تحليلي بر گام پنجم کاهش تعهدات برجامي
در شرايط فعلي که زمان محدودي به اعلام گام پنجم کاهش تعهدات برجامي ايران باقي مانده، بسياري از ناظران و تحليلگران ديدگاههاي مختلفي را در مورد اقدامات احتمالي ايران در اين مرحله مطرح کردهاند با اين حال، برداشتن گام پنجم از سوي ايران با برخي تحولات منطقهاي و بينالمللي همراه شده که اين خود موجب حساس شدن بيش از پيش اين گام شده است. در تازهترين تحول، اخيرا نيروهاي آمريکا به مواضع حشد الشعبي عراق در استان الانبار عراق حمله هوايي کردند. اندکي پس از اين اقدام در روز بعد، صدها معترض عراقي به سفارت آمريکا در بغداد يورش برده و نسبت به اين حرکت آمريکا اعتراض کردند. دونالد ترامپ رئيسجمهور آمريکا در اظهارنظري به صور مستقيم به ايران اشاره کرده، با اين حال، اينگونه بهنظر ميرسد که تشديد تنشها ميان تهران و واشنگتن در قضاياي عراق موجب خواهد شد تا ايران گام پنجم خود در عقب نشيني از تعهدات هستهاي اش را محکمتر بردارد. در کنار اين، بهتازگي برخي مقامهاي آمريکا اعلام کردهاند: آمريکا در سال 2020، فشار تحريمها عليه ايران را بيشتر خواهد کرد، امري که به نوبه خود شاهدي بر تشديد اقدامات ايران در حوزه هستهاي و عقبنشيني هرچه بيشتر از تعهدات برجامي خواهد بود. ايران سعي دارد علاوه بر ابزارهاي منطقهاي و بينالمللي خود، از ديپلماسي گامبهگام خود در عقب نشيني از تعهدات هستهاي استفاده کرده و آمريکا را مجاب کند که کارزار فشار حداکثري عليه تهران را کنار بگذارد. تجربه کره شمالي به وضوح نشان ميدهد که تنشها در قضاياي هستهاي در سال 2020، بيش از پيش تشديد خواهند شد و اساسا دولت ترامپ، دولتي نيست که بتوان با آن در زمينه هستهاي به توافقي مبتني بر ملاحظات برد-برد رسيد. گام پنجم کاهش تعهدات هستهاي ايران را بايد گامي محکم در زمينه بازگرداندن توانمنديهاي هستهاي ايران دانست زيرا با دولت فعلي آمريکا با هيچزبان و منطقي الان زبان و منطق قدرت نميتوان سخن گفت. غيرقابل اعتمادبودن بيش از حد دولت آمريکا نيز موجب شده تا به تعهدات آن نتوان اميد داشت. اينکه دولت ترامپ در چرخشي ناگهاني اعلام کند که حاضر است فلان امتياز را بدهد اما ايران ديپلماسي گامبهگام خود را متوقف کند و همچنان در چارچوب برجام بماند، مسالهاي است که هيچاعتمادي نميتوان به آن کرد. دولت ترامپ، تعهدي رک و صريح به منافع ملي آمريکا دارد و در اين راه، ابايي ندارد به اعتبار و وجهه بينالمللي آمريکا آسيب بزند و زير قول و تعهدات اين کشور بزند و در مقابل، منافع خود را تامين نمايد. از اين رو، تنها کاري که در ميدان عمل براي کشورهايي نظير ايران و کره شمالي در دوره رياست جمهوري ترامپ قابل تصور است، اتخاذ رويکردي محکم در زمينه هستهاي و تقويت توانمنديهاي هستهاي به مثابه کارت قدرتِ نيرومندي است. از اين منظر، گام پنجم کاهش تعهدات هستهاي ايران گامي محکم خواهد بود که بيش از گامهاي قبلي (تحت تاثير تحولات اخير و تشديد تنشها ميان ايران و آمريکا)، فاصله گرفتن ايران از برجام را نشان ميدهد.
