آمادگی افخمی برای ساخت سریال «حاج‌ قاسم»

در ويژه‌برنامه «نقد سينما» به بهانه شهادت سردار حاج قاسم سليماني، ضمن مرور ابعاد رسانه‌اي اين حرکت تروريستي آمريکا، بخش‌هاي از خاطرات مستندسازان از همراهي با سردار سليماني مرور شد. برنامه «نقد سينما» 13 دي‌ماه با ياد و گراميداشت سپهبد حاج قاسم سليماني و ابومهدي المهندس روي آنتن رفت. اميررضا مافي منتقد سينما و نادر طالب‌زاده سينماگر و مستندساز مهمان اين برنامه بودند و درباره ابعاد مختلف شهادت سردار شهيد حاج‌قاسم سليماني سخن گفتند. طالب‌زاده در ابتدا در سخناني با اشاره به اقدام ترامپ بيان کرد: برخي از اتفاقات، صحنه سياسي را تغيير مي‌دهد و با اين اقدام همه حتي در آمريکا احساس خطر مي‌کنند چون کسي نمي‌داند آينده چه خواهد شد. ترامپ بايد قانونا تاييديه کنگره يا مجلس را مي‌گرفت چون حاج‌قاسم نفر دوم جهان بود، اما اين کار را نکرد و ايران امروز هر کاري در مقابل او انجام دهد مشروع است. وي در ادامه سخنانش تصريح کرد: پيشينه او هميشه نشان داده است که نمي‌خواهد وارد جنگ با ايران شود. اکنون فشاري که براساس استيضاح روي او مي‌آيد يکي از دلايل اين کار بود. با اين حال همه مي‌گويند اين يک اشتباه محاسباتي بود. اين مستندساز با اشاره به نقش ايران در جهان به‌عنوان تهديدي براي آمريکا نيز يادآور شد: نفوذ ايران در خارج از ايران زياد است و هر اتفاقي مي‌تواند رخ دهد. آمريکا از هر طرف در محدوده خطر است و دموکرات‌ها از اين حيث که وارد جنگ جهاني سوم شده‌اند، احساس نگراني کرده‌اند. مافي نيز در سخناني گفت: وقتي قهرمان ملي يک کشور را ترور مي‌کنيم به اين توجه نداريم که ملت را يکپارچه کرده‌ايم و اتفاقا امروز مي‌بينيم آدم‌ها با سلايق مختلف اين اقدام را محکوم مي‌کنند. وي در ادامه با بيان اينکه هيچ جاي جهان از کشته شدن سربازشان خوشحال نمي‌شوند، اظهارکرد: در هنرمندان ابتدا ديديم خيلي‌ها سکوت کردند کساني که در صدم ثانيه به هر ترندي واکنش نشان مي‌دادند اينجا واکنش نشان ندادند. امروز روزي بود که همه بايد واکنش نشان مي‌دادند و عده قليلي که سکوت کردند اتفاقا توسط طرفدارانشان مورد خشم قرار گرفتند و از آنها پرسيده شد که چطور سخني ندارند. با اين حال اين خون مبارک نوعي اتحاد ايجاد کرد که تا سال‌ها فرهنگ و هنر ما را سيراب خواهد کرد. طالب‌زاده نيز در ادامه گفت: صحنه مقاومت صحنه وسيعي است که بسياري را نگران مي‌کند و حاج‌قاسم فرمانده اين صحنه بود. زماني من از نزديک او را ديدم که حالتي عرفاني داشت. سخنراني‌هاي فوق‌العاده‌اي داشت و مخاطب‌شناس بود. چهره جهاني او با بسياري از چهره‌ها متفاوت بود، ما در همين چند روز با افرادي جهاني قصد مصاحبه داشتيم که پيش ‌از اين حاضر به مصاحبه نبودند و يا سخت وقت مي‌دادند، اما پذيرفتند که درباره حاج‌قاسم سليماني حرف بزنند. او مثل يک ستاره است که کار اصلي‌اش جنگ با داعش بود. همه مدعي جنگ با داعش هستند اما او واقعا در اين حوزه کار کرد. مافي نيز با اشاره به اقدام ترامپ به‌عنوان چاره عبور از استيضاح تصريح کرد: ترامپ با همسنگ قراردادن ناجوانمردانه کشتن ابوجهل بغدادي و به شهادت رساندن سردار سليماني مي‌خواهد از اين استيضاح عبور کند. افخمي در ادامه با اشاره به حماقت‌هاي ترامپ از فيلم دکتر استرنج لاو ياد کرد و گفت: ياد دکتر استرنج لاو مي‌افتيد که پادشاهي در گوشه‌اي براي خود حکمراني مي‌کند. طالب‌زاده نيز به حضور ترامپ در شوهاي تلويزيوني و بيزنس‌هايي غيرمرتبط با سياست اشاره و عنوان کرد: ترامپ از سال 81 در برنامه‌هاي تلويزيوني هست و وقتي از او پرسيده مي‌شود که مي‌خواهد رئيس‌جمهور شود مي‌گويد نه ولي در همه اين سال‌ها به رياست‌جمهوري فکر مي‌کند. او بيزنس دارد و آمريکا را مثل يک «بيزنس ‌من» اداره مي‌کند. مافي در بخش ديگر درباره تشييع پيکر حاج قاسم تصريح کرد: من اطمينان دارم تشييع پيکر او بعد از تشييع امام‌خميني (ره) بزرگ‌ترين تشييع تاريخ ايران خواهد بود. طالب‌زاده نيز در ادامه به درام ميان مبارزه حاج‌قاسم و آمريکا اشاره و عنوان کرد: اين ماجرا يک درام است که کشمکش ما با آمريکا است. يک فرمانده از اين‌طرف و رئيس‌جمهوري از آن طرف با هم در مبارزه هستند و از طرف ترامپ تمام آنچه که درباره ما گفته شده، دروغ است. اينکه فکر مي‌کنند ما مي‌خواهيم بمب اتم بسازيم يا توهم و خيالاتي دارند که اينها هم در راستاي همان درام است. وي در پايان سخنانش گفت: کشتن قاسم سليماني بازي را در خاورميانه عوض کرد که به‌نظرم به اين ترتيب بازي در جهان عوض مي‌شود و همه ما آماده‌باش هستيم. در بخش بعدي برنامه «نقدسينما» و اجراي ميز خبر برنامه توسط عليرضا سعيدي او به رويکرد حوزه هنري هم‌زمان با شهادت حاج قاسم سليماني اشاره و بيان کرد که سر در سينماهاي تحت مديريت حوزه هنري به تصاوير سردار سليماني مزين شده است. سپس مسعود نجفي مدير روابط عمومي جشنواره فيلم فجر در تماسي تلفني درباره اضافه شدن تنديس «سردار شهيد سليماني» به سي‌وهشتمين جشنواره فيلم فجر عنوان کرد: همانطور که امروز اعلام شد اين تنديس قرار است با ياد حاج‌قاسم سليماني اسطوره عدالت‌طلبان جهان اهدا شود. با موافقت رئيس سازمان سينمايي، تنديس سردار سليماني در مراسم اختتاميه سي‌وهشتيم جشنواره به بهترين فيلم با مضمون جهاد و مقاومت به آثار حاضر در بخش مسابقه اهدا خواهد شد. وي درباره فيلم‌هاي حاضر در بخش‌هاي مختلف عنوان کرد: در بين 10 فيلم نگاه‌نو آثاري هستند که اين ويژگي را داشته باشند و حتي در بخش‌هاي ديگر و بخش مستند هم فيلم‌هايي که اين ويژگي را داشته باشند وجود دارند که بهترين فيلم اين جايزه را دريافت مي‌کند. نجفي درباره اينکه اهداي اين تنديس در دوره‌هاي بعد نيز ادامه خواهد داشت يا خير؟ گفت: اهداي اين تنديس براي اين دوره تصميم‌گيري شده است و داروغه‌زاده دبير جشنواره جزئيات کامل‌تر را در آينده ارائه خواهد کرد. وي در پايان درباره آخرين اخبار جشنواره فيلم فجر و انتخاب سينماي رسانه‌ها توضيح داد: ما کار بررسي‌ها را به پايان رسانديم و اميدوارم طي اين يکي دو روزه ليست متقاضيان و سينماي موردنظرشان اعلام شود و گزينه‌اي که بيشترين رأي را آورده است به‌عنوان سينماي رسانه اعلام مي‌شود. در بخش بعدي ساسان فلاح‌فر و محسن اردستاني رستمي مستندساز در مقابل افخمي حضور يافتند از خاطرات خود از حاج قاسم بگويند. ساسان فلاح فر کارگردان مستندهايي چون «پايان ماموريت» و «خاطرات باديه» درباره کار در حوزه ساخت مستند گفت: حدود 22 مستند کارکرده‌ام که 95 درصد آن‌ها در حوزه مقاومت بوده است و اتفاقا بيشتر آنها درباره لشکر فاطميون بوده است.وي با اشاره به «خاطرات باديه» عنوان کرد: اين مستند تصاوير حيرت‌انگيزي از حاج قاسم دارد که اولين نمايش آن در جشنواره «سينماحقيقت» امسال بود يک مستند 61 دقيقه‌اي است که در نقاط عطف آن حضور ويژه حاج قاسم را در خط نبرد و بالاي سر تک‌تک افغانستاني‌ها مي‌بينيم که با آنها گفت‌وگو مي‌کند و انگشتر خود را هديه مي‌کند. ما از اين مستند اين احساس را که او چقدر دوست‌داشتني است درک مي‌کنيم؛ او به‌نوعي پدر جبهه مقاومت و پدر فاطميون بود. فلاح‌فر اضافه کرد: اگر مي‌خواهيم او را بشناسيم بايد تک‌تک رزمندگان حوزه مقاومت را بشناسيم. لبناني‌ها، سوري‌ها، عراقي‌ها و... دوستش داشتند او شخصيت واحدي است که همه ما را به‌عنوان جبهه مقاومت دورهم جمع مي‌کند. محسن اردستاني رستمي نيز در ادامه عنوان کرد: من از سال 92 وارد فضاي مستندسازي شدم 93 به سوريه رفتم و اولين مستند به‌نام «معلم» را درباره لشکر فاطميون ساختم. حاج‌قاسم را هيچ‌گاه از نزديک در کشورهاي ديگر نديدم اما او را هميشه بين سخنان بچه‌هاي فاطميون ديده‌ام. جنگ سختي و تلخي دارد و ما با تک‌تک اين بچه‌ها صحبت مي‌کرديم از هر چه گله داشتند روي حاج‌قاسم وحدت داشتند و او تنها نقطه اميد آنها بود. جالب است که بدانيد اگر حاج‌قاسم از دوربين فرار مي‌کرد و کمتر وارد قاب مي‌شد نيروهاي او هم همين‌طور بودند و کمتر حاضر به مصاحبه مي‌شدند.

دغدغه توليد آثار سينمايي و تلويزيوني

اين مستندساز با اشاره به دغدغه اردستاني براي ساخت آثار سينمايي و تصويري بيان کرد: شايد فقط در فيلم سينمايي «بيست‌وسه نفر» ديده شد که او به پشت‌صحنه‌اش رفته است اما سريال «پايتخت» هم با نظر او پيش رفت و مي‌خواست اين دست از کارها توليد شود. فلاح‌فر با اشاره به خاطره‌اي از سردار حاج قاسم عنوان کرد: من سال 92 سوريه رفتم و براي آشپزي کمک مي‌کردم. من آن زمان فقط از حاج قاسم چيزهايي شنيده بودم و عکس‌هايش را ديده بودم اما آنجا او را ديدم که روضه‌اي خوانده شد و او به پهناي صورتش عکس مي‌ريخت. ما عده‌اي جوان بوديم که دور او بوديم و فرماندهان هم ايستاده بودند و او بعد از پايان آشپزي و هنگام غذا خوردن، لقمه مي‌گرفت و در دهان تک‌تک آشپزها مي‌گذاشت و ما اين‌گونه عاشقش مي‌شديم. اردستاني در ادامه يادآور شد: هميشه حس کرده‌ام در سينما برخي مسائل سانسور مي‌شود مثل فيلمي که شما درباره شهداي هسته‌اي مي‌سازيد و يا حاتمي‌کيا فيلمي درباره چمران مي‌سازد و اينها سانسور مي‌شود. ما در سينما فيلمي درباره تنها رئيس‌جمهوري که ترور شده است يا فيلمي درباره راهپيمايي نديده‌ايم. ما اين همه ظرفيت براي ساخت آثار سينمايي داريم اين همه اسطوره داريم اما درباره حاج قاسم حرف نمي‌زنيم و نمي‌دانم من چند سال بايد صبر کنم تا کسي فيلمي را در اين زمينه شروع کند. افخمي نيز در ادامه به ساخت سريال «رعدوبرق» که قرار است با موضوع سيل کارگرداني کند اشاره و بيان کرد: اگر براي ساخت سريال «رعدوبرق» متعهد نبودم که به‌صورت شبانه‌روزي وقتم را مي‌گيرد و اگر همين الان تلويزيون و سيمافيلم اجازه مي داد حاضر بودم سريال «رعدوبرق» را زمين بگذارم و سراغ ساخت سريالي براي نمايش ارتباط و رفاقت ابومهدي المهندس و سردار سليماني مي‌رفتم که از هم‌اکنون مي‌دانم داستان جذابي هم از آن درمي‌آمد. در وسترن‌ها و کارهاي سينمايي نيز چنين رفاقت‌هايي درباره دو مرد پهلوان را ديده‌ايم. با وجود اينکه سريال «رعدوبرق» آماده است اما در اين لحظه اين آمادگي را براي ساخت چنين سريالي دارم. در عين حال ساخت فيلم داستاني با تجربه‌هايي که شما داريد نيز کار سختي نيست. در بخشي ديگر اين برنامه روح‌ا... رفيعي مستندساز و از مسئولان گروه روايت فتح در سخناني گفت: خيلي از بچه‌هاي مستندساز نتوانسته‌اند با لنز وايد حاج قاسم را شکار کنند و همه توانسته‌اند با لنز تله از او تصوير بگيرند چون او از دوربين فراري بود و با اين احوال است که محبت او اين‌قدر در دل همه مردم جا گرفته است. او نمادي از يک قهرمان است و کافي است ما ذره‌اي به ملي‌گرايي اعتقاد داشته باشيم تا اين قهرمان را ببينيم. او با گريه بچه‌ها گريه مي‌کرد اما در مقابل دشمنان مانند کوه بود.

قابي که در آن دروغ نبود

مصطفي سيفي مستندساز و فيلمبردار نيز در خاطراتي اظهار کرد: من هميشه قابي را مي‌ديدم که هيچ‌گاه به من دروغ نمي‌گفت يعني کسي که بخواهد در مقابل دوربين نقش بازي کند و من هيچ‌گاه اين حس را از حاج قاسم و دوستان او نداشتم. دي‌ماه 84 که حاج احمد کاظمي شهيد شد براي اولين‌بار او را ديدم که به‌شدت گريه مي‌کرد و من هميشه فکر مي‌کردم او به‌عنوان يک فرمانده بزرگ با اين همه تجربه چرا اين‌قدر گريه مي‌کند. سال 2014 که داعش به عراق حمله کرد حاج قاسم را دوباره ديدم و آن زمان او بسيار باصلابت و در اول خط جوف‌الصخر بود. اميرحسين نوروزي ديگر مستندساز نيز در سخناني گفت: حاج‌قاسم سليماني، سردار همداني و احمد کاظمي مرداني هستند که در کنار سلحشوري و صلابت محبتي هم دارند. من حاج قاسم را دوبار در لانگ شات و يکبار از نزديک ديدم. من خاطرم هست ما اختلاف‌نظري هم درباره مستند داشتيم اما او هيچ‌گاه مانع نشد من حرفم را نزنم و اتفاقا من نزد او احساس به رسميت شناخته شدن کردم. وي اضافه کرد: در عراق اولين حرفي که يک عراقي مي‌گويد حاج قاسم است و هم‌زمان با آن يک علامت قلب نشان مي‌دهد و اين دوست داشتن راز اصلي حيات است. حاج قاسم را هم مردم دوست داشتند و براي همين حرفش براي آن‌ها حرف بود. رفيعي در ادامه در پاسخ به افخمي که برترين قهرمان 40 ساله دوم را داريم و چگونه قرار است درباره او مستندسازان دست به کار شوند، گفت: اگر حاج قاسم را به‌عنوان يک نماد در نظر بگيريم خيلي از موضوعات حل مي‌شود. امروز يک نعمت بزرگ ما در جمهوري اسلامي امنيت است. حاج قاسم چشم‌هايش هميشه از فرط بي‌خوابي به‌زور باز مي‌ماند. ما بايد او را در حوزه‌هاي مختلف سياست، اقتصاد، علم و... تعميم دهيم و نشان دهيم مي‌توان در همان جايگاهي که هستيم قاسم سليماني باشيم. ما در روايت فتح اين آمادگي را داريم که اگر کسي در تبيين اين نماد بخواهد وارد کار شود دست او را بفشاريم. افخمي نيز در پايان اين گفت‌وگو با اشاره به ساخت آثاري مرتبط با سردار سليماني گفت: بخش ابتدايي جمع‌آوري تحقيقات و مستندها توسط روايت فتح است و بخش بعدي نگارش رمان است که مي‌تواند توسط حوزه هنري انجام شود.