آغاز تخلیه هیجانات اقتصاد؛ از شنبه
آرمان ملي- امير داداشي: سقوط 29 هزار واحدي شاخص بورس، عبور سکه تمام بهارآزادي از مروز پنج ميليون و 100 هزار تومان، رکوردزني طلا و تلاش دلار براي رسيدن به نرخ 14 هزار تومان ازجمله اتفاقاتي بودند که بازارهاي مختلف طي هفته جاري آن را تجربه کردند. اين در حالي است که نگاهي به شاخصهاي کلان اقتصادي نشان ميدهد هيچ عامل علمي و منطقي براي اين نوسانات وجود ندارد؛ بدين جهت ميتوان اقدام نابخردانه آمريکا در حمله هوايي به خودرويي که سپهبد شهيد قاسم سليماني در آن حضور داشت و انتقام ايران را عامل اصلي التهابات بازار معرفي کرد. زيرا با تشديد تنشها در منطقه، بازارها در يک نااطميناني به سر ميبرند که البته اين امر فقط مختص ايران نيست و در بازارهاي منطقه و جهان نيز شاهد آن هستيم. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با علي قنبري، عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
بازارهاي سرمايه، طلا، ارز و سکه در هفته جاري نوسانات زيادي را تجربه کردند. آيا اين نوسانات ريشه اقتصادي هم دارند يا فقط از افزايش تنشها در منطقه تاثير پذيرفتهاند؟
در ابتدا لازم است شهادت رسيدن سپهبد حاج قاسم سليماني را به همه مردم شريف ايران تسليت عرض کنم. طبيعتا اقدام خصمانه آمريکا عليه ايران که موجب بالارفتن تنشها در منطقه شده، اکنون بهعنوان اصليترين عامل نوسان بازارهاي سرمايه، طلا، سکه و ارز شناخته ميشود. به هر حال جدا از عوامل اقتصادي، ايالاتمتحده ناامنيها در منطقه را بالابرده و باعث بروز يک نااطميناني در بازار شده است. بنابراين اکنون بيش از آنکه بهدنبال عامل اقتصادي در بالارفتن نرخ ارز، طلا و سکه باشيم، لازم است ريشه اين اتفاقات را در مسائل سياسي و بينالمللي جستوجو کنيم؛ زيرا تنشهاي سياسي باعث شدهاند فعالان بازارهاي ايراني هفته را هيجاني آغاز کنند.
آيا ممکن است اين روند ادامهدار باشد؟ بهنظر شما اين بازارها چه زماني از هيجان تخليه ميشوند؟
تجربه نشان ميدهد که معمولا اين هيجانات در کوتاهمدت شکل ميگيرد و به محض آرامگرفتن شرايط و فاصلهگرفتن از حوادث رخداده دوباره قيمتها و شاخصها به حالت قبلي و ثابت خود بازميگردند. حتي عدهاي اعتقاد دارند که اگر بازارها روز دوشنبه تعطيل نميشدند، از اين هيجانات کاسته ميشد، اما به هر حال تعطيلي ميانه هفته معادلات را تغيير داد و تخليه هيجانات را به تعويق انداخت.
به نظر ميرسد بسياري از فعالان بازار جداي از شوک ناشي از اتفاق تلخي که رخ داد، منتظر اقدام متقابل ايران بودند. بهنظر شما انتقامگيري ايران از آمريکا تا چه حد ثبات را به بازارها بازميگرداند؟
همانطور که انتظار ميرفت واکنش ايران به اقدام خصمانه آمريکا چندان بهطول نينجاميد و تصميمگيران کشور انتقامجويي سريع را در دستور کار قرار دادند. چراکه مردم و جامعه انتظار داشتند که هرچه زودتر اقدام متقابل انجام گيرد؛ اما گذشته از مساله زماني، نوع انتقامگيري نيز ميتواند بر آينده اين بازارها تاثير بگذارد. البته پارلمان عراق هم به خروج نظاميان آمريکايي از اين کشور رأي داده که همين امر دستاوردي بزرگ براي ايران به حساب ميآيد. حال اين مصوبه بايد هرچه زودتر به اجرا گذاشته شود. درمجموع تمامي اين عوامل چون ريشه غيراقتصادي دارند، نميتوانند در بلندمدت روي بازارها تاثير بگذارند. با اينکه اقتصاد ايران نشان داده بهشدت تحتتاثير عوامل سياسي و بينالمللي قرار دارد، اما تا زماني که شاخصهاي کلان اقتصادي تغيير چنداني نکرده باشند، در کوتاهمدت بازار به ثبات ميرسد. بهعنوان مثال نميتوان مساله تحريم را با اين اتفاق مقايسه کرد. درست است که اعمال تحريم در بعد سياسي و بينالمللي اتفاق ميافتد، اما کشور تحريمکننده همواره اقتصاد طرف مقابل را مورد هدف قرار ميدهد. چنانکه پس از تشديد تحريمهاي آمريکا، فروش نفت ايران به حداقل ممکن کاهش يافت. زماني که کشور نتواند نفت بفروشد، طبيعتا ارز حاصل از فروش آن هم به صفر ميرسد و هرگاه ارز جديد وارد اقتصاد نشود، تاثير مستقيم آن را بايد در بازار مشاهده کرد. از سوي ديگر، در زمان تحريم نقل و انتقال پولي و بانکي هم به صفر ميرسد. بنابراين نميتوان تحريم را اتفاق سياسي صرف دانست و آن را با يک حمله هوايي که بعد نظامي دارد مقايسه کرد.
بسياري از کارشناسان، شنبه پيشرو را زمان تخليه هيجانات ميدانند. آيا شما هم درباره زمان به ثباترسيدن بازارها پيشبيني خاصي داريد؟
پيشبيني من هم اين است که اگر اتفاق خاصي رخ ندهد، از روز شنبه هيجانات بازارهاي مختلف تخليه ميشود؛ اما ممکن است هفته آينده هم بورس، ارز، سکه و طلا به ثبات قطعي نرسند. نکته حائز اهميت اين است که از روز شنبه قطعا روند مثبت بازار آغاز ميشود و بسياري از شاخصها و قيمتها تعديل ميشوند.
در بازارهاي جهان هم مشاهده ميشود که استقبال از دلار آمريکا به حداقل خود رسيده و بسياري از فعالان بازارهاي بينالمللي در حال سرمايهگذاري روي طلا هستند. اتفاقي که نرخ هر اونس طلاي جهاني را تا 1605 دلار هم بالا برد. نوسان بازارهاي جهاني تا چه حد ريشه در تنشهاي خاورميانه دارد و چه تاثيري بر بازارهاي ايران ميگذارد؟
نهتنها در حال حاضر، بلکه همواره تنش و آرامش خاورميانه تاثير بسزايي در نوسان بازارهاي جهاني دارد. اکنون هم مشاهده ميکنيم بعد از افزايش تنشها بسياري از بازارها در بعد منطقهاي و جهاني دستخوش تحول شدهاند. بازارهاي سرمايه کشورهاي عربي که به حداقل بازدهي و سود خود رسيدهاند و در اين چند روز قرمزپوش شدهاند. در آسياي شرقي و جنوبي هم شاهد ترديد سرمايهگذاران بورس نسبت به خريد سهام هستيم. اين هيجانات حتي به بازارهاي استراليا هم کشيده شده است. پس چنين هيجاناتي فقط مختص بازار ايران نبوده و تمام منطقه و جهان از آن تاثير پذيرفتهاند. بازار جهاني نفت نيز بهرغم اينکه پيشبيني ميشد در سال 2020 روي کانال 60 دلار بايستند، اکنون در نگراني هيجوم قيمتها به 80 دلار به سر ميبرد. درنهايت اينکه اقدام خصمانه آمريکا به ضرر خود آن کشور تمام شد و شاخص دلار را تا حد قابلتوجهي عقب نشاند. طوريکه اکنون سرمايهها به سمت فرار به سمت بازار طلا هستند. بازاري که روي قيمت طلا و سکه ايران هم تاثير ميگذارد و باعث شده در روزهاي گذشته قيمت سکه از پنج ميليون و 100 هزار و قيمت طلاي 18 عيار از 500 هزار تومان عبور کند.
