکگرایی به جای «مهارتآموزی»
در حالي اسناد بالادستي دولت را مکلف به افزايش سهم آموزشهاي مهارتي از نظام آموزش عالي کرده که بودجه تربيت تکنسين در سال آينده کاهش و در مقابل بودجه پذيرش دانشجو در مقطع کارشناسي افزايش يافت. بر اساس آنچه سياستگذاران و کارشناسان بازار کار اعلام ميکنند، تکنسينها يکي از نيازهاي امروز بازار کار کشور هستند، يعني همان افراد متخصص و غالبا داراي مهارتهاي فني با مدرک دانشگاهي کارداني. تربيت تکنسينها اما به استناد شاخصهاي بينالمللي بازار کار و هرم شغلي حاکم بر آن نيز پذيرفته شده است. به گزارش مهر، در عين حال نرخ بالاي بيکاري فارغالتحصيلان دانشگاهي که بر اساس گزارش اخير مرکز آمار ايران در فصل پاييز 4/17 درصد است، نشان ميدهد هر گونه انحراف از مسير تربيت تکنسين متناسب با نياز بازار کار ميتواند به بيکاري دامن بزند. اما براي ارتقاي سطح مهارت دانشآموزان، نظام آموزش و پرورش کشور به کارشناس مهارتي به منظور ارائه آموزشهاي مهارتي، دبير درس کار و فناوري يا همان دبير فني و حرفهاي و مسئول کارگاه براي دورههاي متوسطه نياز دارد تا آموزشهاي مهارتي تقويت شود که اين نيازها بايد در بخش دولتي از طريق دانشگاه فني و حرفهاي به عنوان مسئول تربيت تکنسين و دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي مسئول تربيت دبير فني و هنرآموز و همچنين در بخش غيردولتي از طريق دانشگاه جامع علمي- کاربردي تحقق يابد. با اين حال وضعيت اين سه دانشگاه در لايحه بودجه رويکرد دولت را در اين حوزه به تصوير ميکشد که در اين خصوص مرکز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي اعتبارات و جهتگيريهاي بودجهاي اين مراکز را مورد بررسي قرار داده است. بر اين اساس، دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي که هدف اصلي آن تربيت دبير فني است، بخش عمده اعتبارات خود يعني حدود 54 درصد را صرف دورههاي کارشناسي، کارشناسيارشد و دکتري ميکند. البته بررسي برنامههاي ذيل اين دانشگاه و مقايسه قانون بودجه 1398 با لايحه 1399 نشان ميدهد که دانشگاه به سمت هدف اصلي در حال حرکت است. در عين حال در لايحه بودجه 1399 برنامه «تربيت دبير» که برنامه جديدي است برنامههاي ذيل دانشگاه اضافه شده است. در قانون بودجه 1398 دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي 650 دانشجوي کارشناسي مهارتي (دبيري) را پذيرفته است، در حالي که در لايحه بودجه 1399 اعتبارات مربوط به پذيرش 2623 دانشجوي دبيري لحاظ شده که رشد قابلتوجهي است. از سوي ديگر در قانون بودجه 1398 تعداد دانشجويان کارشناسي غير مهارتي، کارشناسي ارشد و دکتري اين دانشگاه 703/5 دانشجو بوده که در لايحه 1399 به 095/3 دانشجو تقليل يافته است. بنابراين ميتوان رويکرد دولت را هم اصلاح وضع موجود دانشگاه نسبت به هدف اوليه تشکيل دانشگاه و هم گامي به سمت تربيت نيروي انساني مورد نياز آموزش و پرورش دانست.
دانشگاه فنيوحرفهاي که وظيفه اصلي آن تربيت تکنسين است به صورت پلکاني تعداد دانشجويان کارشناسي خصوصا کارشناسي پيوسته خود را افزايش داده است. در سال 1398 تعداد دانشجويان کارداني دانشگاه حدود 122 هزار دانشجو و تعداد دانشجويان کارشناسي با نوبت دوم و مجازي حدود 50 هزار نفر بوده است، در صورتي که در لايحه بودجه 1399 تعداد دانشجويان کارداني دانشگاه حدود 98 هزار دانشجو، دانشجويان کارشناسي بيش از 52 هزار دانشجو، دانشجويان نوبت دوم و مجازي و بينالملل نيز 38 هزار و در مجموع 90 هزار و 515 دانشجو پيشبيني شده است.
کاهش اعتبارات تربيت تکنسين
از مجموع اعتبارات دانشگاه فنيو حرفهاي نيز 5/56 درصد به آموزشهاي کارداني مهارتي و مابقي به آموزشهاي دوره کارشناسي اعم از پيوسته و ناپيوسته اختصاص يافته است. در شرايطي که نياز اصلي بازار کار به تکنسين است. افزايش 151 درصدي اعتبارات دوره کارشناسي دانشگاه فنيوحرفهاي در برابر کاهش 5/12 درصدي دوره کارداني مهارتي براي تربيت تکنسين به عنوان انحراف از مسير اصلي اشاره دارد. در حالي که طبق ماده 66 قانون برنامه ششم توسعه سهم آموزشهاي مهارتي از کل نظام آموزش عالي از 20 درصد در سال 96 به عنوان سال ابتدايي برنامه بايد تا سال 1400 به 30 درصد برسد، اما افزايش اعتبارات دوره کارشناسي در برابر کاهش اعتبارات تربيت کاردانها يا همان تکنسينها، با سياستهاي برنامه در جهت تقويت مهارت افزايي دانشجويان مغايرت دارد.
