اينترنتي شدن داروخانهها و آينده شغلي داروسازان
مدير گروه اقتصاد و مديريت دارويي دانشکده داروسازي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي با اشاره به نقش داروخانههاي اينترنتي در آينده شغلي داروسازان و با تاکيد بر اينکه نقش داروساز با اينترنتي شدن داروخانه کمرنگ نميشود؛ حوزههاي کاري نوين براي داروسازان و زيرساختها و بسترهاي لازم براي اينترنتي شدن داروخانهها را تشريح کرد. حميدرضا راسخ در گفتوگو با ايسنا، با اشاره به رشد سريع تکنولوژيهاي جديد در دنياي امروز و با بيان اينکه جامعه امروز براي بهکارگيري تکنولوژيهاي جديدي مانند اسنپ، خودروهاي برقي و استفاده از کارتهاي بانکي به جاي پول نقد حق انتخابي ندارد، گفت: به بيان ديگر نميتوان با اين موج ديجيتال مقابله کرد و تحتتاثيرآن قرار نگرفت. در اين ميان داروخانههاي اينترنتي نيز به عنوان بخشي از اين تکنولوژي نوين موجي به وجود ميآورد که جامعه تنها ميتواند روند آن را آهسته کند، ولي قادر به متوقف کردن آن به طور کامل نخواهد بود. لذا بايد از اين شرايط به نحو بهينه استفاه کنيم. وي در رابطه با روند اينترنتي شدن داروخانهها گفت: اين مساله در کلام بسيار ساده است، اما در عمل کار بسيار دشواري به نظر ميرسد؛ چراکه در اين شيوه بايد اطلاعات جامع و کامل از سوابق بيماري افراد به همراه سري کامل مدارک پزشکي (آزمايشات، عکسها و...) بيمار را در اختيار داشته باشيم. وي ادامه داد: با فرض اينکه اين سيستم از صحت و سلامت کامل برخوردار باشد، نظارت بر تجويز و تحويل دارو به صورت الکترونيکي راحتتر و سريعتر از نوع فيزيکي آن است؛ چراکه در سيستم اينترنتي با توجه به وجود امضاهاي الکترونيکي، هرگونه کوتاهي و قصور از طرف پزشک و همچنين داروساز به راحتي قابل پيگيري است. وي با بيان اينکه در حال حاضر فروش اينترنتي دارو در ايران ممنوع است، اظهار کرد: با اين حال بدونشک در آينده نه چندان دور با اين موضوع روبهرو خواهيم شد و بعيد نيست که در سالهاي آتي ديگر اثري از داروخانههاي فيزيکي در سطح شهرها نباشد. راسخ همچنين در پاسخ به اين سوال که زيرساختهاي لازم و جامع وزارت بهداشت براي تقويت داروخانههاي اينترنتي چيست، گفت: يکي از تکاليف معاونت غذا و داروي وزارت بهداشت اين است که اطمينان يابد زنجيره تامين دارو در کشور به صورت کامل و تمام با راندمان بالا در حال انجام است. وي با اشاره به ساير زيرساختهاي لازم گفت: راهاندازي دپارتماني در سازمان غذا و دارو که متولي فعاليتهاي مرتبط با تاسيس داروخانه و استمرار فعاليت داروخانهها باشد از اقدامات لازم براي اجراي اين طرح است.
تحليل و بررسي اقتصاد داروخانه
وي با بيان اينکه کاري که در حال حاضر انجام ميشود تا 40،30 سال پيش قابلقبول بوده است، ادامه داد: مطالبه دانشجوي امروز ايجاد دپارتماني براي تحليل و بررسي اقتصاد داروخانه و کسب اطمينان از عملکرد حوزه تامين داروست. راسخ با اشاره به برخي مشکلات نظارتي در کشور، گفت: متاسفانه يکي از قوانيني که در دنيا وجود دارد ولي در ايران با مشکلاتي روبهروست، ايجاد محدوديت به جاي تقويت نظارت و ايجاد سيستمهاي نظارتي و تحليلي کارآمد است. به عبارت ديگر با اين ديدگاه که نميتوانند کنترل کنند، پس اساسا مجوز نميدهند. وي اولين الزام در سازمان غذا و دارو را تقويت واحد داروخانههاي سازمان دانست و گفت: تقويت به معناي توانمند شدن و ارتقاي ظرفيتهاي علمي نه به لحاظ تعداد. اين استاد مديريت و اقتصاد دارو با اشاره به بسترهاي لازم براي عملکرد مطلوب داروخانههاي اينترنتي براي جلوگيري از خطا و تخلف، تصريح کرد: بخش اول به زيرساختهاي لازم در خود سازمان غذا و دارو بازميگردد که بتواند با استفاده از سيستمهاي گزارشگيري الکترونيکي و بر خط، عملکرد داروخانهها را ارزيابي کند. وي در اين رابطه به داروخانههاي زنجيرهاي اشاره کرد و گفت: در حقيقت حسني که براي داروخانههاي زنجيرهاي وجود دارد، اين است که يک شرکت زمينههاي لازم را به لحاظ نرمافزاري و نظارتي کافي ايجاد ميکند و سازمان غذا و دارو فقط بر عملکرد همان شرکت نظارت ميکند. به عنوان مثال يک شرکت 30 داروخانه را تحتنظارت داشته باشد و خود تحتنظارت سازمان غذا و دارو باشد.
نقش داروساز کمرنگ نميشود
راسخ با بيان اينکه اينترنتي شدن داروخانهها نقش داروساز را در جامعه کمرنگ نميکند، تاکيد کرد: داروساز بايد مهارتهاي خود را در حوزه ديجيتال تقويت کرده و خود را براي آينده آماده کند. عضو هيات علمي دانشکده داروسازي شهيد بهشتي با اشاره به برخي از ملاکها و ويژگيهاي لازم داروسازان براي حضور در فضاي اينترنتي، گفت: داروساز بايد از قدرت مشاورهاي خود به جاي قدرت خدمات بيشتر استفاده کند. نگاه داروساز نبايد الزاما به داروخانه متصل شود؛ چراکه داروساز در دوره آموزشي، ارائه خدمات متعدد در حوزه مديريت بيماريها را آموخته و بايد از آنها استفاده کند.
حوزههاي کاري نوين براي داروسازان
وي با بيان اينکه مدل کسب و کار داروساز در دنيا از حالت داروخانهداري خارج شده است، گفت: مطالبات فناوريهاي جديد هم در همين راستاست. داروسازها ميتوانند در حوزه مشاورههاي آنلاين براي بيماريهاي صعبالعلاج و مزمن يا بيماراني که اعمال جراحي انجام دادهاند و نياز به مراقبتهاي دارويي دارند نيز موثر واقع شوند. استاد مديريت و اقتصاد داروي دانشکده داروسازي شهيد بهشتي گفت: مديريت مصرف دارو در داروخانههاي بزرگ بيمارستاني که فوايد بسياري مثل صرفهجويي ريالي و اجتماعي دارد و سود بيمهها و بيماران را افزايش ميدهد از ديگر حوزههايي است که داروساز ميتواند به آنها ورود پيدا کند و درواقع نقشآفريني داروساز بايد در مديريت داروها باشد.
